گفتمان ملی در هامبورگ؛ تأکید بر عدالت اجتماعی

دومین نشست «گفتمان ملی؛ راهی به سوی وحدت ملی، صلح و پیشرفت» روز یکشنبه، ۵ جولای ۲۰۲۶، در شهر هامبورگ آلمان برگزار شد. این برنامه که سیزدهمین دور از سلسله نشست‌های سراسری این جریان با شعار «عدالت اجتماعی؛ بنیاد صلح پایدار و وحدت ملی» به شمار می‌رود، با حضور شماری از شخصیت‌های علمی، فرهنگی، اجتماعی، فعالان مدنی، نمایندگان نهادهای مدنی و جمعی از شهروندان افغانستان مقیم آلمان برگزار شد.

برگزارکنندگان این نشست اعلام کردند که «گفتمان ملی» روندی مردمی، مستقل و فراگیر است که با هدف ایجاد زمینه گفت‌وگوی سازنده میان شهروندان افغانستان، تقویت اجماع ملی و بررسی راهکارهای عملی برای دستیابی به صلح پایدار، عدالت اجتماعی و وحدت ملی فعالیت می‌کند. به گفته آنان، این نشست‌ها تلاش دارد با گردهم‌آوردن دیدگاه‌های متنوع، زمینه شکل‌گیری راهکارهای مشترک برای آینده افغانستان را فراهم سازد.

مراسم با تلاوت آیاتی از قرآن کریم و اجرای سرود ملی آغاز شد. در ابتدای برنامه، خیرالله سراج، مسئول کمیته هامبورگ، ضمن خوشامدگویی به حاضران، گزارشی از روند برگزاری نشست و اهداف آن ارائه کرد و بر اهمیت استمرار گفت‌وگوهای ملی در میان شهروندان افغانستان، به‌ویژه در خارج از کشور، تأکید نمود.

در ادامه، خوشحال روهی، عضو هیئت رهبری گفتمان ملی، درباره پیشینه، اهداف و چشم‌انداز این روند سخن گفت. او با اشاره به تداوم بحران‌های سیاسی، اجتماعی و انسانی در افغانستان، بر ضرورت مشارکت تمامی اقوام، گروه‌های اجتماعی، نخبگان، زنان، جوانان و سایر اقشار جامعه در یافتن راه‌حل‌های ملی برای عبور از بحران‌های موجود تأکید کرد.

یکی از بخش‌های اصلی برنامه به ارائه مقاله‌ای از سوی احمد مختار نادری، کارشناس برنامه، اختصاص داشت. وی در سخنرانی خود با عنوان «عدالت اجتماعی؛ بنیاد صلح پایدار و وحدت ملی»، تجربه‌های تاریخی افغانستان و نمونه‌هایی از روندهای صلح در کشورهای مختلف را بررسی کرد.

نادری با اشاره به اینکه بسیاری از توافق‌های سیاسی در جهان به دلیل نادیده گرفتن عدالت اجتماعی و حقوق شهروندان به نتایج پایدار نرسیده‌اند، گفت صلح زمانی دوام خواهد داشت که بر پایه حاکمیت قانون، عدالت، مشارکت واقعی مردم، اعتماد عمومی و امنیت استوار باشد. او همچنین تأکید کرد که حذف گروه‌های اجتماعی از روندهای تصمیم‌گیری، زمینه تداوم بی‌ثباتی و تعمیق شکاف‌های اجتماعی را فراهم می‌کند.

پس از این بخش، نشست وارد مرحله گفت‌وگوی آزاد شد و شرکت‌کنندگان دیدگاه‌ها، پیشنهادها و تحلیل‌های خود را درباره مهم‌ترین چالش‌های افغانستان و راهکارهای عبور از آن مطرح کردند.

