نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
وزیر دفاع و دبیر شورای امنیت روسیه، سرگئی شویگو، هفته‌های اخیر در مسکو توافقنامه‌ای برای همکاری‌های نظامی-فنی امضا کردند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، این توافق شامل تبادل تسلیحات، آموزش نیروها، پشتیبانی فنی تجهیزات و همکاری اطلاعاتی است.
به گزارش بی‌بی‌سی فارسی، محمد یعقوب مجاهد، وزیر دفاع طالبان، توانسته روسیه را متقاعد کند تجهیزات پیشرفته دفاع هوایی در اختیار این گروه قرار دهد؛ اقدامی که به گفته منابع، می‌تواند توان طالبان برای مقابله با حملات هوایی پاکستان را افزایش دهد. جزئیات کامل این توافق تاکنون از سوی هیچ‌یک از دو طرف رسماً منتشر نشده است.
هم‌زمان با این همکاری نظامی، مقام‌های وزارت صحت عامه طالبان و روسیه نیز درباره گسترش همکاری در حوزه صحی گفت‌وگو کرده‌اند.
مولوی نورجلال جلالی، سرپرست وزارت صحت عامه طالبان، در دیدار با میخائیل موراشکو، وزیر صحت روسیه، درباره واردات دارو و واکسین، دسترسی به تجهیزات طبی و آموزش کارمندان صحی گفت‌وگو کرد. با این حال، جزئیات روشنی درباره ارزش قراردادهای احتمالی یا زمان اجرای آن منتشر نشده است.
این همکاری‌های تازه، تنها آخرین حلقه از روندی طولانی و پرفرازونشیب در روابط میان مسکو و طالبان است؛ روندی که از دشمنی مستقیم نظامی در دهه ۱۹۹۰ آغاز شد.
از جنگ مستقیم تا دشمنی اعلام‌شده
ریشه این روابط پرتنش به سال ۱۹۷۹ بازمی‌گردد، زمانی که اتحاد جماهیر شوروی با اشغال افغانستان، جنگی ده‌ساله را با مجاهدین افغانستان آغاز کرد؛ جنگی که به کشته‌شدن حدود ۱۵ هزار سرباز شوروی و ده‌ها هزار افغانستانی انجامید. بسیاری از رهبران اصلی طالبان، از جمله ملا محمد عمر، پیش‌تر در صفوف همین مجاهدین جنگیده بودند.
روسیه در دهه ۱۹۹۰ از ائتلاف شمال به رهبری احمدشاه مسعود در برابر طالبان حمایت کرد و در سال ۱۹۹۲، سفارت خود در کابل را پس از حمله موشکی گروه‌های شورشی بست.
محمد نجیب‌الله، رئیس‌جمهور پیشین افغانستان که مورد حمایت مسکو بود، در سال ۱۹۹۶ پس از سقوط کابل به دست طالبان و در حالی که به ساختمان سازمان ملل متحد پناه برده بود، توسط این گروه کشته شد.
در سال ۲۰۰۳، طالبان رسماً در فهرست سازمان‌های تروریستی روسیه قرار گرفت؛ طبقه‌بندی‌ای که برای حدود دو دهه پابرجا ماند.
چرخش تدریجی به سوی همکاری
نخستین تماس‌های غیررسمی میان روسیه و طالبان به سال ۱۹۹۵ بازمی‌گردد، زمانی که مسکو برای آزادسازی هفت خدمه یک هواپیمای باری روسی اسیرشده، با این گروه وارد مذاکره شد. چرخش جدی‌تر از میانه دهه ۲۰۱۰ و با افزایش نگرانی روسیه از گسترش شاخه خراسان داعش آغاز شد.
پس از سقوط کابل در آگست ۲۰۲۱، سفارت روسیه در کابل همچنان باز ماند. روسیه سرانجام نخستین کشوری شد که رسماً حکومت طالبان را به رسمیت شناخت.
در ادامه همین روند، دادگاه عالی روسیه در حمل ۱۴۰۴ (آوریل ۲۰۲۵)، طالبان را رسماً از فهرست سازمان‌های تروریستی این کشور خارج کرد؛ اقدامی که امیرخان متقی، وزیر خارجه طالبان، آن را «تحولی عمده» در روابط دو کشور خواند و سفیر روسیه در کابل نیز آن را «تصمیمی تاریخی» توصیف کرد.
تعارض‌های حل‌نشده در سایه همکاری
با وجود این نزدیکی، روابط دو طرف همچنان از تناقض خالی نیست. طالبان هر ساله در سالروز تهاجم شوروی به افغانستان، این حمله را به‌صراحت محکوم کرده و از «جهاد و مبارزه افغان‌ها» در برابر آن تجلیل می‌کند؛ موضعی که در کنار تعامل دیپلماتیک کنونی با مسکو، قرار گرفته است.
تنش‌های مالی نیز بخشی از این تعارض‌هاست. وزارت خارجه طالبان پیش‌تر در واکنش به مطالبه احتمالی غرامت جنگ از سوی برخی مقام‌های روسی، اعلام کرده بود افغانستان نه‌تنها بدهکار نیست، بلکه حق مطالبه غرامت از روسیه را نیز برای خود محفوظ می‌داند.
با این حال، روسیه هنوز به‌طور رسمی طالبان را به‌عنوان حکومت قانونی افغانستان به رسمیت نشناخته است؛ نکته‌ای که نشان می‌دهد همکاری فزاینده دو طرف، فراتر از رسمیت‌بخشی کامل سیاسی باقی مانده است.
دو مسیر موازی همکاری
تحلیلگران همکاری نظامی اخیر را بیشتر نمادین ارزیابی می‌کنند تا انتقال واقعی فناوری پیشرفته؛ به گفته آنان، این توافق بیشتر معامله‌ای سیاسی برای گسترش نفوذ مسکو در افغانستان است، نه تغییری در موازنه نظامی منطقه. هم‌زمان، گفت‌وگوهای صحی، بُعد غیرنظامی و عمل‌گرایانه‌تری از همین روند را نشان می‌دهد.
به نظر می‌رسد مسکو، همان‌گونه که در عرصه امنیتی عمل کرده، در حوزه صحی نیز رویکردی تدریجی در پیش گرفته است؛ رویکردی که هم منافع اقتصادی روسیه در بازار افغانستان و هم تثبیت جایگاه این کشور به‌عنوان نزدیک‌ترین شریک بین‌المللی طالبان را دنبال می‌کند.
📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…
خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان
ما را دنبال کنید:
محمدحفیظ فرملی خبرنگار و گزارشگری است که اخیراً به خانواده خبرگزاری شانانیوز پیوسته است. او در حوزه‌های مرتبط با مسائل زنان، مهاجرت و تحولات بین‌المللی افغانستان فعالیت می‌کند و تلاش…
ارسال دیدگاه
قوانین ارسال دیدگاه
صفحه ما را دنبال کنید