استقلال نمادین افغانستان؛ ملتی در گروگان حکومتی تروریستی

افغانستان صد و هفتمین سالگرد استقلال خود از بریتانیا را در شرایطی گرامی می‌دارد که بیش از پنج سال است در اشغال گروه طالبان قرار دارد. این گروه هویت سیاسی کشور را تغییر داده و مدعی برپایی رژیمی به نام امارت اسلامی است، در حالی که میلیون‌ها شهروند افغانستان در مهاجرت اجباری به سر می‌برند.

افغانستان امسال صدوهفتمین سالروز استقلال خود از بریتانیای کبیر را در سال ۱۹۱۹ میلادی گرامی می‌دارد؛ اما با گذشت بیش از یک قرن، این سرزمین هنوز طعم واقعی آزادی و استقلال را نچشیده است. کشوری که بارها دستخوش تحولات سیاسی و نظامی شده، امروز نیز در حسرت استقلالی راستین به سر می‌برد.

افغانستان در ۲۸ اسد ۱۲۹۸ خورشیدی (برابر با ۱۹ اوت ۱۹۱۹ میلادی)، پس از سال‌ها کشمکش سیاسی و نظامی، توانست استقلال کامل خود را از بریتانیا به دست آورد. این دستاورد در پی جنگ سوم افغان-انگلیس حاصل شد و به یکی از نقاط عطف تاریخ معاصر کشور بدل گشت.

در همان سال، پس از کشته شدن حبیب‌الله خان در جلال‌آباد، پسرش امان‌الله خان بر تخت سلطنت نشست. او که گرایش‌های اصلاح‌طلبانه و استقلال‌خواهانه داشت، از همان آغاز سلطنت، سیاست رویارویی با نفوذ بریتانیا را در پیش گرفت و در نخستین سخنرانی رسمی خود، عزم افغانستان برای دستیابی به استقلال کامل را به جهانیان اعلام کرد.

به دنبال این موضع‌گیری، در ماه می ۱۹۱۹، نیروهای افغانستان مناطق مرزی تحت کنترل بریتانیا در هند (پاکستان کنونی) را هدف قرار دادند و همین رویداد به آغاز جنگ سوم افغان-انگلیس انجامید.

با آنکه بریتانیا از برتری تسلیحاتی برخوردار بود، نیروهای افغانستان با مقاومتی جانانه و بهره‌گیری از موقعیت جغرافیایی کشور، مانع پیشروی آن‌ها شدند. فشارهای داخلی و بین‌المللی نیز بریتانیا را ناچار به پذیرش صلح کرد.

سرانجام، دو طرف در شهر راولپندی پیمان صلحی امضا کردند که بر اساس آن، بریتانیا استقلال افغانستان در حوزه سیاست خارجی را به رسمیت شناخت؛ دستاوردی که از آن پس به کابل امکان داد روابط دیپلماتیک مستقیم با سایر کشورها برقرار کند.

در پی این پیروزی، افغانستان روابط رسمی خود را با کشورهایی چون شوروی، ترکیه، ایران، فرانسه و آلمان آغاز کرد. این رویداد به نفوذ مستقیم بریتانیا در افغانستان پایان داد و ۲۸ اسد به عنوان روز ملی استقلال در تقویم کشور ثبت شد.

روز استقلال از آن زمان تاکنون نماد ایستادگی یک ملت در برابر استعمار و دخالت بیگانگان بوده و هر سال یادآور فداکاری‌هایی است که برای آزادی و حاکمیت ملی صورت گرفته است.

با این حال، افغانستان با گذشت دهه‌ها هنوز نتوانسته معنای واقعی این واژه را به تمامی درک و لمس کند؛ کشوری که بارها شاهد فروپاشی نظام‌ها، تغییر رژیم‌ها و حتی دگرگونی نام و نماد ملی‌اش بوده است. افغانستان در سال ۲۰۲۶ این روز را در حالی گرامی می‌دارد که خاکش در اشغال یک گروه تروریستی قرار دارد؛ گروهی که نام و هویت نظام را تغییر داده و مدعی برپایی حکومتی به نام «امارت اسلامی» است.

هر روز صدها شهروند افغانستان به دلیل نبود امنیت، نبود حکومتی پاسخگو و دلسوز، و هراس از بلند کردن صدای اعتراض، ناچار به ترک وطن می‌شوند؛ روندی که به مهاجرت گسترده و انزوای فزاینده کشور دامن زده است.

با این اوصاف، نمی‌توان ادعا کرد که افغانستان امروز از استقلال واقعی برخوردار است. شهروندان این کشور پنج سال است که از درک حقیقی این واژه محروم مانده‌اند؛ کودکانی که نام «استقلال» را تنها در کتاب‌های درسی می‌خوانند، اما زیر حاکمیت کنونی هیچ‌گاه معنای آن را در زندگی روزمره خود لمس نکرده‌اند.

اگر بخواهیم معنای واقعی استقلال افغانستان را بپرسیم، باید آن را از دخترانی جویا شویم که تنها آرزویشان بازگشت به مکتب و دانشگاه است.

افغانستان سرزمینی است با استقلالی صرفاً نمادین؛ سرزمینی که در آن میلیون‌ها انسان همچنان در گروگان حکومتی تروریستی به سر می‌برند.

نویسنده:

شاه‌پور نایب‌زاده

✍️ روزنامه‌نگار و فعال مدنی
مشاهده سایر نوشته‌های این نویسنده ←
شاه‌پور نایب‌زاده، مدیرمسئول خبرگزاری حاما و مسئول کمیته مصونیت خبرنگاران در نهاد رسانه‌ای افغانستان است. او پس از یورش و شکنجه توسط طالبان در سال ۲۰۲۵، ناگزیر به مهاجرت اجباری از افغانستان شد.
📝 امتیاز شما به این نوشته:
(۴ از ۵)
⭐ امتیاز میانگین نویسنده:
(۴.۹ از ۵)

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید: