«با گریه رفتیم»؛ روایت دختران هرات از اجبار

روایت‌های منتشرشده از سوی برخی شهروندان هرات از افزایش نارضایتی نسبت به سیاست‌های طالبان در قبال زنان و دختران حکایت دارد. شماری از دانش‌آموزان ادعا کرده‌اند که برای حضور در تجمع‌های حمایتی از طالبان تحت فشار قرار گرفته‌اند. این ادعاها در حالی مطرح می‌شود که محدودیت‌های آموزشی، بازداشت زنان به دلیل حجاب و بسته ماندن مکاتب دخترانه همچنان ادامه دارد.

همزمان با افزایش انتقادها از محدودیت‌های اعمال‌شده بر زنان در هرات، شماری از دانش‌آموزان و شهروندان این ولایت مدعی‌اند که برای حضور در تجمع‌های حمایتی از رژیم طالبان تحت فشار قرار گرفته‌اند. این روایت‌ها در حالی منتشر می‌شود که هزاران دختر افغانستان برای پنجمین سال متوالی از ادامه آموزش بالاتر از صنف ششم محروم مانده‌اند.

در روزهای اخیر، پیام‌های متعددی از سوی شهروندان هرات در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که از افزایش نارضایتی‌ها نسبت به سیاست‌های طالبان در قبال زنان و دختران حکایت دارد. بخشی از این پیام‌ها به ادعای فشار بر دانش‌آموزان برای حضور در تجمع‌های حمایتی از رژیم طالبان اختصاص دارد؛ ادعایی که تاکنون از سوی مقام‌های طالبان تأیید یا رد نشده است.

نویسندگان این پیام‌ها می‌گویند از دانش‌آموزان خواسته شده بود با پوشش مورد تأیید طالبان و در حالی که پلاکاردهایی در حمایت از این رژیم در دست دارند، در برنامه‌های عمومی شرکت کنند. برخی از آنان مدعی‌اند که در صورت خودداری از حضور، با تهدید محرومیت از آموزش یا اخراج از مکتب روبه‌رو می‌شدند. به گفته آنان، بسیاری از دانش‌آموزان تنها برای حفظ فرصت اندک آموزش موجود، ناچار به شرکت در این برنامه‌ها شده‌اند.

در میان این روایت‌ها، آنچه بیش از همه تکرار می‌شود، احساس ناامیدی دخترانی است که سال‌هاست از ادامه تحصیل بازمانده‌اند. یکی از شهروندان نوشته است که دختران افغانستان همچنان مشتاق آموزش‌اند و بسیاری از آنان برای جبران محرومیت از مکتب به دارالعلوم‌ها و مراکز آموزشی دینی روی آورده‌اند. او می‌گوید دختری که پنج سال پیش در ۱۲ سالگی باید در صنف هفتم درس می‌خواند، اکنون به سن جوانی رسیده اما هنوز منتظر بازگشایی مکاتب است تا بتواند آموزش خود را از همان مقطع ادامه دهد.

برخی شهروندان نیز تأکید کرده‌اند که مخالفتی با آموزش دینی ندارند و حتی خواهان افزایش مضامین دینی در نظام آموزشی هستند، اما معتقدند محروم‌کردن دختران از آموزش رسمی راه‌حل نیست. به باور آنان، می‌توان در کنار آموزش‌های دینی، زمینه ادامه تحصیل دختران را نیز فراهم کرد تا نسل جوان از حق آموزش محروم نماند.

انتشار این روایت‌ها در شرایطی صورت می‌گیرد که هرات در هفته‌های اخیر شاهد افزایش تنش‌های اجتماعی پیرامون موضوع حجاب اجباری و برخورد با زنان بوده است. گزارش‌ها و ادعاهای منتشرشده در فضای مجازی از بازداشت شماری از زنان به دلیل آنچه طالبان «رعایت نکردن حجاب شرعی» عنوان کرده‌اند، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان شهروندان برانگیخته است.

بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی این اقدامات را نشانه افزایش فشار بر زنان دانسته و نسبت به پیامدهای آن هشدار داده‌اند.

همزمان، فراخوان‌های منتشرشده برای برگزاری تجمع‌های حمایتی از طالبان در هرات نیز با واکنش‌های متفاوتی روبه‌رو شده است. در حالی که حامیان طالبان این گردهمایی‌ها را نشانه حمایت مردمی از رژیم می‌دانند، منتقدان می‌گویند حمایت واقعی تنها زمانی معنا دارد که شهروندان بتوانند بدون فشار، تهدید و نگرانی از پیامدهای احتمالی، دیدگاه خود را آزادانه بیان کنند.

حجم گسترده روایت‌های مشابه از سوی زنان، دانش‌آموزان و خانواده‌ها نشان می‌دهد که مسئله آموزش دختران و محدودیت‌های اجتماعی اعمال‌شده بر آنان همچنان یکی از مهم‌ترین محورهای نارضایتی عمومی در بخش‌هایی از جامعه افغانستان به شمار می‌رود.