پلیس بوسنیا و هرزگوین ۱۸ پناهجوی افغانستانی را بازداشت کرد

پلیس بوسنیا و هرزگوین اعلام کرده ۹۶ پناهجو، از جمله ۱۸ شهروند افغانستانی، را که قصد عبور غیرقانونی از مرز این کشور را داشتند، متوقف و بازداشت کرده است. این افراد در دو عملیات جداگانه پلیس در شهر «بیستریتسا» بازداشت شده‌اند.

جزئیات بازداشت‌ها

به گزارش سارایوو تایمز، این افراد روز چهارشنبه، ۱۱ سنبله، در دو تلاش جداگانه توسط پلیس و با همکاری وزارت داخله جمهوری «صربسکا» بازداشت شدند.

بر اساس این گزارش، پس از چاشت همان روز، تلاش ۶۳ نفر شامل ۴۰ شهروند پاکستانی و ۲۳ شهروند بنگلادشی برای عبور غیرقانونی از مرز ناکام ماند.

پلیس بوسنیا و هرزگوین عصر همان روز نیز از تلاش ۳۳ نفر دیگر، شامل ۱۸ شهروند افغانستانی، ۱۳ شهروند پاکستانی و دو شهروند دیگر، برای عبور غیرقانونی از مرز جلوگیری کرد. به گفته پلیس این کشور، رسیدگی به پرونده تمامی این افراد همچنان جریان دارد.

مسیر بالکان؛ شبکه‌ای حرفه‌ای و خطرناک

بر اساس گزارش شبکه تحلیلگران افغانستان، شبکه‌های قاچاق انسان در مسیر بالکان طی یک دهه گذشته از گروه‌های کوچک و پراکنده به شبکه‌هایی حرفه‌ای، فراملی و در برخی مناطق خشن تبدیل شده‌اند.

بر اساس این گزارش، در یک دهه گذشته بیش از ۲.۵ میلیون نفر از مسیر بالکان غربی برای رسیدن به اروپای غربی عبور کرده‌اند که حدود یک‌پنجم آنان شهروندان افغانستان بوده‌اند. آمارها نشان می‌دهد شهروندان افغانستان بین ۱۴ تا ۲۳ سال در سال‌های اخیر به بزرگ‌ترین گروه سنی مهاجران در این مسیر تبدیل شده‌اند.

این مسیر با وجود حرفه‌ای‌شدن شبکه‌های قاچاق، همچنان یکی از خطرناک‌ترین مسیرهای مهاجرتی جهان باقی مانده است. در یکی از دردناک‌ترین نمونه‌های ثبت‌شده، در فبروری ۲۰۲۳، اجساد ۱۸ مهاجر افغانستانی در یک کامیون متروکه در نزدیکی صوفیه، پایتخت بلغارستان، پیدا شد.

بر اساس گزارش‌های رسمی، قاچاقچیان این افراد را در محفظه‌ای بدون تهویه مناسب هوا جای داده و روی آنان تخته چیده بودند تا از دید مأموران مرزی پنهان بمانند؛ اقدامی که به خفگی و مرگ آنان به دلیل استنشاق گازهای خروجی ماشین موتر انجامید.

وزارت داخله طالبان در واکنش به این رویداد، ضمن اعلام تسلیت، از شهروندان افغانستان خواسته بود جان خود را در سفرهای مهاجرتی غیرقانونی به اروپا به خطر نیندازند؛ در حالی که بی‌ثباتی، فقر، بی‌کاری و افزایش محدودیت‌های این گروه یکی از عوامل اصلی مهاجرت به خارج از کشور قلمداد می‌شود.

نمونه دیگری از خطرات این مسیر، غرق‌شدن مهاجران هنگام عبور از رودخانه «درینا» در مرز صربستان و بوسنی است؛ رویدادی که در آن دست‌کم هشت نفر از حدود ۳۰ سرنشین یک قایق کوچک جان باختند.

بر اساس گزارش‌های رسمی بلغارستان، دادگاه‌های این کشور همچنین در پرونده‌های جداگانه، شماری از قاچاقچیان را به اتهام مرگ مهاجران افغانستانی در جریان قاچاق از مرز ترکیه تا صربستان تحت پیگرد قرار داده‌اند.

سازمان بین‌المللی مهاجرت، ضمن ابراز نگرانی از تداوم این رویدادها، اعلام کرده به دلیل کمبود بودجه قادر به ثبت همه موارد جان‌باختگان مسیرهای مهاجرتی نیست و آمار واقعی قربانیان احتمالاً بیشتر از ارقام رسمی است. ایمی پوپ، دبیرکل این سازمان، در بیانیه‌ای تأکید کرده که ادامه جان‌باختن و ناپدید شدن پناهجویان در مسیرهای مهاجرتی را نباید امری عادی تلقی کرد.

چرا شهروندان افغانستانی به مهاجرت غیرقانونی روی می‌آورند؟

شمار قابل‌توجه شهروندان افغانستان در میان بازداشت‌شدگان اخیر، بازتابی از روندی گسترده‌تر است. شهروندان افغانستان از سال ۲۰۱۵ میلادی تاکنون همواره یکی از بزرگ‌ترین گروه‌های مهاجر و پناهجو در اروپا بوده‌اند؛ روندی که در سال‌های اخیر با عوامل تازه‌ای تشدید شده است.

نخستین و مهم‌ترین عامل، بحران عمیق اقتصادی و بشردوستانه در افغانستان پس از بازگشت طالبان به قدرت است. بر اساس گزارش‌های نهادهای سازمان ملل، افغانستان با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های بشری جهان روبه‌رو است و میلیون‌ها نفر برای تأمین نیازهای اولیه خود با کمبود شدید مواجه‌اند.

عامل دوم، بازگرداندن اجباری میلیون‌ها مهاجر افغانستانی از ایران و پاکستان در سال‌های اخیر است.

بسیاری از این بازگشت‌کنندگان که پیش‌تر برای امنیت، کار یا تحصیل به کشورهای همسایه رفته بودند، اکنون به کشوری بازمی‌گردند که در آن فرصت شغلی محدود و محدودیت‌های اجتماعی گسترده است.

عامل سوم، محدودیت‌های گسترده طالبان بر آموزش، اشتغال و آزادی‌های اجتماعی، به‌ویژه برای زنان و دختران است که بسیاری از خانواده‌ها را به این نتیجه رسانده که آینده‌ای برای فرزندانشان در داخل افغانستان متصور نیستند.

عامل چهارم نیز نبود مسیرهای قانونی کافی برای مهاجرت است.

با وجود درخواست‌های مکرر نهادهای حقوق بشری برای گسترش برنامه‌های اسکان مجدد و صدور ویزای کاری یا تحصیلی برای شهروندان افغانستانی، بسیاری از متقاضیان پناهندگی همچنان با نرخ پذیرش پایین و نامتوازن در کشورهای مختلف اروپایی روبه‌رو هستند؛ وضعیتی که به گفته نهادهای مدافع حقوق پناهندگان، افراد بیشتری را به سمت مسیرهای غیرقانونی و پرخطر، از جمله قاچاقچیان انسان، سوق می‌دهد.