مژده‌تی‌وی؛ صدای مسیحیان افغانستان از ماهواره

شبکه تلویزیونی مژده‌تی‌وی، نخستین شبکه اختصاصی مسیحی با مدیریت و مشارکت شهروندان مسیحی افغانستان، پخش برنامه‌های خود را به زبان‌های فارسی و پشتو آغاز کرده است؛ رسانه‌ای که بنیان‌گذاران آن می‌گویند می‌خواهند از طریق ماهواره، محدودیت‌های دسترسی به محتوای مسیحی را دور بزنند.

این شبکه روز ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶، با حضور شماری از رهبران کلیسا، نمایندگان نهادهای مسیحی و اعضای جامعه مسیحیان افغانستان آغاز به کار کرد. برنامه‌های مژده‌تی‌وی از طریق ماهواره و بستر اینترنت در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

بنیان‌گذاران مژده‌تی‌وی آن را نخستین شبکه تلویزیونی اختصاصی مسیحی برای افغانستان معرفی می‌کنند. پیش از این نیز برنامه‌های مسیحی از طریق شبکه‌های دیگر به مخاطبان افغانستان می‌رسید، اما به گفته برگزارکنندگان، شبکه‌ای که به‌طور مشخص برای تولید و پخش محتوای مسیحی ویژه این کشور ایجاد شده باشد، وجود نداشت.

چرا پخش ماهواره‌ای؟

پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، اقلیت‌های مذهبی در افغانستان با محدودیت‌های جدی روبه‌رو شده‌اند. در کنار این وضعیت، قطعی‌های اینترنت و نظارت بر شبکه‌های اجتماعی نیز دسترسی به برخی محتواها را دشوارتر کرده است.

در چنین شرایطی، پخش ماهواره‌ای برای بنیان‌گذاران شبکه اهمیت ویژه دارد؛ زیرا دریافت برنامه‌ها به اتصال مستقیم اینترنت یا شبکه‌های مخابراتی داخل افغانستان وابسته نیست.

مسعود قربانی، مدیر اجرایی مژده‌تی‌وی، در گفت‌وگو با رسانه فنلاندی سانسا گفته است که بسیاری از خانواده‌ها در افغانستان تلویزیون و آنتن ماهواره‌ای دارند و این شیوه می‌تواند امکان دسترسی به برنامه‌ها را فراهم کند.

برنامه به زبان‌های مردم افغانستان

مژده‌تی‌وی فعالیت خود را با پخش برنامه به دو زبان فارسی و پشتو آغاز کرده است. مسئولان این شبکه گفته‌اند که در مراحل بعدی، تولید برنامه به گویش‌ هزارگی و زبان‌های ازبکی، ترکمنی و بلوچی نیز در دستور کار قرار دارد.

میکائل تونر، تهیه‌کننده و متخصص فنی ارشد این شبکه، بر اهمیت تولید برنامه به زبان مادری مخاطبان تأکید کرده است. به گفته او، هدف این است که در آینده برای هر یک از زبان‌های افغانستان دست‌کم بخشی از برنامه‌ها تولید شود.

این رویکرد می‌تواند برای گروه‌های زبانی‌ای که کمتر به محتوای رسانه‌ای متناسب با زبان خود دسترسی دارند، اهمیت داشته باشد؛ هرچند تحقق آن به منابع مالی، نیروی انسانی و استمرار فعالیت شبکه وابسته خواهد بود.

زنان؛ یکی از مخاطبان اصلی شبکه

بخش دیگری از برنامه‌های مژده‌تی‌وی به زنان اختصاص دارد. بر اساس توضیحات منتشرشده از سوی نهاد همکار این شبکه، تولید برنامه‌های مرتبط با سلامت و آموزش زنان از محورهای فعالیت آن است.

برخی از این برنامه‌ها به‌گونه‌ای طراحی شده‌اند که زنان بتوانند در خانه و به‌صورت خصوصی آن‌ها را دنبال کنند. هدف اعلام‌شده، فراهم کردن اطلاعات بهداشتی و ایجاد فرصت‌هایی برای ادامه یادگیری در شرایطی است که محدودیت‌های طالبان دسترسی زنان و دختران به آموزش و کار را به‌شدت کاهش داده است.

محدودیت‌های گسترده طالبان علیه زنان، از محرومیت دختران از آموزش متوسطه و دانشگاه تا محدودیت اشتغال و حضور اجتماعی، فضای زندگی روزمره میلیون‌ها زن را دگرگون کرده است. در چنین وضعیتی، دسترسی به محتوای آموزشی از راه رسانه‌های خانگی می‌تواند بخشی از نیازهای اطلاعاتی زنان را پاسخ دهد؛ اما جایگزین حق آموزش رسمی، آزادی انتخاب و مشارکت اجتماعی آنان نیست.

پروژه‌ای با پیشینه چنددهه‌ای

راه‌اندازی مژده‌تی‌وی نتیجه همکاری چند نهاد رسانه‌ای و مسیحی و شماری از فعالان مسیحی افغانستان در خارج از کشور عنوان شده است. شبکه زیر نظر «شبکه رسانه‌ای مسیحیان افغانستان» فعالیت می‌کند و سازمان‌هایی از جمله Avainmedia و Sansa در شکل‌گیری و پشتیبانی آن نقش داشته‌اند.

به نوشته سانسا، ایده اولیه این پروژه به گردهمایی دعا برای افغانستان در سال ۱۹۸۶ در فنلاند بازمی‌گردد؛ طرحی که پس از چند دهه همکاری میان نهادهای مختلف به راه‌اندازی یک شبکه ماهواره‌ای انجامیده است.

نام «مژده» نیز به معنای خبر خوش یا بشارت است و محتوای شبکه بر برنامه‌های مسیحی و مذهبی متمرکز خواهد بود.

اقلیت‌های مذهبی و حق دسترسی به اطلاعات

راه‌اندازی این شبکه بار دیگر وضعیت اقلیت‌های مذهبی در افغانستان و محدودیت‌های اعمال‌شده بر آزادی عقیده و بیان را برجسته می‌کند. در شرایطی که فعالیت علنی برخی گروه‌های مذهبی با خطر و محدودیت همراه است، رسانه‌های برون‌مرزی می‌توانند راهی برای دسترسی به اطلاعات و ارتباط با جوامع هم‌زبان فراهم کنند.

با این حال، پخش ماهواره‌ای به‌تنهایی تضمین‌کننده امنیت مخاطبان نیست. در جامعه‌ای که نظارت اجتماعی و محدودیت‌های مذهبی می‌تواند برای افراد پیامدهای جدی داشته باشد، تماشای محتوای مذهبی نیز ممکن است برای برخی مخاطبان با نگرانی‌های امنیتی همراه شود.

مژده‌تی‌وی اکنون فعالیت خود را آغاز کرده است؛ اما میزان دسترسی واقعی مردم افغانستان به برنامه‌های آن، امنیت مخاطبان و استمرار پخش در ماه‌های آینده، از مهم‌ترین پرسش‌هایی است که عملکرد این شبکه به آن‌ها پاسخ خواهد داد.

نویسنده مطلب

بلخی روزنامه‌نگار، سردبیر، نویسنده

بلخی، نام مستعار وی است؛ روزنامه‌نگار و دانش‌آموخته روابط بین‌الملل که بیش از هجده سال در عرصه رسانه در افغانستان فعالیت داشته است. علاقه به روزنامه‌نگاری و باور به مسئولیت…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده ←