زبان فارسی Archives |خبرگزاری شانا|Shana News Agency|

سیاست زبانی در افغانستان؛ «میراث پشتو» میان شعارهای رسمی و واقعیت‌های میدانی

هشتم جوزا در تقویم فرهنگی افغانستان به نام «روز ملی زبان پشتو» ثبت شده است. مناسبتی که اگرچه فرصتی برای تکریم یکی از ستون‌های هویت ملی و ادبی این سرزمین است، اما امسال در فضایی برگزار می‌شود که ابهامات عمیق پیرامون سیاست‌گذاری‌های فرهنگی و نحوه تعامل حاکمیت با تنوع زبانی، بیش از هر زمان دیگری خودنمایی می‌کند. این روز، بیش از آنکه صرفاً یک گرامی‌داشت نمادین باشد، آینه‌ای است از چالش‌های پیش روی توسعه زبان و فرهنگ در کشوری با بافت اجتماعی و زبانی بسیار پیچیده.

سبزمنش در صدر سازمان‌های مستقل فرهنگی بین‌المللی قرار گرفت

نتایج یک پژوهش علمی منتشرشده در مجله‌ای در ازبکستان نشان می‌دهد بنیاد جهانی سخن‌گستران سبزمنش به‌عنوان نخستین سازمان بین‌المللی مستقل فرهنگی با محوریت زبان فارسی معرفی شده است. این مقاله با بررسی اسناد رسمی، داده‌های میدانی و دیدگاه‌های نخبگان فرهنگی از چند کشور، فعالیت‌های فرامرزی بنیاد را در ۳۳ کشور تحلیل کرده و آن را نمونه‌ای از دیپلماسی فرهنگی غیردولتی و شبکه‌سازی میان‌فرهنگی دانسته است.

روز جهانی زبان مادری؛ هشدار جدی برای آینده تنوع زبانی افغانستان

روز جهانی زبان مادری امسال در شرایطی در افغانستان گرامی داشته می‌شود که بسیاری از زبان‌های کشور، به‌ویژه فارسی، اوزبیکی، ترکمنی و زبان‌های محلی، زیر فشار سیاست‌های زبانی طالبان قرار گرفته‌اند. در حالی‌که حکومت پیشین گام‌هایی برای حمایت از چندزبانی برداشته بود، اکنون حذف ساختاری و محدودیت‌های فرهنگی نگرانی‌ها را درباره آینده تنوع زبانی و هویت جمعی افغانستان افزایش داده است.

زبان فارسی و عمق معنایی حاصل از آمیختگی با عربی

زبان فارسی از روایت‌گری ساده و تک‌لایه شاهنامه تا چندلایگی پرطنین حافظ، مسیر پویایی را پیموده است. ورود واژه‌های عربی نه‌تنها ساختار زبان را پیچیده نکرد، بلکه ظرفیت بیان را گسترش داد؛ واژه‌هایی فشرده و چندمعنا آفرید که شعر فارسی را از گزارش‌گری مستقیم به قلمروی عمق، ایهام و ظرافت معنایی رساند.

تأسیس امپراتوری درانی؛ تلاقی شمشیر پشتون و قلم فارسی

این نوشتار با نگاهی تحلیلی به دوران درانی‌ها، فرآیند شکل‌گیری دولت متمرکز را در جغرافیای افغانستان امروزی واکاوی می‌کند. متن پیش رو تبیین می‌کند که چگونه تلاقیِ سازمان‌دهی نظامی پشتون‌ها و سنتِ دیرینه‌ی دیوان‌سالاری زبان فارسی، شالوده‌ی یک هویت سیاسی واحد را بنا نهاد. این جستار با عبور از قضاوت‌های اخلاقی مدرن، منطق قدرت در قرن هجدهم را بررسی کرده و نشان می‌دهد که انتخاب زبان فارسی نه یک امتیاز قومی، بلکه ضرورتی راهبردی برای اداره قلمرو و اتصال به تمدن منطقه بوده است.

لوحه تک‌زبانه کابل؛ حذف فارسی از شفاخانه اروپایی مرکز سرطان

حذف زبان فارسی از لوحه شفاخانه تخصصی سرطان کابل، هم‌زمان با افتتاح این مرکز ۷۰ تختخوابی تحت حمایت اروپا و هند، پرده از سیاست‌های نوین زبانی رژیم طالبان برداشت. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که بیماران سرطانی همچنان با بحران دارو و تجهیزات روبرو هستند و به کمک‌های بین‌المللی وابستگی شدیدی دارند.