اسلام‌آباد؛ از تنش با طالبان تا میزبانی مخالفان

انستیتوت مطالعات راهبردی اسلام‌آباد اعلام کرده است ششمین دور کنفرانس سالانه این نهاد روزهای ۹ و ۱۰ دسامبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود. این نشست در شرایطی برگزار خواهد شد که روابط پاکستان و طالبان بر سر مسائل امنیتی و مرزی تیره شده و هم‌زمان، چهره‌های سیاسی مخالف طالبان فعالیت‌های خود را در اسلام‌آباد افزایش داده‌اند.

انستیتوت مطالعات راهبردی اسلام‌آباد اعلام کرده است که ششمین دور کنفرانس سالانه «اسلام‌آباد کنکلیو» روزهای ۹ و ۱۰ دسامبر ۲۰۲۶ در پایتخت پاکستان برگزار می‌شود؛ نشستی که در شرایط افزایش تنش میان اسلام‌آباد و طالبان و تحرکات سیاسی مخالفان طالبان برگزار خواهد شد.

این انستیتوت در اطلاعیه‌ای که از طریق حساب رسمی خود منتشر کرده، تاریخ برگزاری کنفرانس را تأیید کرده است. به گفته این نهاد، جزئیات موضوع محوری، نشست‌های کاری و فهرست سخنرانان و اعضای پنل‌ها در آینده اعلام خواهد شد. بنابراین، عنوان «تلاش برای صلح، ثبات و رفاه مشترک» و محورهای مطرح‌شده در برخی گزارش‌ها هنوز در اطلاعیه رسمی انستیتوت تأیید نشده‌اند.

آمنه خان، مدیر مرکز مطالعات افغانستان، خاورمیانه و افریقا در انستیتوت مطالعات راهبردی اسلام‌آباد، از چهره‌های مرتبط با مطالعات افغانستان در این نهاد است. صفحه رسمی او در وب‌سایت انستیتوت در دسترس است.

روابط اسلام‌آباد و طالبان؛ از همکاری تا تقابل

برگزاری این کنفرانس در شرایطی اعلام شده که روابط پاکستان و طالبان، برخلاف انتظار اسلام‌آباد پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۲۰۲۱، به‌طور چشمگیری تیره شده است.

پاکستان در سال‌های نخست بازگشت طالبان، این تحول را فرصتی برای شکل‌گیری روابط نزدیک‌تر با اداره جدید کابل می‌دانست؛ اما افزایش حملات مسلحانه در مناطق مرزی پاکستان و اختلاف بر سر فعالیت تحریک طالبان پاکستان، روابط دو طرف را به مرحله‌ای از بی‌اعتمادی و تقابل رسانده است.

تحریک طالبان پاکستان در پیوندهای تاریخی، ایدئولوژیک و تشکیلاتی با طالبان افغانستان قرار دارد و در چارچوب شبکه همسو با این گروه بررسی می‌شود. گزارش‌های سازمان ملل نیز از حضور این جریان در افغانستان و پیوندهای آن با طالبان سخن گفته‌اند. پاکستان طالبان را به فراهم‌کردن پناهگاه و حمایت از این جریان متهم می‌کند؛ طالبان این اتهام را رد می‌کنند. با این حال، رد اتهام حمایت مستقیم، دلیلی برای نادیده‌گرفتن پیوندهای مستند میان این جریان‌ها نیست.

این اختلاف‌ها به درگیری‌های مرزی، حملات هوایی پاکستان در خاک افغانستان و بسته‌شدن گذرگاه‌های مرزی انجامیده است. گزارش‌های رسانه‌ای بین‌المللی از ادامه تنش‌ها و ناکامی تلاش‌های پیشین برای برقراری آتش‌بس خبر داده‌اند؛ وضعیتی که خطر تشدید بحران را افزایش می‌دهد.

اخراج مهاجران و فشار اقتصادی بر روابط دو طرف

تنش سیاسی و امنیتی میان پاکستان و طالبان تنها به مرزها محدود نمانده است. سیاست اخراج گسترده مهاجران افغانستانی، محدودیت‌های تجاری و بسته‌شدن گذرگاه‌ها نیز به ابزارهای فشار اسلام‌آباد تبدیل شده‌اند.

