بزکشی در بدخشان؛ میان میراث فرهنگی و خطرهای ایمنی

رقابت‌های خزانی بزکشی در میدان سنگ‌مهر شهر فیض‌آباد بدخشان، در روزهای ۲۰ و ۲۱ عقرب، با دو رویداد نگران‌کننده همراه شد: مرگ فهیم مختار، چاپ‌انداز جوان، پس از سقوط از اسب و درگیری مسلحانه‌ای در نزدیکی محل برگزاری مسابقه. با وجود انتشار گزارش‌هایی درباره این رویدادها، جزئیات کامل و روایت رسمی مقام‌های محلی طالبان در دسترس نیست.

مسابقات چگونه آغاز شد؟

ریاست عمومی تربیت بدنی و ورزش در اطلاعیه‌ای درباره آغاز دور سوم جشن مسابقات خزانی بزکشی بدخشان اعلام کرده بود که این رقابت‌ها با همکاری آمریت تربیت بدنی و ورزش ولایت و حضور چاپ‌اندازانی از مرکز و ولسوالی‌های بدخشان، در میدان سنگ‌مهر فیض‌آباد برگزار می‌شود.

در این اطلاعیه، هدف از برگزاری مسابقات، پاسداری از سنت بزکشی، تقویت هم‌بستگی و ایجاد فضای رقابت سالم عنوان شده است. این برنامه از چهارشنبه ۲۰ عقرب آغاز شده بود.

مرگ یک چاپ‌انداز جوان

بر اساس اطلاعات منتشرشده از سوی منابع محلی، فهیم مختار روز پنج‌شنبه ۲۱ عقرب، هنگام شرکت در مسابقه بزکشی از اسب سقوط کرد و جان باخت. گزارش‌ها محل حادثه را میدان سنگ‌مهر در فیض‌آباد معرفی کرده‌اند.

درباره سن مختار و نسبت خانوادگی او، روایت‌های منتشرشده یکسان نیست. برخی گزارش‌ها او را ۲۳ ساله و برخی دیگر نوجوان توصیف کرده‌اند؛ بنابراین سن دقیق او در این گزارش تأییدشده تلقی نمی‌شود.

تا زمان تهیه این گزارش، اطلاعات مستقلی درباره چگونگی سقوط، وجود یا نبود تدابیر ایمنی در میدان، رسیدگی پزشکی پس از حادثه و بررسی رسمی علت مرگ منتشر نشده است.

درگیری در نزدیکی میدان

یک روز پیش از مرگ مختار، چهارشنبه ۲۰ عقرب، گزارش‌هایی از درگیری مسلحانه میان افراد طالبان در ساحه پل کیبلی فیض‌آباد منتشر شد. این محل در نزدیکی میدان برگزاری مسابقات بزکشی قرار دارد.

درباره شمار قربانیان و زخمیان این درگیری نیز گزارش‌ها تفاوت دارند؛ برخی منابع از یک کشته و سه زخمی و برخی دیگر از چهار زخمی خبر داده‌اند. علت دقیق درگیری و هویت همه افراد دخیل، به‌طور مستقل روشن نشده است.

ارتباط مستقیم میان درگیری روز چهارشنبه و حادثه مرگ چاپ‌انداز در روز پنج‌شنبه ثابت نشده است. این دو رویداد از نظر زمان و نزدیکی مکانی قابل توجه‌اند، اما نباید بدون شواهد به‌عنوان یک حادثه واحد یا دارای علت مشترک معرفی شوند.

ایمنی؛ مسئله‌ای فراتر از رقابت

بزکشی بخشی از میراث فرهنگی و ورزشی مناطق شمال افغانستان است و برای بسیاری از باشندگان، جایگاه اجتماعی و فرهنگی دارد. با این حال، رقابت‌های پرتحرک با حضور اسب‌ها و سوارکاران، در صورت نبود مقررات ایمنی و آمادگی پزشکی، می‌تواند خطر آسیب جدی برای شرکت‌کنندگان و تماشاگران ایجاد کند.

برگزاری مسئولانه چنین رویدادهایی مستلزم تعیین محدوده امن برای تماشاگران، بررسی وضعیت اسب‌ها و تجهیزات، حضور تیم امدادی و درمانی، برنامه روشن برای رسیدگی به حوادث و مدیریت بی‌طرفانه اختلاف‌ها است. این موارد نباید در برابر حفظ یک سنت فرهنگی نادیده گرفته شوند.

در عین حال، گزارش درگیری مسلحانه در نزدیکی یک رویداد عمومی، پرسش‌هایی درباره امنیت شرکت‌کنندگان و شهروندان حاضر در محل ایجاد می‌کند. مسئولیت تأمین امنیت عمومی و پاسخ‌گویی درباره رویدادهای خشونت‌آمیز بر عهده مقام‌های مسئول است؛ اما تا کنون توضیح رسمی و جامعی درباره این حوادث منتشر نشده است.

شانانیوز نمی‌تواند بر پایه اطلاعات موجود، علت مرگ چاپ‌انداز یا جزئیات نهایی درگیری را قطعی اعلام کند. روشن‌شدن ابعاد این رویدادها به توضیح مسئولان برگزارکننده، مقام‌های محلی طالبان و دسترسی به اطلاعات مستقل درباره بررسی حادثه نیاز دارد.

نویسنده مطلب

بلخی روزنامه‌نگار، سردبیر، نویسنده

بلخی، نام مستعار وی است؛ روزنامه‌نگار و دانش‌آموخته روابط بین‌الملل که بیش از هجده سال در عرصه رسانه در افغانستان فعالیت داشته است. علاقه به روزنامه‌نگاری و باور به مسئولیت…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده ←