هلن فرمان: حقوق زنان با ادبیات سکسیستی سازگار نیست

هلن فرمان، کنشگر حوزه حقوق زنان، با انتقاد از کاربرد برخی واژه‌ها و تعابیر جنسیت‌زده و همجنس‌گراهراسانه از سوی شماری از فعالان حقوق زنان و حقوق بشر، بر ضرورت پایبندی کنشگران به اصول آگاهی جنسیتی، کرامت انسانی و مسئولیت‌پذیری در زبان و گفتار تأکید کرد و خواستار بازنگری در شیوه بیان و پذیرش نقد در میان صاحبان تریبون شد.

هلن فرمان در یادداشتی انتقادی، خطاب به زنان فعال در حوزه حقوق زنان و حقوق بشر، بر ضرورت توجه به اصول ابتدایی آگاهی جنسیتی و مسئولیت‌پذیری در استفاده از زبان تأکید کرد. او خطاب به افرادی که در نشست‌های رسمی، رسانه‌ها و محافل حقوق بشری حضور دارند و یا رهبری جنبش‌هایی با محوریت حمایت از زنان را بر عهده دارند، نوشت که جایگاه اجتماعی و مدنی آنان مستلزم رعایت معیارهایی است که زبان و ادبیات مورد استفاده را از سکسیسم، هموفوبیا، لمپنیسم، فرهنگ تجاوز و تمسخر جنسی دور نگه دارد.

به گفته او، برخورداری از عنوان‌های حقوق بشری و حضور در تریبون‌های عمومی با استفاده از ادبیاتی که مبتنی بر تحقیر جنسی و جنسیتی است، سازگاری ندارد.

فرمان در ادامه به نمونه‌ای از اظهارات یکی از فعالان حقوق زنان اشاره کرد که در آن از تعابیری استفاده شده بود که از دید او، بازتولیدکننده کلیشه‌های تبعیض‌آمیز و همجنس‌گراهراسانه است. وی تأکید کرد که استفاده از برخی واژه‌ها، حمله به هویت جنسی و جنسیتی افراد محسوب می‌شود و بر این پیش‌فرض استوار است که نسبت دادن گرایش همجنس‌خواهانه به یک مرد، امری تحقیرآمیز و شرم‌آور است؛ رویکردی که به باور او، با مبانی مبارزات فعالان حقوق بشر و کنشگران جامعه ال‌جی‌بی‌تی‌کیو پلاس در تضاد قرار دارد.

او همچنین استدلال کرد که چنین ادبیاتی، بدن و رابطه جنسی را به ابزاری برای مجازات و تحقیر تبدیل می‌کند و در این چارچوب، برخی روابط جنسی به‌عنوان اموری شرم‌آور و سزاوار تحقیر بازنمایی می‌شوند؛ مسئله‌ای که به گفته وی، با مفاهیمی چون آزادی‌های جنسیتی و کرامت انسانی همخوانی ندارد.

فرمان در بخش دیگری از یادداشت خود تصریح کرد که خشم بسیاری از فعالان حقوق زنان نسبت به برخی واکنش‌ها و دیدگاه‌های مردان را درک می‌کند، اما معتقد است که ابراز خشم، به خودی خود، نمی‌تواند استفاده از ادبیات سکسیستی یا گفتمان‌های مبتنی بر همجنس‌گراهراسی را توجیه کند.

او همچنین نسبت به استفاده از طیفی از الفاظ و تعابیر رایج در فضای عمومی و شبکه‌های اجتماعی انتقاد کرد و نوشت که چنین واژه‌هایی را نمی‌توان صرفاً فحاشی‌های روزمره تلقی کرد، بلکه این نوع بیان، بخشی از فرهنگی است که در آن سلطه، تحقیر و خشونت از طریق بدن و جنسیت بازنمایی می‌شود.

به باور وی، در بسیاری از این تعابیر، رابطه جنسی نه بر پایه رضایت، بلکه در قالب ابزار اعمال قدرت، مجازات و شکستن کرامت انسانی تصویر می‌شود. فرمان افزود که به همین دلیل، بسیاری از فمینیست‌ها و پژوهشگران حوزه خشونت جنسی، چنین زبان و ادبیاتی را بخشی از آنچه «فرهنگ تجاوز» خوانده می‌شود، می‌دانند.

این فعال حقوق زنان در ادامه تأکید کرد افرادی که از تریبون‌های عمومی برخوردارند و خود را مدافع حقوق زنان یا حقوق بشر معرفی می‌کنند، مسئولیت مضاعفی در قبال گفتار و رفتار خود دارند. به گفته او، مسئولیت کنشگری تنها به سخن گفتن از عدالت محدود نمی‌شود، بلکه پایبندی به ابتدایی‌ترین اصول در زبان، رفتار و نحوه مواجهه با دیگران را نیز شامل می‌شود.

فرمان در پایان، بر ضرورت یادگیری، مطالعه و شنیدن نقدها تأکید کرد و نوشت که هیچ فردی، صرف‌نظر از شهرت، تعداد دنبال‌کنندگان، جایگاه رسانه‌ای یا عناوین رسمی، از نقد مصون نیست و برخورداری از چنین جایگاهی، مجوز استفاده از هر نوع ادبیات و واژگان را فراهم نمی‌کند.