نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
یک رویداد، چند روایت | چهارشنبه ۲۲ میزان ۱۴۰۵
در همان هفته‌ای که فرانسه با طالبان درباره بازگرداندن مهاجران افغانستان به «گفت‌وگوی فنی» نشست، دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت رهبر همین گروه را علنی کرده بود.
هم‌زمان یوناما بازداشت زنانی را تأیید کرد که روسری رنگی داشتند، و جاده‌ای که طالبان تا مرز چین ساخته بودند، پشت دروازه‌ای بسته متوقف ماند.
در این گزارش، روایت رسانه‌های غیرفارسی‌زبان را کنار هم گذاشته‌ایم: فرانس ۲۴، آسوشیتدپرس، واشنگتن‌پست، رادیو اروپای آزاد و دیده‌بان حقوق بشر از اروپا و آمریکا؛ اکسپرس تریبیون، خبرگزاری دولتی پاکستان، رادیو پاکستان، بی‌دی‌نیوز۲۴ و بنیاد ویویکاناندا از منطقه؛ و کابل‌ناو از رسانه‌های برون‌مرزی انگلیسی‌زبان. پرسش این است: جهان افغانستان را با کدام رویداد می‌بیند؟
اروپا در گفت‌وگو، پناهجو در خطر
دیده‌بان حقوق بشر روز ۱۳ اکتبر در یادداشتی به قلم فرشته عباسی نوشت که فرانسه رسماً «گفت‌وگوی فنی» با طالبان را درباره بازگرداندن اجباری شهروندان افغانستان آغاز کرده است.
به نوشته این نهاد، این گفت‌وگوها پس از سفر هیئت طالبان به بروکسل در ماه جون انجام می‌شود و آلمان از سال گذشته ۲۶۳ شهروند افغانستان را اخراج کرده است. دیده‌بان حقوق بشر از پاریس خواست برنامه اخراج را متوقف کند.
تناقض این تصمیم در خود گزارش آشکار است. فرانسه می‌گوید هدفش کسانی‌اند که «تهدید امنیتی» به شمار می‌روند، اما هیچ تضمینی برای زنان و گروه‌های در معرض خطر نداده است. این گفت‌وگو چند روز پس از آن آغاز شد که دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت هبت‌الله آخوندزاده و سه مقام دیگر طالبان را به اتهام جنایت علیه بشریت علنی کرد.
فرانس ۲۴ به نقل از خبرگزاری فرانسه روز ۷ اکتبر نخستین بار خبر داد که پاریس کانالی برای گفت‌وگو با طالبان باز کرده تا شماری از مهاجران افغانستان را اخراج کند.
کابل‌ناو، به نقل خبرنامه هفتگی نهاد امریکایی افغان‌ایوک، نوشت که آلمان، بلژیک و سوئد هم کانال‌هایی برای گفت‌وگو با طالبان گشوده‌اند. این یعنی آنچه دیده‌بان حقوق بشر درباره فرانسه هشدار می‌دهد، دیگر یک استثنا نیست؛ روندی اروپایی است که در آن کنترل مهاجرت بر اصول حقوق بشری پیشی می‌گیرد.
زنانی که برای روسری بازداشت می‌شوند
یوناما تأیید کرد که دست‌کم ۵۲ زن و یک دختر از ماه جولای تا سپتامبر در هرات و کابل به‌سبب پوشش بازداشت شده‌اند. اتهام آنان نپوشیدن چادر، پیدا بودن مو، روسری رنگی، آرایش یا بیرون رفتن بدون محرم بوده است. به گفته یوناما، شمار واقعی احتمالاً بسیار بیشتر است، چون ترس و ننگ اجتماعی زنان را از گزارش دادن بازمی‌دارد.
آسوشیتدپرس، که گزارشش در واشنگتن‌پست هم منتشر شد، این بازداشت‌ها را بخشی از الگویی گسترده‌تر نشان داد. به نوشته این خبرگزاری، نیروهای طالبان در ماه جون به اعتراضی کم‌سابقه در هرات علیه همین بازداشت‌ها شلیک کردند و دست‌کم یک تن کشته و چند تن زخمی شدند.
