جنبش‌های زنان افغانستان خواستار پایان خشونت شدند

شماری از نهادها و جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان در آستانه روز جهانی محو خشونت علیه زنان، با انتشار اعلامیه‌ای مشترک خواستار پایان تبعیض، سرکوب و محرومیت زنان شدند. امضاکنندگان از دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی خواسته‌اند حمایت عملی از زنان افغانستان را در اولویت قرار دهند و برای پاسخ‌گویی عاملان نقض حقوق زنان اقدام کنند.

شماری از نهادها و جنبش‌های اعتراضی زنان افغانستان در آستانه روز جهانی محو خشونت علیه زنان، با انتشار اعلامیه‌ای مشترک، خواستار پایان خشونت، تبعیض و سرکوب زنان و دختران شدند و از دولت‌ها و سازمان‌های بین‌المللی خواستند حمایت عملی از زنان افغانستان را در اولویت قرار دهند.

امضاکنندگان این اعلامیه که به مناسبت ۲۵ نوامبر، روز جهانی محو خشونت علیه زنان، منتشر شده است، می‌گویند زنان در افغانستان با محدودیت آزادی رفت‌وآمد، محرومیت از آموزش و کار، حذف از زندگی عمومی و سرکوب اعتراض‌های مدنی روبه‌رو هستند. آنان تأکید کرده‌اند که هیچ سنت، فرهنگ، مذهب یا مصلحت سیاسی نمی‌تواند نقض حقوق و کرامت انسانی زنان را توجیه کند.

درخواست برای اقدام عملی جهان

در این اعلامیه از فعالان حقوق بشر، سازمان‌های بین‌المللی و دولت‌ها خواسته شده است که به صدور بیانیه‌های نمادین بسنده نکنند و برای حمایت مؤثر از زنان افغانستان اقدام کنند. امضاکنندگان همچنین خواستار به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی در افغانستان و پاسخ‌گویی عاملان نقض حقوق زنان شده‌اند.

این گروه‌ها خشونت خانگی، ازدواج اجباری، خشونت جنسی، بهره‌کشی، آزار، تبعیض ساختاری و سرکوب سیاسی را از مصادیق خشونت علیه زنان دانسته و بر حق زنان برای آموزش، کار، انتخاب آزادانه و مشارکت در سرنوشت جامعه تأکید کرده‌اند.

محدودیت‌ها؛ فراتر از محرومیت آموزشی

موارد مطرح‌شده در اعلامیه در حالی بیان می‌شود که گزارش‌های سازمان ملل از تداوم محدودیت‌های گسترده علیه زنان و دختران حکایت دارد. هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان در گزارش سه‌ماهه خود درباره وضعیت حقوق بشر، از ثبت بیش از ۵۰ مورد بازداشت، توقیف یا تذکر به زنان و دختران به اتهام رعایت‌نکردن دستور پوشش طالبان در فاصله ماه‌های جولای تا سپتامبر ۲۰۲۶ خبر داده است.

بر اساس همین گزارش، در مواردی زنان به دلیل نداشتن همراه مرد از ورود به درمانگاه یا بازار منع شده‌اند. سازمان ملل همچنین یادآوری کرده است که در سپتامبر ۲۰۲۶ پنج سال از محرومیت دختران از آموزش رسمی بالاتر از صنف ششم گذشت و زنان از دسامبر ۲۰۲۲ از تحصیلات دانشگاهی محروم شده‌اند.

یونسکو در اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد که حدود ۲.۴ میلیون دختر در افغانستان از آموزش متوسطه محروم مانده‌اند. این نهاد افغانستان را تنها کشوری توصیف کرده است که در آن آموزش متوسطه و عالی برای دختران و زنان به‌طور رسمی ممنوع است.

خشونت و دشواری دسترسی به عدالت

ابعاد خشونت علیه زنان تنها به محدودیت‌های آموزشی و شغلی محدود نمی‌شود. بر اساس شاخص جنسیتی افغانستان که سازمان ملل متحد برای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان در سال ۲۰۲۴ منتشر کرد، ۳۴.۷ درصد زنان ۱۵ تا ۴۹ ساله در سال ۲۰۱۸ گفته بودند که در دوازده ماه پیش از بررسی، از سوی همسر یا شریک زندگی فعلی یا پیشین خود خشونت جسمی یا جنسی را تجربه کرده‌اند. این رقم نزدیک به سه برابر میانگین جهانی گزارش‌شده در همان شاخص است.

