فهیم: فمینیسم با چند رفتار نفی نمی‌شود

نیلوفر فهیم، فعال حوزه حقوق زنان، در یادداشتی در صفحه فیس‌بوک خود به بحث‌های اخیر درباره فمینیسم، رفتار برخی فعالان این حوزه و نحوه قضاوت درباره این جریان پرداخته و بر ضرورت تفکیک میان عملکرد افراد و اصول یک جنبش اجتماعی تأکید کرده است.

فهیم در این یادداشت می‌گوید مخالفت با هرگونه رفتار غیرانسانی نباید به جنسیت عامل آن وابسته باشد و در برابر چنین رفتارهایی باید واکنش نشان داد. با این حال، او تعمیم رفتار چند فرد به یک جریان گسترده را نادرست می‌داند و تأکید می‌کند که نمی‌توان بر اساس عملکرد دو یا چند زن، درباره کلیت فمینیسم قضاوت کرد.

او با اشاره به مفهوم مردسالاری، می‌نویسد که این نظام تنها زنان را محدود نمی‌کند، بلکه مردان و زنان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. از دید او، اینکه برخی افراد با ادعای فمینیست‌بودن در مواردی خود به بازتولید رفتارهای آسیب‌زا تبدیل شوند، به‌تنهایی دلیلی برای نفی فمینیسم نیست.

فهیم همچنین با اشاره به تجربه‌های شخصی خود از آسیب‌دیدن از سوی زنان، تأکید می‌کند که چنین تجربه‌هایی نباید به تعمیم درباره زنان یا یک جریان فکری منجر شود. او میان «نقد رفتار یک فرد» و «نفی یک اندیشه یا جنبش» تفاوت قائل شده و می‌گوید صرف استفاده از عنوان فمینیست، نشان‌دهنده پایبندی واقعی فرد به اصول فمینیستی نیست.

به باور او، معیار اصلی برای شناخت جایگاه افراد، عملکرد و رفتار آنان است، نه عنوانی که برای خود انتخاب می‌کنند. فهیم از همین رو پیشنهاد می‌کند زنان و مردان فعال در حوزه فمینیسم در افغانستان، برای این جریان یک «اصول‌نامه یا تعهدنامه» تدوین کنند تا ارزش‌ها، خطوط قرمز و تعهدات مشترک آن روشن شود.

او معتقد است چنین اصولی می‌تواند به جامعه‌ای که آشنایی محدودی با مفهوم فمینیسم دارد، در شناخت این جریان کمک کند و زمینه را برای تشخیص میان رفتارهای همسو با اصول فمینیستی و رفتارهایی که با آن در تضاد است، فراهم سازد. به گفته فهیم، این رویکرد می‌تواند بحث‌ها را از جنگ بر سر برچسب‌ها به گفت‌وگو درباره اصول و عملکرد واقعی افراد منتقل کند.

فهیم در بخش دیگری از یادداشت خود، بر ضرورت خودنقدی و پاسخگویی در جریان فمینیستی تأکید کرده است. او می‌گوید فمینیست‌بودن به معنای مصون‌بودن از خطا و تناقض نیست؛ زیرا افراد فعال در این حوزه نیز در همان جامعه و ساختارهایی رشد کرده‌اند که فمینیسم در برابر آنها قرار دارد.

او بر این باور است که تفاوت در نحوه مواجهه با خطاست؛ به این معنا که افراد و جریان‌های فمینیستی باید نسبت به خطاهای خود آگاه، پاسخگو و اصلاح‌پذیر باشند و در گذر زمان برای بازنگری در رفتار و اندیشه‌های فردی و جمعی تلاش کنند.

در پایان، فهیم توجه خود را به موضوعی فراتر از اختلافات مربوط به فمینیسم جلب کرده و نسبت به رشد تروریسم در افغانستان هشدار داده است. او می‌نویسد در حالی که بخشی از جامعه افغانستان بر سر فمینیسم و اختلافات سیاسی وارد مناقشه‌های فرسایشی شده و جامعه جهانی درباره موضوعاتی مانند بازگشایی مکاتب و وضعیت مهاجران افغانستان گفت‌وگو می‌کند، نباید آنچه را او «پدیده‌ای به‌مراتب خطرناک‌تر و مخرب‌تر» می‌داند، یعنی گسترش تروریسم، از نظر دور داشت.

فهیم در این بخش خواستار فاصله‌گرفتن از برخی مناقشه‌های فرسایشی و توجه بیشتر به تهدیدهای امنیتی و اجتماعی در حال گسترش در افغانستان شده است.