پاسداری از فرهنگ، پاسداری از آینده است؛ یاد استاد کتال نژند

نخستین آیین سالگرد درگذشت استاد کتال نژند، نویسنده، پژوهشگر، ناشر و بنیان‌گذار فرهنگستان پنجشیر، روز ۱۴ سرطان ۱۴۰۵ به ابتکار شورای پنجشیریان و در بستر مجازی این شورا برگزار شد. در این مراسم که با حضور خانواده، نویسندگان، شاعران و فرهیختگان همراه بود، دکتر بسم‌الله شریفی، دبیرکل اجرایی بنیاد جهانی سبزمنش، با سخنرانی «پاسداری از فرهنگ و فرهنگیان، پاسداری از آینده است» به جایگاه این استاد فقید پرداخت.

نخستین آیین سالگرد درگذشت استاد کتال نژند، از چهره‌های نام‌آشنای فرهنگ و ادب افغانستان، روز ۱۴ سرطان ۱۴۰۵ با حضور اعضای خانواده، نویسندگان، شاعران، پژوهشگران، شخصیت‌های فرهنگی و دوستداران زبان و ادب فارسی برگزار شد. این آیین به ابتکار شورای پنجشیریان و در بستر مجازی این شورا برپا گردید و شرکت‌کنندگان ضمن گرامی‌داشت یاد و خدمات ماندگار استاد، درباره نقش و جایگاه وی در پاسداری از فرهنگ، زبان فارسی و هویت فرهنگی افغانستان سخن گفتند.

سخنران اصلی این آیین، دکتر بسم‌الله شریفی، شاعر، نویسنده، روزنامه‌نگار، سفیر همگرایی فارسی‌زبانان جهان و دبیرکل اجرایی بنیاد جهانی سخن‌گستران سبزمنش بود. او در سخنرانی خود با عنوان «پاسداری از فرهنگ و فرهنگیان، پاسداری از آینده است»، به تبیین جایگاه استاد کتال نژند، مسئولیت اهل فرهنگ در حفظ میراث علمی و ادبی و ضرورت پاسداشت شخصیت‌های فرهنگی پرداخت.

دکتر شریفی گردهم‌آیی در سالگرد یک اندیشمند فرهنگی را نه‌تنها مراسمی برای سوگواری، بلکه فرصتی برای بازخوانی یک زندگی و پاسداشت میراثی فراتر از مرز زمان دانست. به گفته او، آنچه انسان‌ها را در حافظه تاریخ ماندگار می‌سازد، کیفیت اندیشیدن و اثرگذاری آنان بر جامعه است، نه صرفاً سال‌های زیستن.

در بخش دیگری از سخنانش، دکتر شریفی فرهنگ را حافظه زنده هر ملت و ستون هویت هر جامعه خواند و گفت اگر مرزهای جغرافیایی با نیروی نظامی پاسداری می‌شوند، مرزهای فرهنگی تنها با اندیشه، دانش، هنر و آگاهی حفظ می‌شوند. او فرهنگیان، شاعران، نویسندگان، پژوهشگران، هنرمندان و آموزگاران را پاسداران خاموش این میراث دانست که بی‌هیاهو چراغ فرهنگ را روشن نگه می‌دارند.

وی همچنین تأکید کرد جامعه‌ای که قدر فرهنگیان خود را بداند، راه پیشرفت را هموارتر می‌سازد، چرا که توسعه پایدار پیش از وابستگی به اقتصاد و فناوری، بر بنیان فرهنگ، اخلاق، آگاهی و اندیشه استوار است.

دکتر شریفی با بیان اینکه بنیاد جهانی سبزمنش نخستین سازمان بین‌المللی مستقل فرهنگی است، از همگان خواست با مطالعه، حمایت از اهل قلم و هنر، ترویج زبان و ادب و احترام به میراث فرهنگی، سهمی در پاسداری از زبان پارسی داشته باشند. او با استناد به سخن سعدی درباره ماندگاری نیک‌نامی، این گردهمایی را فراخوانی برای تجدید پیمان با ارزش‌هایی همچون پاسداری از دانش، احترام به فرهنگ و آزادگی در اندیشه دانست.

در پایان سخنان خود، دکتر شریفی از برگزارکنندگان آیین، به‌ویژه از فرزند فرهنگی استاد، بانو آزیتا نژند، سپاسگزاری کرد و بر لزوم پاسداشت اندیشمندان فراتر از مرزهای جغرافیایی تأکید نمود.

بر پایه این گزارش، استاد کتال نژند، فرزند مرحوم توکل‌خان، در سال ۱۳۳۸ خورشیدی در دهکده عبدالله‌خیل در شهرستان دره استان پنجشیر زاده شد. او در کنار تدوین و نشر کتاب «سخن و سخن‌سرایان پنجشیر» و مسئولیت انتشارات خیام، در بنیان‌گذاری چندین نهاد فرهنگی و مدنی نقش بارزی در رشد و شکوفایی فرهنگ و ادب داشت. وی در سال ۱۴۰۳ به دلیل مشکلات زندگی به ایران سفر کرد و در اوایل ۱۴۰۴ به افغانستان بازگشت و در ۱۱ سرطان/تیرماه، در سن ۶۶ سالگی درگذشت.

نخستین آیین سالگرد درگذشت استاد کتال نژند فرصتی برای مرور یک زندگی فرهنگی و بازتأکید بر مسئولیت جمعی در پاسداری از زبان و ادب فارسی بود. سخنان دکتر بسم‌الله شریفی، دبیرکل اجرایی بنیاد جهانی سبزمنش، بر این نکته تأکید داشت که پاسداشت فرهنگیان، پاسداشت هویت و آینده یک ملت است و این مسئولیت را نمی‌توان به مرزهای جغرافیایی محدود کرد.