رباب فاطمه رئیس جدید یوناما در افغانستان شد

منابع آگاه تأیید کرده‌اند که رباب فاطمه، دیپلمات باسابقه بنگلادشی، به‌عنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس جدید هیأت معاونت سازمان ملل متحد در افغانستان (یوناما) تعیین شده است.

او جانشین رزا اوتنبایوا، سیاست‌مدار و دیپلمات اهل قرقیزستان، می‌شود که از سپتامبر ۲۰۲۲ تا سپتامبر ۲۰۲۵ ریاست یوناما را برعهده داشت. پیش از اوتنبایوا نیز دبورا لاینز، دیپلمات کانادایی، این مسئولیت را عهده‌دار بود.

پس از پایان مأموریت اوتنبایوا، جورجت گانیون، معاون سیاسی یوناما، به‌طور موقت سرپرستی این هیأت را برعهده گرفت تا روند انتقال مدیریت این نمایندگی سازمان ملل انجام شود.

رباب فاطمه دومین زنی است که پس از بازگشت طالبان به قدرت، به‌عنوان نماینده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد و رئیس یوناما در افغانستان تعیین می‌شود. با وجود تأیید این انتصاب از سوی منابع، سازمان ملل متحد تا زمان تنظیم این گزارش هنوز به‌صورت رسمی آن را اعلام نکرده است.

رباب فاطمه از آگست ۲۰۲۲ تاکنون به‌عنوان معاون دبیرکل سازمان ملل متحد در امور کشورهای کمتر توسعه‌یافته، کشورهای در حال توسعه محصور در خشکی و کشورهای در حال توسعه جزیره‌ای کوچک فعالیت کرده است. او پیش‌تر نیز از سال ۲۰۱۹ تا ۲۰۲۲ نماینده دائم بنگلادش در سازمان ملل متحد بود و سابقه سفارت این کشور در جاپان را نیز در کارنامه خود دارد.

او در حالی ریاست یوناما را برعهده می‌گیرد که افغانستان همچنان با یکی از عمیق‌ترین بحران‌های حقوق بشری و انسانی سال‌های اخیر روبه‌رو است. طالبان پس از بازگشت به قدرت، محدودیت‌های گسترده‌ای را علیه زنان و دختران اعمال کرده‌اند؛ محدودیت‌هایی که شامل محرومیت از آموزش متوسطه و دانشگاهی، ممنوعیت اشتغال در بسیاری از بخش‌ها، محدودیت در فعالیت نهادهای مدنی و محدودشدن حضور زنان در عرصه عمومی می‌شود.

دوره مأموریت رزا اوتنبایوا هم‌زمان با تشدید محدودیت‌های طالبان علیه زنان و دختران افغانستان بود. او در نشست‌های شورای امنیت و گزارش‌های رسمی سازمان ملل بارها نسبت به نقض حقوق بشر و حذف زنان از عرصه عمومی هشدار داد و خواستار لغو این محدودیت‌ها شد.

با این حال، عملکرد یوناما در دوره اوتنبایوا با انتقاد شماری از فعالان حقوق زنان، نهادهای مدنی و برخی جریان‌های سیاسی افغانستان نیز روبه‌رو بود. منتقدان معتقد بودند که رویکرد این هیأت در تعامل با طالبان نتوانسته از وخامت وضعیت حقوق بشر جلوگیری کند و در برخی موارد، بیش از اندازه بر تعامل سیاسی با طالبان متمرکز بوده است.

اکنون رباب فاطمه در شرایطی مسئولیت یوناما را برعهده می‌گیرد که انتظار می‌رود این نهاد، ضمن ادامه مأموریت‌های بشردوستانه و هماهنگی کمک‌های بین‌المللی، نقش مؤثرتری در مستندسازی نقض حقوق بشر، حمایت از حقوق زنان و دختران، تعامل با جامعه مدنی و بازتاب مطالبات مردم افغانستان در مجامع بین‌المللی ایفا کند. نحوه مدیریت این مأموریت می‌تواند بر آینده تعامل جامعه جهانی با افغانستان و روند حمایت از حقوق اساسی شهروندان این کشور تأثیرگذار باشد.