در این گفت‌وگوها، بر ضرورت دستیابی به صلحی پایدار و عادلانه، تضمین حقوق اساسی تمامی شهروندان، تقویت عدالت اجتماعی، گسترش مشارکت عمومی در تصمیم‌گیری‌های ملی و ایجاد زمینه‌های اعتماد میان اقشار مختلف جامعه تأکید شد.

بخش قابل توجهی از مباحث نیز به وضعیت زنان افغانستان اختصاص یافت. شماری از سخنرانان بر ضرورت تضمین حق آموزش، حق کار، مشارکت اجتماعی و حضور برابر زنان در روندهای ملی تأکید کردند و این حقوق را از ارکان اساسی توسعه، عدالت و صلح پایدار دانستند.

شرکت‌کنندگان همچنین نقش جامعه مهاجر و دیاسپورای افغانستان را در حمایت از روندهای ملی، انتقال تجربه‌ها، ایجاد پل ارتباطی میان نخبگان و کمک به شکل‌گیری اجماع ملی مهم ارزیابی کردند. آنان بر این باور بودند که ظرفیت‌های گسترده شهروندان افغانستان در خارج از کشور می‌تواند در تدوین راهکارهای عملی برای آینده کشور نقش مؤثری ایفا کند.

از دیگر محورهای مطرح‌شده در این نشست، تقویت انسجام اجتماعی، حفظ حاکمیت ملی، گسترش مشارکت همگانی، افزایش اعتماد میان شهروندان و ضرورت گفت‌وگو میان جریان‌های مختلف فکری و سیاسی برای رسیدن به راه‌حل‌های مشترک بود.

در بخش پایانی برنامه، گزارش فعالیت‌های شش‌ماهه کمیته گفتمان ملی در هامبورگ از سوی مسئول این کمیته ارائه شد. این گزارش شامل اقدامات انجام‌شده، برنامه‌های برگزارشده، فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی و روند گسترش مشارکت شهروندان در برنامه‌های گفتمان ملی بود.

پس از ارائه این گزارش، انتخابات مسئولان محلی کمیته هامبورگ برگزار شد. بر اساس آرای شرکت‌کنندگان، اعضای جدید برای یک دوره یک‌ساله مسئولیت هدایت و پیشبرد فعالیت‌های این کمیته را بر عهده گرفتند.

در پایان نشست، خوشحال روهی بیانیه نهایی و جمع‌بندی برنامه را قرائت کرد. در این بیانیه بر تداوم گفت‌وگوهای ملی، حفظ استقلال روند گفتمان ملی، مشارکت فراگیر تمامی اقوام و اقشار جامعه، احترام به حقوق و کرامت انسانی، تقویت عدالت اجتماعی و تلاش مشترک برای دستیابی به صلح پایدار و آینده‌ای مبتنی بر وحدت ملی تأکید شده است.

برگزارکنندگان همچنین اعلام کردند که تمامی دیدگاه‌ها، پیشنهادها و مباحث مطرح‌شده در این نشست پس از جمع‌بندی، در چارچوب روند «گفتمان ملی» ثبت خواهد شد و در تدوین راهکارهای ملی برای آینده افغانستان مورد استفاده قرار خواهد گرفت.

برگزاری دومین نشست «گفتمان ملی» در هامبورگ، تداوم تلاش‌های این روند برای ایجاد بستری جهت گفت‌وگوی فراگیر میان شهروندان افغانستان را نشان می‌دهد. تمرکز این نشست بر عدالت اجتماعی، حقوق اساسی شهروندان، مشارکت زنان، نقش جامعه مهاجر و ضرورت شکل‌گیری اجماع ملی، بیانگر تأکید برگزارکنندگان بر یافتن راهکارهایی است که بتواند زمینه دستیابی به صلحی پایدار و آینده‌ای مبتنی بر وحدت ملی را فراهم سازد. برگزارکنندگان نیز اعلام کردند که نتایج و پیشنهادهای ارائه‌شده در این نشست در تدوین برنامه‌ها و راهکارهای آینده این روند مورد استفاده قرار خواهد گرفت.