به مناسبت دهمین سالگرد تأسیس بنیاد جهانی سخنگستران سبزمنش، همایشی فرهنگی با عنوان «سبزمنش؛ روایت یک دهه پاسداری از فرهنگ» به میزبانی مجازی گروه «ایجادگران خراسان» برگزار شد. در این نشست، شاعران، نویسندگان، استادان دانشگاه و فعالان فرهنگی از افغانستان، ایران، تاجیکستان، ازبکستان، مصر، کانادا، آمریکا و چند کشور دیگر گرد هم آمدند تا از دستاوردهای یک دهه فعالیت این نهاد فرهنگی مستقل تجلیل کنند.
همزمان با دهمین سالگرد تأسیس بنیاد جهانی سخنگستران سبزمنش، ویژهبرنامه فرهنگی «سبزمنش؛ روایت یک دهه پاسداری از فرهنگ» به همت نهاد فرهنگی ایجادگران خراسان-تاجیکستان و با حضور چهرههای برجسته ادب فارسی از جمله بسمالله شریفی، طالب کریم آذرخش و عبدالجبار سروش، یکشنبه ۵ ژوئیه ۲۰۲۶ ساعت ۸ شب به وقت ایران، در گروه واتساپ این نهاد فرهنگی رسماً برگزار میشود.
نخبگان ترکتبار آسیای میانه به جای ازبیکی، فارسی را برای اداره و ادبیات برگزیدند چون فارسی زبانی فرامنطقهای و علمی بود. اما همین گسترش فارسی در هند، از دیدگاه امروز نوعی تهاجم و سلطهٔ زبانی خوانده میشود؛ سلطهای که پس از استعمار بریتانیا از میان رفت و مردم به زبانهای مادری بازگشتند.
هشتم جوزا در تقویم فرهنگی افغانستان به نام «روز ملی زبان پشتو» ثبت شده است. مناسبتی که اگرچه فرصتی برای تکریم یکی از ستونهای هویت ملی و ادبی این سرزمین است، اما امسال در فضایی برگزار میشود که ابهامات عمیق پیرامون سیاستگذاریهای فرهنگی و نحوه تعامل حاکمیت با تنوع زبانی، بیش از هر زمان دیگری خودنمایی میکند. این روز، بیش از آنکه صرفاً یک گرامیداشت نمادین باشد، آینهای است از چالشهای پیش روی توسعه زبان و فرهنگ در کشوری با بافت اجتماعی و زبانی بسیار پیچیده.
نتایج یک پژوهش علمی منتشرشده در مجلهای در ازبکستان نشان میدهد بنیاد جهانی سخنگستران سبزمنش بهعنوان نخستین سازمان بینالمللی مستقل فرهنگی با محوریت زبان فارسی معرفی شده است. این مقاله با بررسی اسناد رسمی، دادههای میدانی و دیدگاههای نخبگان فرهنگی از چند کشور، فعالیتهای فرامرزی بنیاد را در ۳۳ کشور تحلیل کرده و آن را نمونهای از دیپلماسی فرهنگی غیردولتی و شبکهسازی میانفرهنگی دانسته است.
برشنا روشنا در یادداشتی، تجربه احساسی خود را پس از پایان رمان «بینوایان» بیان کرده است. او مینویسد همراهی با ژان والژان، فانتین و کوزت نگاهش به زندگی، رنج و صبر را دگرگون کرده و پایان کتاب برایش آغاز فهمی تازه بوده است. روشنا با استعارههایی شاعرانه از گمنامی، فداکاری و دوام سخن میگوید و تأکید میکند که این اثر کلاسیک هنوز توان دگرگونکردن خواننده را دارد.