دوگانگی رسانه‌های حامی طالبان؛ سانسور زن و تبریک «عایشه وهاب»

در حالی‌که زنان افغانستان در داخل کشور حتی در نشست‌های خبری اجازه حضور بدون حجاب مقابل دوربین را ندارند، دو رسانهٔ طلوع‌نیوز و آریانانیوز که به نزدیکی با رژیم طالبان شهرت دارند، تصاویر بدون پوشش اسلامی عایشه وهاب، از چهره‌های نزدیک به این رژیم در آمریکا، و همچنین درخواست او برای ارتباط واشنگتن با طالبان را بدون هیچ سانسوری منتشر کردند.

در حالی‌که نشر تصویر زنان افغانستان بدون حجاب یا پوشش اسلامی از سوی رژیم طالبان عملاً غیرممکن شده و هرگونه تخطی از این معیار با محدودیت و سانسور روبه‌رو می‌شود، برخی رسانه‌های نزدیک به این گروه در برخورد با تصویر زنان افغانستانی‌تبار مقیم غرب، معیاری کاملاً متفاوت در پیش گرفته‌اند.

این دوگانگی، بار دیگر پرسش‌هایی جدی درباره استقلال و رویکرد این رسانه‌ها نسبت به حقوق و تصویر زنان به میان آورده است.

به گفته منتقدان، رژیم طالبان از زمان بازگشت به قدرت، به‌طور فزاینده‌ای نشر تصاویر زنده زنان بدون پوشش اسلامی را ممنوع کرده است. دختران و زنان افغانستان اجازه ندارند بدون حجاب و پوشش اسلامی مقابل دوربین حاضر شوند، و حتی در نشست‌های خبری رسمی نیز حضور زنان خبرنگار بدون رعایت این معیار پذیرفته نیست.

این محدودیت‌ها طی چند سال اخیر به‌مرور گسترده‌تر شده و به گفته ناظران رسانه‌ای، عملاً چهره زن را از فضای رسانه‌ای داخل کشور حذف کرده است.

با این حال، در نقطه مقابل این سیاست سخت‌گیرانه، برخی رسانه‌های نزدیک به طالبان -که منتقدان از آن‌ها با عنوان «رسانه‌های وابسته» یاد می‌کنند- در برخورد با تصویر زنان افغانستانی مقیم اروپا و آمریکا که در جایگاه‌های سیاسی یا اجتماعی فعالیت می‌کنند، انعطاف قابل‌توجهی از خود نشان داده‌اند.

به ادعای این منتقدان، هرگاه پای چهره‌ای در میان باشد که به‌گونه‌ای در راستای منافع رژیم طالبان سخن می‌گوید یا فعالیت می‌کند، معیارهای پوششی که برای زنان داخل افغانستان اعمال می‌شود، دیگر رعایت نمی‌شود.

نمونه بارز این رویکرد، به گفته منتقدان، بازتاب خبر راه‌یابی عایشه وهاب، از چهره‌های افغانستانی‌تبار مقیم آمریکا، به کنگره این کشور بود.

دو رسانه طلوع‌نیوز و آریانانیوز -که در میان تحلیلگران رسانه‌ای افغانستان به نزدیکی با حلقه‌های حامی رژیم طالبان شهرت یافته‌اند- این خبر را همراه با تصاویری از وی بدون پوشش اسلامی منتشر کردند؛ اقدامی که در تضاد آشکار با سیاست رسانه‌ای اعمال‌شده در داخل افغانستان قرار دارد.

جالب‌تر آنکه، به گفته منتقدان، این دو رسانه در کنار بازتاب این خبر، به نشر پیام‌های تبریک برخی چهره‌های نزدیک به رژیم طالبان به مناسبت این رویداد نیز پرداختند؛ اقدامی که در نگاه ناظران، نشان‌دهنده همسویی این رسانه‌ها با نگاه حمایتی نسبت به این چهره است، نه صرفاً بازتاب یک خبر عادی.

از سوی دیگر، عایشه وهاب پیش‌تر در ویدئویی که در شبکه‌های اجتماعی خود منتشر کرده، به‌صراحت خواستار برقراری ارتباط دولت آمریکا با رژیم طالبان و کمک به این رژیم شده است.

این اظهارات، که در فضای سیاسی شهروندان غرب‌نشین افغانستان واکنش‌های متفاوتی برانگیخته، به گفته منتقدان بلافاصله از سوی همان دو رسانه بازتاب گسترده یافت و با استقبال گرم برخی محافل نزدیک به رژیم طالبان روبه‌رو شد؛ محافلی که به گفته ناظران، به‌دنبال ایجاد پل ارتباطی میان رژیم طالبان و نهادهای تصمیم‌گیر غربی هستند.

منتقدان همچنین این موضوع را در بستری گسترده‌تر ارزیابی می‌کنند و مدعی‌اند که رژیم طالبان طی پنج سال گذشته، با صرف بودجه قابل‌توجه، تلاش کرده است چهره‌های سیاسی، اجتماعی و رسانه‌ای افغانستانی‌های مقیم اروپا و آمریکا را جذب و با خود همسو کند.

هدف این تلاش‌ها، به گفته این منتقدان، ایجاد شبکه‌ای از حامیان غیررسمی در کشورهای غربی است که بتوانند در نهادهای تصمیم‌گیر و افکار عمومی، به نفع تثبیت جایگاه رژیم طالبان لابی‌گری کنند.

آنچه از این ماجرا برمی‌آید، فراتر از یک مورد مشخص، بازتاب‌دهنده یک الگوی رفتاری در برخی رسانه‌های نزدیک به رژیم طالبان است: سخت‌گیری حداکثری در برابر زنان عادی افغانستان در داخل کشور، در برابر انعطاف و حتی حمایت رسانه‌ای از چهره‌هایی که، ولو در ظاهر، در مسیر منافع سیاسی این رژیم گام برمی‌دارند.

این دوگانگی، پرسشی جدی پیش روی افکار عمومی و نهادهای ناظر بر رسانه قرار می‌دهد: آیا معیار این رسانه‌ها در قبال پوشش و تصویر زنان، اصلی ثابت و مبتنی بر باور است، یا ابزاری است که بسته به منافع سیاسی گروه حاکم، تفسیر و اجرا می‌شود؟

پاسخ به این پرسش، نه‌تنها بر اعتبار حرفه‌ای این رسانه‌ها، بلکه بر تصویر کلی از جایگاه زن در گفتمان رسانه‌ای افغانستان امروز، تأثیرگذار خواهد بود.

شاه‌پور نایب‌زاده، مدیرمسئول خبرگزاری حاما و مسئول کمیته مصونیت خبرنگاران در نهاد رسانه‌ای افغانستان است. او پس از یورش و شکنجه توسط طالبان در سال ۲۰۲۵، ناگزیر به مهاجرت اجباری از افغانستان شد.
📝 امتیاز شما به این نوشته:
(۴ از ۵)
⭐ امتیاز میانگین نویسنده:
(۴.۹ از ۵)

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید: