طالبان بر تفکیک جنسیتی و محدودیت‌ مراسم عروسی تأکید کردند

عروسی، رقص و موسیقی؛ طالبان چه چیزهایی را ممنوع می‌دانند؟

طالبان با انتشار جزوه‌ای درباره برگزاری مراسم عروسی، خواستار حذف اختلاط زنان و مردان، موسیقی، رقص، دست دادن با نامحرم و شماری از رسوم رایج شده‌اند. این سند در حالی منتشر می‌شود که حکومت طالبان، که هنوز از سوی هیچ کشوری به رسمیت شناخته نشده، طی پنج سال گذشته محدودیت‌های گسترده‌ای علیه زنان و آزادی‌های مدنی اعمال کرده است.

طالبان که پس از توافق دوحه و فروپاشی نظام جمهوری در آگست ۲۰۲۱ کنترل افغانستان را به دست گرفتند، طی نزدیک به پنج سال گذشته گسترده‌ترین محدودیت‌ها را بر حقوق و آزادی‌های اساسی شهروندان، به‌ویژه زنان و دختران، اعمال کرده‌اند. ممنوعیت آموزش دختران، محرومیت زنان از اشتغال در بسیاری از بخش‌ها، محدودیت شدید آزادی رفت‌وآمد، حذف تدریجی زنان از عرصه عمومی و محدودیت فعالیت رسانه‌ها و نهادهای مدنی، بخشی از سیاست‌هایی است که با انتقاد گسترده سازمان ملل، نهادهای حقوق بشری و جامعه جهانی روبه‌رو شده است.

با وجود تسلط عملی طالبان بر افغانستان، حکومت این گروه تاکنون از سوی هیچ کشوری به‌عنوان دولت رسمی افغانستان به رسمیت شناخته نشده است. بسیاری از دولت‌ها و نهادهای بین‌المللی، نقض گسترده حقوق بشر، به‌ویژه حقوق زنان و دختران، نبود حکومت فراگیر و محدودیت آزادی‌های مدنی را از مهم‌ترین موانع به‌رسمیت‌شناختن طالبان عنوان کرده‌اند.

در چنین شرایطی، طالبان جزوه‌ای با عنوان «اجتناب از منکرات و رسوم خلاف شرع در محافل عروسی و سایر خوشی‌ها» منتشر کرده‌اند؛ جزوه‌ای که دیدگاه این گروه درباره شیوه برگزاری مراسم عروسی و حضور زنان در این محافل را بر پایه برداشت فقهی خود تشریح می‌کند.

در این جزوه آمده است که هدف از ازدواج، تشکیل خانواده‌ای مبتنی بر آموزه‌های اسلامی است و از همین رو، برگزاری مراسم عروسی نیز باید از هرگونه رفتار یا رسمی که نویسندگان جزوه آن را مغایر شریعت می‌دانند، دور باشد. در متن تأکید شده است که بسیاری از رسوم رایج در مراسم عروسی، ریشه در فرهنگ‌های غیر اسلامی دارد و باید کنار گذاشته شود.

نویسندگان این جزوه بخش قابل توجهی از مطالب را به پوشش زنان اختصاص داده‌اند. در این بخش، استفاده از لباس‌های نازک، تنگ یا بدن‌نما، آشکار بودن زینت زنان در برابر مردان نامحرم و هرگونه آرایش یا جلوه‌گری در محافل عمومی، برخلاف احکام شرعی مورد نظر طالبان توصیف شده و برای این دیدگاه به آیات قرآن و احادیث استناد شده است.

در ادامه، استفاده از عطر توسط زنان در مکان‌هایی که مردان نامحرم حضور دارند نیز مورد انتقاد قرار گرفته است. نویسندگان با استناد به احادیث، تأکید کرده‌اند که زنان نباید به گونه‌ای از عطر استفاده کنند که بوی آن توجه مردان را جلب کند.

یکی از اصلی‌ترین محورهای این جزوه، تفکیک کامل زنان و مردان در مراسم عروسی است. طالبان در این متن، حضور مشترک زنان و مردان نامحرم، گفت‌وگو، تبریک‌گویی، عکس‌برداری مشترک و نشست‌وبرخاست آنان را خلاف موازین شرعی مورد نظر خود دانسته و تأکید کرده‌اند که مجالس زنان و مردان باید کاملاً از یکدیگر جدا باشد. برای این دیدگاه نیز نمونه‌هایی از روایات اسلامی و شیوه برگزاری اجتماعات در صدر اسلام ذکر شده است.

این جزوه همچنین دست دادن با نامحرم را ممنوع دانسته و با استناد به احادیث، آن را از رفتارهایی معرفی کرده که باید از آن اجتناب شود.

در بخش دیگری، رقص، موسیقی و آوازخوانی به تفصیل مورد بحث قرار گرفته است. نویسندگان با استناد به منابع فقهی، رقص زنان در برابر مردان، آوازخوانی زنان برای مردان و استفاده از موسیقی در مراسم عروسی را از مصادیق منکرات دانسته و بر ضرورت حذف این موارد از محافل شادی تأکید کرده‌اند.

از دیگر موضوعات مطرح‌شده، نشاندن عروس و داماد در برابر مهمانان است. طالبان این رسم را با مفهوم حیا و غیرت در تعارض دانسته و نوشته‌اند که قرار گرفتن عروس در معرض دید مردان نامحرم، با ارزش‌های اسلامی سازگار نیست. در ادامه نیز احادیثی درباره مسئولیت سرپرست خانواده در حفاظت از حریم زنان نقل شده و از مردان خواسته شده است که از آنچه نویسندگان «بی‌غیرتی» می‌نامند، پرهیز کنند.

در بخش پایانی، طالبان از خانواده‌ها خواسته‌اند که از تقلید رسوم رایج در برخی مراسم عروسی خودداری کنند و تمامی محافل شادی را بر پایه ساده‌زیستی، عفت، حیا و رعایت حدود شرعی برگزار کنند. این جزوه با دعا برای پایبندی مسلمانان به احکام دینی و رعایت آنچه نویسندگان «سنت نبوی» توصیف کرده‌اند، پایان می‌یابد.

انتشار این جزوه در حالی صورت می‌گیرد که طالبان طی نزدیک به پنج سال گذشته، محدودیت‌های گسترده‌ای بر زندگی زنان و دختران افغانستان اعمال کرده‌اند.

ممنوعیت آموزش دختران بالاتر از صنف ششم، جلوگیری از تحصیل زنان در دانشگاه‌ها، محدودیت اشتغال، ممنوعیت حضور در بسیاری از مکان‌های عمومی و تشدید نظارت بر پوشش زنان، از جمله سیاست‌هایی است که با انتقاد گسترده نهادهای بین‌المللی روبه‌رو شده است.

بسیاری از سازمان‌های حقوق بشری این سیاست‌ها را نمونه‌ای از تبعیض نظام‌مند علیه زنان دانسته‌اند و شماری از کارشناسان و نهادهای بین‌المللی نیز از آن با عنوان «آپارتاید جنسیتی» یاد می‌کنند.