صدای ماندگار زبان ازبکی خاموش شد

عالم کوه‌کن در سال ۱۳۴۱ خورشیدی در ولایت فاریاب افغانستان چشم به جهان گشود. او تحصیلات خود را در رشته حقوق و علوم سیاسی به پایان رساند، اما مسیر حرفه‌ای‌اش را در رسانه، ادبیات و فرهنگ دنبال کرد.

فعالیت‌های رسانه‌ای کوهکن از دهه‌های نخست پس از جنگ آغاز شد و تا سال‌های اخیر ادامه داشت. او از بنیان‌گذاران تلویزیون خصوصی آیینه بود و نقش کلیدی در راه‌اندازی و مدیریت آن ایفا کرد. همچنین سال‌ها مسئول بخش ازبکی تلویزیون آریانا بود و برنامه‌های فرهنگی و خبری را به زبان ازبکی تهیه و اجرا می‌کرد.

کوه‌کن در کنار این فعالیت‌ها، با رادیو آزادی همکاری داشت و مقالات تحلیلی، اجتماعی و فرهنگی‌اش در نشریاتی چون انیس، پیام شمال و اصلاح منتشر می‌شدند.

عالم کوه‌کن با درک عمیق از کشورش، همواره تلاش کرد تا زبان ازبکی را به عنوان بخش جدایی‌ناپذیر از هویت فرهنگی افغانستان معرفی و تقویت کند. او با قلمی توانمند و نگاهی ژرف، زبان ازبکی را از حاشیه به متن آورد و آن را در عرصه رسانه و ادبیات تثبیت کرد.

از جمله آثار منتشرشده عالم کوه‌کن می‌توان به مجموعه شعر «سین اوچون یره لدیم» و کتاب «ازبک ادبیاتی فرهنگی» اشاره کرد. او همچنین آثار برجسته‌ای چون «مناجات دریا» نوشته خالد حسینی و «نگین غزنی» اثر نصیر احمد احمدی را به زبان ازبکی ترجمه کرد و نقش مهمی در معرفی ادبیات معاصر افغانستان به جامعه ازبک‌زبان ایفا کرد.

پس از تسلط طالبان بر افغانستان، عالم کوه‌کن به ایالات متحده مهاجرت کرد و در آنجا نیز به فعالیت‌های فرهنگی و ادبی خود ادامه داد. او در تبعید نیز صدای زبان ازبکی باقی ماند و تلاش کرد تا پیوند میان نسل‌های مهاجر و میراث فرهنگی‌شان را حفظ کند.

سازمان حمایت از خبرنگاران افغانستان در بیانیه‌ای، درگذشت عالم کوه‌کن را «ضایعه‌ای بزرگ برای جامعه فرهنگی و رسانه‌ای کشور» توصیف کرده است. تلاش‌های پیگیرانه او در رشد و تقویت زبان ازبکی، بخشی جدایی‌ناپذیر از میراث فرهنگی افغانستان به شمار می‌رود.

با خاموشی صدای عالم کوه‌کن، نه تنها یک خبرنگار و شاعر، بلکه یکی از حافظان زبان و فرهنگ ازبکی از میان ما رفت. یاد و نام او در دل‌های دوستداران فرهنگ و ادبیات افغانستان جاودانه خواهد ماند.