نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
نمیدانم ارگ کابل چه رازی در خود دارد که هرکس پا به آن میگذارد، پس از مدتی از خود بیخود میشود؛ راه را گم میکند، گذشتهٔ خویش را فراموش میکند، از تاریخ غافل میماند و سرنوشت پیشینیانِ ارگ را به خاطر نمیآورد.
میخواهم سرگذشت آنانی را که جان سالم بهدر بردند و آنانی را که بر زمین افتادند، یکبهیک بازگو کنم؛ شاید یادآوریای باشد برای ساکنان کنونی ارگ که مرکب قدرت را چندان تند نرانند.
داستان ارگ کابل، تنها روایت چند دههٔ اخیر نیست. در بیش از یک قرن گذشته، مردان بسیاری از همین دروازه به قدرت رسیدند؛ برخی کنار رفتند، برخی تبعید شدند، برخی کشته شدند و برخی دیگر سالهای سال دور از وطن زیستند.
امانالله خان امانالله خان پس از رسیدن به قدرت، افغانستان را وارد دورهای از اصلاحات و دگرگونی کرد. اما این اصلاحات با مخالفتهای گسترده روبهرو شد و او سرانجام در سال ۱۳۰۸ خورشیدی از سلطنت کناره گرفت و کشور را ترک کرد. سالهای زیادی در غربت گذراند و در نهایت دور از وطن چشم از جهان فروبست.
حبیبالله کلکانی پس از سقوط امانالله خان، حبیبالله کلکانی کابل را تصرف کرد و برای مدتی کوتاه زمام امور را در دست گرفت. اما حکومتش پایدار نماند. نادرخان علیه او به جنگ برخاست، کابل را بازپس گرفت و حبیبالله کلکانی را دستگیر و اعدام کرد.
نادرخان نادرخان پس از شکستدادن حبیبالله کلکانی بر تخت سلطنت نشست، اما دوران حکومتش نیز کوتاه بود. در سال ۱۳۱۲ خورشیدی، در جریان مراسمی در ارگ، به دست عبدالخالق ترور و کشته شد.
محمد ظاهر شاه محمد ظاهر شاه نزدیک به چهار دهه بر افغانستان فرمان راند؛ طولانیترین دوران سلطنت در تاریخ معاصر کشور. اما در سال ۱۳۵۲ خورشیدی، با کودتای محمد داود خان از اریکهٔ قدرت بهزیر کشیده شد و سالها در تبعید زیست. پس از سقوط طالبان به افغانستان بازگشت و سرانجام در سال ۱۳۸۶ خورشیدی در کابل درگذشت.
محمد داود خان محمد داود خان نظام سلطنتی را برانداخت و جمهوریت را اعلام کرد. اما حکومت جمهوریاش نیز دیری نپایید. در کودتای ثور، نیروهای کودتاچی به ارگ یورش بردند. داود خان تسلیم نشد و مرگ را بر تسلیم ترجیح داد؛ او همراه با شماری از اعضای خانوادهاش در همان ارگ جان باخت.
نورمحمد ترهکی نورمحمد ترهکی پس از کودتای ثور زمام قدرت را به دست گرفت، اما دیری نگذشت که با حفیظالله امین دچار اختلاف شد. امین قدرت را از او ربود و ترهکی در همان نظامی که خود در بنیانگذاریاش سهیم بود، به قتل رسید.
حفیظالله امین حفیظالله امین پس از برکناری ترهکی به ریاستجمهوری رسید، اما حکومتش نیز چندان دوام نیاورد. در دسامبر ۱۹۷۹، نیروهای شوروی به افغانستان تاختند و امین در کاخ تاجبیگ کشته شد.
ببرک کارمل ببرک کارمل با پشتیبانی شوروی به قدرت رسید. دوران حکومتش با حضور گستردهٔ نیروهای شوروی و جنگ داخلی همراه بود. سرانجام از قدرت برکنار شد و سالهای پایانی عمرش را در مسکو سپری کرد و همانجا درگذشت.
دکتر نجیبالله احمدزی دکتر نجیبالله پس از خروج نیروهای شوروی، چند سال دیگر نیز حکومت کرد، اما در سال ۱۳۷۱ خورشیدی حکومتش فروپاشید. او موفق به خروج از کشور نشد و به دفتر سازمان ملل در کابل پناهنده شد. با ورود طالبان به کابل در سال ۱۳۷۵، از آن دفتر بیرون کشیده شد و به شکلی فجیع به قتل رسید.
صبغتالله مجددی پس از سقوط حکومت نجیبالله، صبغتالله مجددی مدتی کوتاه ریاست دولت را عهدهدار شد و سپس قدرت را به برهانالدین ربانی واگذار کرد. او در سالهای بعد نیز حضوری فعال در صحنهٔ سیاسی افغانستان داشت و سرانجام در سال ۱۳۹۷ خورشیدی در کابل درگذشت.
برهانالدین ربانی برهانالدین ربانی پس از مجددی به ریاستجمهوری رسید و سالهای متمادی در کانون تحولات سیاسی افغانستان قرار داشت. پس از سقوط طالبان نیز فعالیت سیاسیاش را ادامه داد و ریاست شورای عالی صلح را برعهده گرفت. اما در سال ۱۳۹۰ خورشیدی، در خانهاش در کابل، در یک حملهٔ انتحاری جان باخت.
ملا محمد عمر طالبان در سال ۱۳۷۵ کابل را تصرف کردند و ملا محمد عمر در رأس نظام آنان قرار گرفت. حکومت طالبان در سال ۱۳۸۰ با حملهٔ آمریکا فروپاشید و عمر سالهای متمادی در پنهانی زیست. او در سال ۱۳۹۲ درگذشت، هرچند خبر مرگش دو سال بعد اعلام شد.
حامد کرزی پس از سقوط طالبان، حامد کرزی به ارگ کابل راه یافت و بیش از یک دهه ریاست دولت و سپس ریاستجمهوری افغانستان را برعهده داشت. در سال ۱۳۹۳ قدرت را به اشرف غنی سپرد. سالها بعد، جمهوری اسلامی افغانستان سقوط کرد و طالبان بار دیگر به ارگ بازگشتند.
اشرف غنی اشرف غنی آخرین رئیسجمهور جمهوری اسلامی افغانستان بود. در ۲۴ اسد ۱۴۰۰، همزمان با ورود طالبان به کابل، افغانستان را ترک گفت. طالبان همان روز وارد ارگ شدند و به حکومت جمهوری پایان دادند.
این فهرست بلندبالا از کسانی که به قدرت رسیدند و سپس کنار رفتند، کشته شدند، گریختند یا در تبعید ماندند، یک حقیقت روشن را پیش چشم میگذارد: قدرت، ماندگار نیست.
بسیاری روزی با غرور بر مرکب قدرت سوار شدند و پنداشتند این مرکب همیشه رام زیر پایشان خواهد ماند؛ اما سرانجام همان مرکب، آنان را بر زمین کوبید.
آنچه از هر حاکم برجای میماند، کارنامهٔ اوست؛ خدماتش، خطاهایش و رفتاری که با مردمش داشت.
ارگ کابل هنوز استوار بر جای خویش ایستاده، اما آنان که روزی در آن نشستند، یکی پس از دیگری رفتهاند.
شاید بد نباشد ساکنان امروز ارگ نیز گاهی نگاهی به گذشته بیندازند؛ تاریخ ارگ، حافظهای فراموشناپذیر دارد.
📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش میماند…
خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان
ما را دنبال کنید:
ارسال دیدگاه
قوانین ارسال دیدگاه
صفحه ما را دنبال کنید