آسوشیتدپرس افزود که طالبان به گزارش یوناما بی‌درنگ واکنشی نشان ندادند. خبرگزاری دولتی پاکستان و بی‌دی‌نیوز۲۴ بنگلادش هم همین گزارش را با جزئیات کامل بازتاب دادند؛ انتشار گسترده گزارش‌های حقوق بشری سازمان ملل در رسانه‌های رسمی پاکستان، در روزهایی که اسلام‌آباد با طالبان در جنگ است، معنایی فراتر از اطلاع‌رسانی دارد.
رادیو اروپای آزاد روز ۱۲ اکتبر روی دیگر همین واقعیت را نشان داد. فرنگیس نجیب‌الله در گزارشی میدانی از زنانی نوشت که با وجود ممنوعیت‌ها کسب‌وکار راه انداخته‌اند؛ از کارگاه قالی‌بافی در جوزجان با بیش از صد کارگر تا آرایشگری که پس از بسته شدن آرایشگاه‌ها پنهانی در خانه کار می‌کند.
به نوشته این گزارش، زنان برای جابه‌جایی کالا میان ولسوالی‌ها به محرم نیاز دارند، اجازه حضور در نمایشگاه‌های تجاری مختلط را ندارند و نمایندگان طالبان حتی فروشگاه‌های زنانه را بازرسی می‌کنند.
جاده‌ای که به دروازه بسته رسید
رادیو اروپای آزاد روز ۱۳ اکتبر در گزارشی از آموس چپل جاده تازه دهلیز واخان را «بن‌بست» خواند.
طالبان این جاده شنی را ۱۲ میزان افتتاح کردند، اما به نوشته این گزارش، پکن هیچ نماینده‌ای به مراسم نفرستاد و آن را رسماً به رسمیت نشناخت. تصویر ماهواره‌ای ۱۱ اکتبر نشان می‌دهد جاده چند ده متر پیش از مرز چین تمام می‌شود و گذرگاه همچنان بسته است.
این گزارش از قول یک پژوهشگر دانشگاه لانژو در چین نوشت که احتمال باز شدن گذرگاه در آینده نزدیک بسیار کم است و نگرانی اصلی پکن، حضور شبه‌نظامیان جنبش اسلامی ترکستان شرقی در بدخشان است.
به گفته او، این جاده بیشتر پیامی از توان طالبان است تا مسیری برای تجارت. ساکنان واخان اما به این جاده امید بسته‌اند تا از انزوای خود بیرون بیایند؛ امیدی که به گفته یک راهنمای محلی، به باز شدن رسمی مرز وابسته است.
کنار هم گذاشتن این دو روایت تصویری روشن می‌سازد: رژیم طالبان از جاده و پیوند منطقه‌ای سخن می‌گوید، در حالی که همسایه بزرگش هنوز دروازه را بسته نگه داشته و شرط بازگشایی را امنیت گذاشته است. مردم واخان، مانند زنان کارآفرین جوزجان و کابل، در فاصله میان وعده و واقعیت زندگی می‌کنند.
اسلام‌آباد: از «حکومت طالبان» تا «رژیم نامشروع»
اکسپرس تریبیون روز ۱۲ اکتبر نوشت که آصف علی زرداری، رئیس‌جمهور پاکستان، حکومت طالبان را «نامشروع و بی‌نماینده» خوانده و هشدار داده است که اگر خویشتن‌داری اسلام‌آباد ضعف تلقی شود، «حماقتی بزرگ» خواهد بود.
آسوشیتدپرس هم از رویارویی لفظی اسحاق دار، وزیر خارجه پاکستان، و ذبیح‌الله مجاهد خبر داد؛ دار از طالبان خواست مانع حمله شبه‌نظامیان از خاک افغانستان شوند و مجاهد پاکستان را به اولویت دادن تبلیغات بر راه‌حل متهم کرد.
مهم‌ترین تحلیل منطقه‌ای در همین روزها مقاله «بازی دوگانه طالبان» در اکسپرس تریبیون بود. به نوشته این مقاله، تحریک طالبان پاکستان در میان فرماندهان رده دوم و سوم طالبان افغانستان ریشه دارد و رهبری طالبان می‌ترسد اقدام علیه این گروه به شکاف درونی بینجامد.
تحلیلگران پاکستانی در همین مقاله حمایت از مخالفان مسلح طالبان را «آخرین گزینه» خواندند، هرچند یک سفیر پیشین هشدار داد که پاکستان برای ورود به منازعه داخلی افغانستان اجماع ندارد.