سازمان ملل در این گزارش هشدار داده است که فروپاشی یا تضعیف سازوکارهای حمایتی و قانونی، همراه با محدودیت‌های تبعیض‌آمیز، آسیب‌پذیری زنان و دختران را در برابر خشونت بیشتر کرده است. این نهاد همچنین توضیح داده که به دلیل محدودیت‌ها و ملاحظات امنیتی، گردآوری داده‌های تازه درباره برخی شاخص‌های خشونت علیه زنان ممکن نبوده است؛ بنابراین آمارهای موجود باید با توجه به سال و محدودیت‌های گردآوری آن‌ها خوانده شوند.

مطالبه به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی

درخواست امضاکنندگان برای به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی، در چارچوب بحث‌های حقوقی و بین‌المللی درباره ماهیت و پیامدهای محدودیت‌های سازمان‌یافته علیه زنان در افغانستان مطرح می‌شود. گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر افغانستان و شماری از کارشناسان سازمان ملل، در ارزیابی‌های خود از تبعیض و سرکوب نظام‌مند زنان سخن گفته و آن را در مواردی مصداق آزار جنسیتی به‌عنوان جنایت علیه بشریت دانسته‌اند. با این حال، به‌رسمیت‌شناختن آپارتاید جنسیتی به‌عنوان عنوان مستقل جرم در حقوق بین‌الملل همچنان موضوع بحث و پیگیری حقوقی است.

امضاکنندگان اعلامیه تأکید کرده‌اند که هیچ توافق سیاسی یا روند صلحی بدون حضور و مشارکت آزادانه زنان نمی‌تواند پایدار باشد. آنان همبستگی و همکاری جنبش‌های زنان را ضرورتی برای ادامه دادخواهی دانسته و با شعار «نه به خشونت، نه به تبعیض، نه به آپارتاید جنسیتی» خواستار دفاع از آزادی، برابری و کرامت زنان شده‌اند.

با وجود این، فاصله میان اعلام حمایت‌های بین‌المللی و تغییر ملموس در زندگی زنان افغانستان همچنان یکی از چالش‌های اصلی است. ادامه محرومیت دختران از آموزش، محدودیت کار و رفت‌وآمد زنان و تضعیف راه‌های دادخواهی نشان می‌دهد که محکومیت‌های سیاسی، بدون سازوکارهای مؤثر نظارت، پاسخ‌گویی و حمایت، به‌تنهایی قادر به تغییر وضعیت نیستند.

منابع

گزارش هیئت معاونت سازمان ملل در افغانستان درباره وضعیت حقوق بشر، جولای تا سپتامبر ۲۰۲۶

یونسکو: محرومیت ۲.۴ میلیون دختر از آموزش متوسطه، اوت ۲۰۲۶

سازمان ملل متحد برای برابری جنسیتی و توانمندسازی زنان: شاخص جنسیتی افغانستان ۲۰۲۴

گزارش گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره حق سلامت زنان و دختران در افغانستان

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید:

نویسنده مطلب
شاه‌پور نایب‌زاده
شاه‌پور نایب‌زاده خبرنگار و نویسنده

شاه‌پور نایب‌زاده روزنامه‌نگار و فعال رسانه‌ای و اجتماعی اهل افغانستان است که سال‌ها در حوزه رسانه، فعالیت‌های فرهنگی و امور خیریه فعالیت کرده است. او پس از محدودیت‌های گسترده بر…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده
هم‌رسانی این خبر: تلگرام واتس‌اپ فیسبوک ایکس
این مطلب را می‌پسندید؟ با پسند شما در «انتخاب مخاطبان» دیده می‌شود.
خبرها را زودتر از همه در تلگرام بخوانیدکانال رسمی خبرگزاری شانا؛ خبر فوری، گزارش و روایت مردمعضویت در کانال