اختلاف‌های سیاسی و امنیتی دو طرف در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به اختلال در تجارت مرزی و تشدید روند بازگرداندن مهاجران انجامیده است. این وضعیت علاوه بر پیامدهای انسانی، فشار اقتصادی قابل‌توجهی بر خانواده‌ها و کسب‌وکارهای دو سوی مرز وارد کرده است.

بازگشت اجباری مهاجران به شرایطی که در آن فرصت شغلی و حمایت اجتماعی محدود است، نگرانی‌هایی درباره آسیب‌پذیری آنان در برابر جذب گروه‌های مسلح ایجاد کرده است. آمنه خان نیز پیش‌تر درباره احتمال سوءاستفاده گروه‌های افراطی از وضعیت دشوار بازگشت‌کنندگان هشدار داده بود.

افزایش تحرکات سیاسی مخالفان طالبان در اسلام‌آباد

در کنار اختلاف‌های امنیتی اسلام‌آباد با طالبان، نشانه‌هایی از افزایش فعالیت سیاسی چهره‌ها و جریان‌های مخالف طالبان در پاکستان نیز دیده می‌شود. اسلام‌آباد در ماه‌های اخیر میزبان نشست‌هایی بوده که شماری از مقام‌های پیشین، نمایندگان سیاسی، فعالان مدنی و مخالفان طالبان در آن حضور داشته‌اند.

در ۲۹ و ۳۰ سپتامبر ۲۰۲۶، کنفرانسی با عنوان «بحران افغانستان و مسیر صلح؛ فروپاشی داخلی و اداره فاقد مشروعیت» در اسلام‌آباد برگزار شد. این نشست با حضور شماری از مقام‌های پیشین افغانستان، از جمله محمد طاهر زهیر، وزیر پیشین اطلاعات و فرهنگ، و امان‌الله پیمان، عضو پیشین مجلس نمایندگان، و نمایندگانی از کشورهای منطقه برگزار شد.

شرکت‌کنندگان در این نشست درباره بحران مشروعیت سیاسی، حضور گروه‌های مسلح، پیامدهای امنیتی وضعیت افغانستان برای کشورهای منطقه و ضرورت شکل‌گیری یک ساختار سیاسی فراگیر گفت‌وگو کردند. برخی سخنرانان نیز طالبان را به حذف گروه‌های مختلف اجتماعی و قومی از مشارکت سیاسی متهم کردند.

امان‌الله پیمان، نماینده پیشین مجلس، در حاشیه همین نشست گفت مخالفان طالبان از هر فرصتی برای مقابله با این گروه استفاده خواهند کرد و می‌کوشند کشورهای منطقه و جهان را به حمایت از آنچه مبارزه عادلانه مردم افغانستان می‌خواند، ترغیب کنند.

این نشست نخستین نمونه از میزبانی پاکستان از چهره‌های مخالف طالبان نبود. در اوت ۲۰۲۵ نیز اسلام‌آباد میزبان گردهمایی دو روزه‌ای با حضور شماری از چهره‌های سیاسی، فعالان حقوق زنان و نمایندگان جریان‌های مخالف طالبان بود. برگزارکنندگان آن نشست، هدف را ایجاد اعتماد و گفت‌وگو میان جریان‌های مختلف معرفی کرده بودند.

میزبانی این نشست‌ها از سوی پاکستان، در گذشته با انتقاد برخی چهره‌های سیاسی و دیپلماتیک نیز روبه‌رو شده است. مخالفان طالبان آن را فرصتی برای طرح دیدگاه‌های سیاسی و جلب حمایت منطقه‌ای می‌دانند؛ در مقابل، طالبان چنین تحرکاتی را اقدامی علیه خود تلقی می‌کنند.

تحرکات مخالفان مسلح و نگرانی‌های امنیتی

در کنار فعالیت سیاسی مخالفان، گزارش‌هایی نیز از افزایش حملات گروه‌های مسلح مخالف طالبان در داخل افغانستان منتشر شده است. گزارش‌های رسانه‌ای در سال ۲۰۲۶ از حملات ادعاشده از سوی چند گروه مسلح ضد طالبان و گسترش دامنه جغرافیایی برخی از این حملات خبر داده‌اند.

