نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
زبان فارسی از روایت‌گری ساده و تک‌لایه شاهنامه تا چندلایگی پرطنین حافظ، مسیر پویایی را پیموده است. ورود واژه‌های عربی نه‌تنها ساختار زبان را پیچیده نکرد، بلکه ظرفیت بیان را گسترش داد؛ واژه‌هایی فشرده و چندمعنا آفرید که شعر فارسی را از گزارش‌گری مستقیم به قلمروی عمق، ایهام و ظرافت معنایی رساند.
این نوشتار با نگاهی تحلیلی به دوران درانی‌ها، فرآیند شکل‌گیری دولت متمرکز را در جغرافیای افغانستان امروزی واکاوی می‌کند. متن پیش رو تبیین می‌کند که چگونه تلاقیِ سازمان‌دهی نظامی پشتون‌ها و سنتِ دیرینه‌ی دیوان‌سالاری زبان فارسی، شالوده‌ی یک هویت سیاسی واحد را بنا نهاد. این جستار با عبور از قضاوت‌های اخلاقی مدرن، منطق قدرت در قرن هجدهم را بررسی کرده و نشان می‌دهد که انتخاب زبان فارسی نه یک امتیاز قومی، بلکه ضرورتی راهبردی برای اداره قلمرو و اتصال به تمدن منطقه بوده است.
حذف زبان فارسی از لوحه شفاخانه تخصصی سرطان کابل، هم‌زمان با افتتاح این مرکز ۷۰ تختخوابی تحت حمایت اروپا و هند، پرده از سیاست‌های نوین زبانی رژیم طالبان برداشت. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که بیماران سرطانی همچنان با بحران دارو و تجهیزات روبرو هستند و به کمک‌های بین‌المللی وابستگی شدیدی دارند.
فعالان حقوق بشر و جنبش‌های اعتراضی افغانستان کارزاری یک‌هفته‌ای را برای مبارزه هم‌زمان با آپارتاید جنسیتی علیه زنان و آپارتاید زبانی علیه فارسی‌دری آغاز کردند. این کارزار با تأکید بر هم‌افزایی این دو جنایت توسط رژیم طالبان، از جامعه جهانی و سازمان ملل می‌خواهد تا با فشار مؤثر، این رژیم را در قبال جنایات ضدبشری پاسخگو سازند.
فعالان حقوق بشر و فرهنگیان در نامه‌ای به سازمان ملل، نسبت به «آپارتاید زبانی» علیه فارسی دری توسط رژیم طالبان هشدار دادند. این نامه با انتقاد از حذف سیستماتیک فارسی از عرصه‌های اداری و آموزشی، خواهان آغاز تحقیقات مستقل بین‌المللی و پاسخگوسازی رهبران این گروه شد. آن‌ها این اقدامات را جنایت علیه بشریت و تهدیدی برای هویت فرهنگی می‌دانند.
آیا مرزهای سیاسی مدرن می‌توانند میراثِ کهنِ تمدنی را تکه‌تکه کنند؟ سعید موسوی در این جستار، با نقدِ صریحِ تعصباتِ زبانی، استدلال می‌کند که فارسی، دری و تاجیکی نه‌تنها سه زبانِ مستقل نیستند، بلکه شاخه‌های پیوسته شجره‌ای واحدند. او نشان می‌دهد که چگونه تفاوتِ لهجه‌ها نشانه‌ی پویایی زبان است و انکارِ این وحدت، تیشه‌زدن به ریشه تاریخ و ادبیات مشترک ماست.
صفحه ما را دنبال کنید