مرگ ۱۴ افغانستانی در دشت‌های نیمروز بر اثر تشنگی

فقر، بیکاری و ناامیدی در افغانستانِ تحت حاکمیت طالبان، بسیاری از شهروندان را به انتخاب خطرناک‌ترین مسیرهای مهاجرت واداشته است. دشت‌های سوزان نیمروز که به گرمای شدید، طوفان‌های شن و کمبود آب شهرت دارند، هر سال جان شماری از مهاجران را می‌گیرند؛ افرادی که برای یافتن زندگی بهتر، سفر قاچاقی به ایران را انتخاب می‌کنند، اما هرگز به مقصد نمی‌رسند.

تازه‌ترین نمونه این تراژدی، جان‌باختن ۱۴ جوان از منطقه قول‌غی ولسوالی دره‌بوم ولایت بادغیس است؛ جوانانی که به گفته خانواده‌هایشان، بر اثر گرما، تشنگی و گرسنگی در دشت‌های نیمروز جان باختند و آرزوهایشان زیر شن‌های بیابان مدفون شد.

در فصل تابستان، دمای هوای دشت‌های خشک نیمروز گاه از ۴۵ درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود. با وجود این شرایط مرگبار، فقر، بیکاری و خشکسالی بسیاری از خانواده‌های افغانستان را واداشته است تا مهاجرت غیرقانونی به ایران را تنها راه نجات خود بدانند؛ مسیری که از دشت‌های نیمروز و سپس استان بلوچستان پاکستان عبور می‌کند.

روز شنبه، دهم اسد، طالبان اجساد این ۱۴ جوان را با یک بالگرد نظامی از هرات به بادغیس منتقل کردند. هم‌زمان، رسانه‌ها و نهادهای تبلیغاتی طالبان تصاویر این انتقال را منتشر کرده و آن را نشانه همدردی با خانواده‌های قربانیان توصیف کردند.

عبدالخالق، از ساکنان ولسوالی دره‌بوم، گفت این ۱۴ نفر به دلیل فقر و بیکاری تصمیم گرفتند به صورت قاچاقی راهی ایران شوند، اما در مسیر جان باختند. او گفت خواهرزاده، برادرزاده و شماری دیگر از بستگان نزدیکش نیز در میان قربانیان بوده‌اند.

به گفته او: «همه این جوانان بیکار بودند و ناچار شدند قاچاقی به ایران بروند. همه آنان در دشت‌های نیمروز جان باختند.»

مقام‌های محلی طالبان در نیمروز اعلام کردند اجساد این ۱۴ مهاجر روز پنج‌شنبه، هشتم اسد، در منطقه ریگزار لالو در دشت مارگو پیدا شده است. آنان با یک موتر تویوتا که معمولاً در مسیرهای قاچاق انسان استفاده می‌شود، در حال حرکت به سوی پاکستان و سپس ایران بودند که موتر دچار نقص فنی شد.

بر اساس روایت طالبان، راننده و یکی از سرنشینان برای یافتن کمک از محل خارج شدند و دیگر مهاجران در بیابان ماندند. زمانی که راننده بازگشت، به دلیل طوفان شن و گردوغبار نتوانست همراهان خود را پیدا کند و موضوع را به طالبان اطلاع داد. اجساد این افراد حدود سه هفته بعد کشف شد.

طالبان همچنین اعلام کردند که به دلیل مدفون شدن اجساد زیر شن و خاک، شناسایی قربانیان با دشواری انجام شده و پس از احراز هویت، پیکرها به ولایت بادغیس منتقل شده است.

این نخستین حادثه از این دست در تابستان امسال نیست. حدود دو هفته پیش نیز اجساد پنج شهروند افغانستانی که قصد ورود غیرقانونی به ایران را داشتند، در دشت‌های شهرستان چخانسور ولایت نیمروز پیدا شد.

حدود سه ماه پیش، برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد (WFP) اعلام کرد بیش از ۱۳.۸ میلیون نفر در افغانستان با ناامنی شدید غذایی روبه‌رو هستند و بحران گرسنگی، به دلیل افزایش تنش‌های منطقه‌ای و رشد قیمت‌ها، همچنان در حال تشدید است. این نهاد هشدار داد نزدیک به پنج میلیون کودک و زن باردار یا شیرده از سوءتغذیه شدید رنج می‌برند و از جامعه جهانی خواست بودجه کمک‌های بشردوستانه به افغانستان را افزایش دهد.

پنج سال پس از بازگشت طالبان به قدرت، فقر و بحران معیشتی در افغانستان همچنان رو به گسترش است. در حالی که منتقدان، محدودیت‌های گسترده علیه زنان، کاهش فرصت‌های شغلی، افزایش انزوای بین‌المللی و کاهش کمک‌های خارجی را از عوامل تشدید این وضعیت می‌دانند، طالبان تأکید می‌کنند که اولویت اصلی رژیم آنان اجرای «شریعت اسلامی» است و در این زمینه تغییری در سیاست‌های خود ایجاد نخواهند کرد.

هم‌زمان، اطلاعات شفافی درباره درآمدهای طالبان از محل مالیات، گمرکات و استخراج معادن منتشر نمی‌شود و جزئیات هزینه‌کرد منابع مالی حکومت نیز در دسترس افکار عمومی قرار ندارد.

در چنین شرایطی، بسیاری از شهروندان افغانستان برای رهایی از فقر، راه مهاجرت قاچاقی را در پیش می‌گیرند؛ سفری که برای برخی نه به زندگی بهتر، بلکه به مرگی خاموش در دشت‌های سوزان نیمروز ختم می‌شود؛ جایی که رؤیاهایشان زیر شن‌ها دفن می‌شود و تنها پیکر بی‌جانشان به زادگاه بازمی‌گردد.