با این حال، توان عملیاتی، میزان سازمان‌یافتگی و حمایت منطقه‌ای این گروه‌ها یکسان نیست و ادعاهای مربوط به برخی حملات نیز به‌طور مستقل قابل تأیید نیست. پراکندگی تشکیلاتی، کمبود منابع مالی و تسلیحاتی و نبود پناهگاه‌های امن از موانع اصلی فعالیت پایدار این جریان‌ها عنوان شده است.

همچنین، مقام‌های پاکستانی در مواردی از کشته‌شدن افراد مسلح در عملیات مناطق مرزی خبر داده و مدعی شده‌اند که برخی از این گروه‌ها از خاک افغانستان حمایت می‌شوند؛ ادعایی که طالبان و طرف‌های متهم آن را رد کرده‌اند.

این تحولات نشان می‌دهد که مسئله افغانستان برای اسلام‌آباد دیگر صرفاً موضوع رابطه با طالبان نیست؛ بلکه به مجموعه‌ای از نگرانی‌های امنیتی، رقابت‌های منطقه‌ای، مهاجرت، تجارت و آینده جریان‌های سیاسی مخالف طالبان گره خورده است.

اهمیت کنفرانس پیش‌رو برای آینده روابط منطقه‌ای

در چنین شرایطی، ششمین کنفرانس اسلام‌آباد می‌تواند فرصتی برای بررسی تحولات افغانستان و پیامدهای آن بر امنیت و همکاری منطقه‌ای باشد. با توجه به جایگاه پاکستان در معادلات افغانستان و میزبانی این کشور از نشست‌های مخالفان طالبان، نحوه پرداختن به مسئله افغانستان در این کنفرانس از اهمیت ویژه‌ای برخوردار خواهد بود.

با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا نمایندگان طالبان، مخالفان سیاسی این گروه یا چهره‌های مستقل افغانستان در فهرست سخنرانان و شرکت‌کنندگان کنفرانس دسامبر حضور خواهند داشت یا نه. انستیتوت مطالعات راهبردی اسلام‌آباد اعلام کرده است که اسامی سخنرانان و جزئیات برنامه را بعداً منتشر می‌کند.

این کنفرانس و هر ابتکار منطقه‌ای درباره افغانستان باید با یک پرسش اساسی سنجیده شود: آیا به پایان‌دادن به انحصار قدرت طالبان و بازگشت حقوق و آزادی‌های مردم افغانستان کمک می‌کند؟ طالبان همچنان زنان و دختران را از آموزش، کار و مشارکت عمومی محروم کرده و با حذف جریان‌های سیاسی و محدودکردن آزادی بیان، امکان شکل‌گیری اراده عمومی را مسدود ساخته‌اند. هر روندی که بدون مطالبه روشن برای رفع این محدودیت‌ها، پاسخ‌گویی درباره نقض حقوق بشر و مشارکت واقعی زنان و گروه‌های اجتماعی پیش برود، خطر آن را دارد که به عادی‌سازی و مشروعیت‌بخشی به سلطه طالبان بینجامد، نه صلح و ثبات پایدار.

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید:

نویسنده مطلب
بلخی
بلخی روزنامه‌نگار، سردبیر، نویسنده

بلخی، نام مستعار وی است؛ روزنامه‌نگار و دانش‌آموخته روابط بین‌الملل که بیش از هجده سال در عرصه رسانه در افغانستان فعالیت داشته است. علاقه به روزنامه‌نگاری و باور به مسئولیت…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده
هم‌رسانی این خبر: تلگرام واتس‌اپ فیسبوک ایکس
این مطلب را می‌پسندید؟ با پسند شما در «انتخاب مخاطبان» دیده می‌شود.
خبرها را زودتر از همه در تلگرام بخوانیدکانال رسمی خبرگزاری شانا؛ خبر فوری، گزارش و روایت مردمعضویت در کانال