خلاصه خبری بنیاد ویویکاناندا هند هشدار روسیه را برجسته کرد که بازگشت زیرساخت نظامی امریکا به افغانستان را تهدیدی برای منطقه خواند. اکسپرس تریبیون در مقاله دیگری نزدیکی مسکو به طالبان را «قمار روسیه» نامید و نوشت تجربه پاکستان نشان می‌دهد به وعده‌های طالبان نمی‌توان اعتماد کرد.
هر رسانه چه گفت؟
رسانه‌های اروپایی و آمریکایی بیش از همه بر حقوق بشر و مهاجرت تمرکز کردند.
فرانس ۲۴ خبر گفت‌وگوی پاریس با طالبان را نخست منتشر کرد، آسوشیتدپرس و واشنگتن‌پست بازداشت زنان را در کنار شلیک به معترضان هرات روایت کردند و رادیو اروپای آزاد با دو گزارش میدانی، از زنان کارآفرین و از جاده واخان، از زبان خود مردم نوشت. کابل‌ناو، از راه خبرنامه افغان‌ایوک، بیش از همه بر روند اروپایی اخراج‌ها تأکید کرد.
رسانه‌های پاکستان، از اکسپرس تریبیون تا خبرگزاری دولتی و رادیو پاکستان، طالبان را با تعبیرهایی چون «رژیم» و «نامشروع» توصیف کردند و هم گزارش‌های حقوق بشری سازمان ملل و هم ادعاهای مخالفان مسلح طالبان را بازتاب دادند.
هیچ‌یک از این رسانه‌ها اما به اخراج گسترده شهروندان افغانستان از خود پاکستان نپرداختند.
آسوشیتدپرس روایت رسمی دو طرف را بی‌داوری کنار هم گذاشت. دیده‌بان حقوق بشر تنها نهاد بین‌المللی بود که مستقیماً یک دولت اروپایی را برای گفت‌وگو با طالبان نقد کرد. بی‌دی‌نیوز۲۴ گزارش یوناما را با همه ارقامش منتشر کرد و خلاصه خبری بنیاد ویویکاناندا بیشتر به رقابت قدرت‌ها پرداخت تا وضعیت مردم.
پرسش‌هایی که بی‌پاسخ ماند
فرانسه چگونه می‌تواند با رژیمی درباره بازگرداندن پناهجویان گفت‌وگو کند که رهبرش زیر حکم بازداشت دیوان کیفری بین‌المللی است؟ چه کسی تضمین می‌کند زنی که از اروپا بازگردانده می‌شود، فردا برای یک روسری رنگی بازداشت نشود؟ و چرا پاکستان، که از حقوق زنان افغانستان سخن می‌گوید، هم‌زمان هزاران شهروند افغانستان را از خاک خود اخراج می‌کند؟
روایت رسانه‌های غیرفارسی‌زبان در این روزها نشان داد که افغانستان برای جهان بیش از هر چیز پرونده‌ای امنیتی و مهاجرتی است.
پاکستان آن را از دریچه تی‌تی‌پی می‌بیند، اروپا از دریچه مرزهایش، روسیه از دریچه رقابت با امریکا و چین از دریچه امنیت. زنان بازداشت‌شده، پناهجویان در خطر اخراج و ساکنان واخان در این روایت‌ها حاضرند، اما بیشتر به‌عنوان رقم؛ نه به‌عنوان مردمی که سرنوشتشان باید محور هر تصمیمی درباره افغانستان باشد.
منابع: فرانس ۲۴، آسوشیتدپرس، واشنگتن‌پست، رادیو اروپای آزاد، دیده‌بان حقوق بشر، یوناما، کابل‌ناو (از راه خبرنامه افغان‌ایوک)، اکسپرس تریبیون، خبرگزاری دولتی پاکستان، رادیو پاکستان، بی‌دی‌نیوز۲۴، بنیاد ویویکاناندا
📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…
خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان
ما را دنبال کنید:
بلخی، نام مستعار وی است؛ دانش‌آموخته روابط بین‌الملل و فعال رسانه‌ای که فعالیت خود در حوزه روزنامه‌نگاری را از سال ۲۰۱۸ در کابل آغاز کرد. علاقه به روزنامه‌نگاری و باور…
ارسال دیدگاه
قوانین ارسال دیدگاه
صفحه ما را دنبال کنید