ادعای طالبان؛ اسلام با بی‌عدالتی سازگار نیست

یک استاد دانشگاه در واکنش به اظهارات وزیر امر به معروف طالبان، تأکید کرد که مشروعیت حکومت‌ها به اجرای عدالت و رعایت حقوق مردم وابسته است.

فخریه سمندری، استاد دانشگاه، پژوهشگر و فعال حقوق زنان، در واکنش به اظهارات اخیر محمد خالد حنفی، سرپرست وزارت امر به معروف و نهی از منکر طالبان، تأکید کرد که هیچ حکومتی نمی‌تواند نام خدا و پیامبر اسلام را وسیله توجیه تصمیم‌های سیاسی یا سلب حقوق اساسی مردم قرار دهد.

سمندری این اظهارات را پس از آن مطرح کرد که محمد خالد حنفی در سخنرانی خود گفته بود: «قانون ما، قانون خدا و رسول است.» این سخنان با واکنش شماری از فعالان مدنی، پژوهشگران و مدافعان حقوق بشر روبه‌رو شده است.

این استاد دانشگاه با طرح این پرسش که اگر قوانین طالبان همان قانون خدا و رسول است، چرا میلیون‌ها دختر مسلمان در افغانستان همچنان از حق آموزش محروم هستند، گفت که گزارش‌های متعدد درباره محدودیت‌های گسترده، بازداشت‌های خودسرانه و برخوردهای خشونت‌آمیز با شهروندان، پرسش‌های جدی درباره انطباق این سیاست‌ها با آموزه‌های اسلامی ایجاد کرده است.

او تأکید کرد که نسبت دادن هر تصمیم حکومتی به شریعت اسلامی، نیازمند انطباق آن با اصول بنیادین اسلام از جمله عدالت، رحمت، کرامت انسانی و رعایت حقوق مردم است و صرف ادعای اجرای شریعت، مشروعیت یک حکومت را تضمین نمی‌کند.

سمندری برای تبیین دیدگاه خود به آیات قرآن کریم استناد کرد و گفت خداوند در سوره نحل می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ یَأْمُرُ بِالْعَدْلِ وَالإِحْسَانِ»؛ یعنی خداوند به عدالت و نیکوکاری فرمان می‌دهد. او همچنین به آیه «لَا إِکْرَاهَ فِی الدِّینِ» از سوره بقره اشاره کرد و افزود که قرآن هرگونه اجبار در دین را نفی کرده است.

بانو سمندری همچنین با اشاره به آیه «وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَهً لِّلْعَالَمِینَ» از سوره انبیاء، تصریح کرد که پیامبر اسلام به‌عنوان رحمتی برای جهانیان مبعوث شده است و حکومتی که خود را منتسب به اسلام می‌داند، باید بیش از هر چیز در مسیر رحمت، عدالت و حفظ کرامت انسان گام بردارد.

سمندری در ادامه به احادیث پیامبر اسلام نیز استناد کرد و یادآور شد که پیامبر اسلام گفته است: «إِنَّمَا بُعِثْتُ لِأُتَمِّمَ مَکَارِمَ الْأَخْلَاقِ» و نیز هشدار داده‌ است: «اتَّقُوا الظُّلْمَ، فَإِنَّ الظُّلْمَ ظُلُمَاتٌ یَوْمَ الْقِیَامَهِ». به گفته او، این آموزه‌ها نشان می‌دهد که عدالت، اخلاق و پرهیز از ستم، از اساسی‌ترین اصول حکومت‌داری در اسلام به شمار می‌رود.

این استاد دانشگاه تأکید کرد که اسلام، دین علم، عدالت، رحمت و کرامت انسانی است و هیچ فرد یا حکومتی حق ندارد نام خداوند و پیامبر اسلام را برای توجیه محرومیت مردم از حقوق اساسی، خاموش کردن صدای منتقدان یا محدود کردن آزادی‌های مشروع به کار گیرد.

اظهارات سمندری در شرایطی مطرح می‌شود که طالبان از زمان بازگشت به قدرت، محدودیت‌های گسترده‌ای بر آموزش دختران، اشتغال زنان، آزادی بیان و فعالیت‌های مدنی اعمال کرده‌اند؛ اقداماتی که با انتقادهای مکرر سازمان ملل متحد، گزارشگر ویژه حقوق بشر این سازمان برای افغانستان و نهادهای بین‌المللی حقوق بشری روبه‌رو شده است. طالبان اما این انتقادها را رد کرده و سیاست‌های خود را مبتنی بر شریعت اسلامی می‌دانند.

سمندری در پایان خاطرنشان کرد که مشروعیت هر حکومت، نه با ادعا، بلکه با اجرای عدالت، رعایت حقوق مردم، پاسخ‌گویی و پایبندی به ارزش‌های اصیل اسلامی سنجیده می‌شود. به گفته او، مردم افغانستان سزاوار زندگی در سایه امنیت، آموزش، عدالت و کرامت انسانی هستند و قانون الهی، قانون رحمت، انصاف و حفظ حقوق انسان‌هاست؛ نه ابزاری برای توجیه تبعیض، محرومیت یا بی‌عدالتی.