موسوی مبلغ: ارزان شدن فتوا، دین را با هزینه سنگین روبه‌رو می‌کند

سید احمد موسوی مبلغ، کارشناس و تحلیلگر سیاسی، در یادداشتی با عنوان «ارزان شدن فتوا» نسبت به افزایش اظهارنظرهای غیرتخصصی در مسائل فقهی هشدار داده و تأکید کرده است که تضعیف جایگاه فقاهت و رواج فتواهای بدون پشتوانه علمی، می‌تواند پیامدهای جدی برای فهم و اجرای احکام دینی به همراه داشته باشد.

موسوی با اشاره به آنچه «فراوانی مدعیان بی‌تقوای علم» توصیف کرده، نوشته است که یکی از آسیب‌های روزگار کنونی، خالی شدن عرصه فقاهت از حضور عالمان ریشه‌دار و صاحب‌صلاحیت و جایگزین شدن آنان با افرادی است که بدون برخورداری از شرایط علمی لازم، در مسائل دینی اظهار نظر می‌کنند.

او معتقد است در چنین فضایی، بدعت‌ها گاه در قالب «نوگرایی» عرضه می‌شوند و موضوعاتی که از مسلمات فقه اسلامی به شمار می‌روند، به بحث‌های عمومی و نظرسنجی‌های شبکه‌های اجتماعی کشیده می‌شوند. به گفته وی، پس از طرح دیدگاه‌هایی درباره عده طلاق، اکنون نیز ضرورت اجرای عقد نکاح از سوی برخی افراد در فضای مجازی مورد تردید قرار گرفته است.

این تحلیلگر سیاسی در ادامه تصریح کرده است که نوآوری و پویایی در فقه، اگر بر پایه اصول اجتهاد و استنباط علمی باشد، نه تنها مذموم نیست، بلکه لازمه پاسخ‌گویی فقه به مسائل نوپدید است. با این حال، او میان «اجتهاد» و «اظهارنظر شخصی» تفاوت قائل شده و تأکید کرده است که بیان دیدگاه‌های غیرکارشناسی در مسائل دینی، تنها یک اشتباه علمی نیست، بلکه می‌تواند مرز میان اجتهاد و «اجتراء بر دین» را از میان بردارد.

موسوی همچنین با اشاره به میراث علمی فقهای بزرگ، خاطرنشان کرده است که قواعد و احکام فقهی حاصل قرن‌ها تلاش، تحقیق و استنباط دقیق عالمان دینی است و نمی‌توان آن را با چند یادداشت شتاب‌زده یا استقبال کاربران در فضای مجازی دگرگون کرد.

او با استناد به تجربه‌های تاریخی هشدار داده است که بسیاری از انحراف‌های بزرگ، از تغییرات و بدعت‌های کوچک آغاز شده‌اند؛ به‌ویژه زمانی که سکوت صاحبان دانش، میدان را برای افرادی فراهم می‌کند که صدای بلندتری دارند، اما از پشتوانه علمی لازم برخوردار نیستند.

سید احمد موسوی در پایان تأکید کرده است که تحول در فقه تنها از مسیر اجتهاد، استدلال، مراجعه به قرآن، سنت و میراث معتبر فقهی امکان‌پذیر است و نه از طریق ذوق‌آزمایی‌های رسانه‌ای یا اظهارنظر کسانی که شرایط و مسئولیت اجتهاد را ندارند. او در جمع‌بندی یادداشت خود هشدار داده است: «هرگاه فتوا ارزان شود، دین گران‌ترین هزینه را خواهد پرداخت.»