فرمان اخیر رهبر طالبان برای انتصاب یک مقام نظامی در رأس دانشگاه فاریاب، فراتر از تغییراتی اداری، نمادی از استراتژی «نظامیسازی اندیشه» است. این نوشتار با نگاهی به نظریات هانا آرنت و مدلهای حکمرانی، نشان میدهد که چگونه تبدیل نهادهای علمی به غنایم جنگی، منجر به انسداد مهارتی نسل آینده و فروپاشی کارکردی دولت در مواجهه با چالشهای مدرن و جهان دانشبنیان میگردد.
جامعه هراتیان آمریکا در نامهای به یونسکو، بازگشایی جاده مصلای هرات را تهدیدی برای فروپاشی منارهای تیموری خواندند. آنها با استناد به استانداردهای بینالمللی، خواهان انسداد فوری این مسیر و هدایت ترافیک به جاده بدیل شدند. این فعالان هشدار دادند که ارتعاشات ترافیکی، پیکره رنجور این آثار تاریخی را در معرض نابودی قرار داده است.
این نوشتار با نگاهی تحلیلی به دوران درانیها، فرآیند شکلگیری دولت متمرکز را در جغرافیای افغانستان امروزی واکاوی میکند. متن پیش رو تبیین میکند که چگونه تلاقیِ سازماندهی نظامی پشتونها و سنتِ دیرینهی دیوانسالاری زبان فارسی، شالودهی یک هویت سیاسی واحد را بنا نهاد. این جستار با عبور از قضاوتهای اخلاقی مدرن، منطق قدرت در قرن هجدهم را بررسی کرده و نشان میدهد که انتخاب زبان فارسی نه یک امتیاز قومی، بلکه ضرورتی راهبردی برای اداره قلمرو و اتصال به تمدن منطقه بوده است.
با تعطیلی اداره سرمفتش ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان، پرونده هفده سال نظارت بر میلیاردها دالر کمک خارجی بسته شد؛ نهادی که فسادهای بزرگ، پروژههای ناکام و هشدارهای نادیدهگرفتهشده را افشا کرد. اکنون پرسش اصلی این است که چه کسانی از خاموششدن این نهاد سود میبرند و پیامد آن برای مردم افغانستان چه خواهد بود.
طبق گزارش سلاموطندار، فقدان آگاهی و سنتهای حاکم، زنان افغانستان را در برابر سرطان دهانه رحم بیدفاع کرده است. بررسی وضعیت زنان در ۸ ولایت نشان میدهد که فقر، نبود مراکز تشخیص و شرم از مراجعه به پزشک، عامل اصلی مرگومیر ناشی از این بیماری است. پزشکان هشدار میدهند که کمبود تجهیزات درمانی مانند رادیوتراپی، منجر به جراحیهای تهاجمی و قطع عضو بیماران میشود.
سازمان بهداشت جهانی هشدار داد که بیش از ۱۴ میلیون افغان بهدلیل سوءمدیریت رژیم طالبان از خدمات درمانی محروم شدهاند. تعطیلی ۴۲۲ مرکز صحی در سال ۲۰۲۵، افزایش فلج اطفال و بحران سوءتغذیه ۱۷ میلیون نفر، محصول سیاستهای افراطی و محدودیتهای جنسیتی است که نظام سلامت را در آستانه فروپاشی کامل قرار داده است.