هزاره‌ها و قدرت؛ از تهدید بقا تا شهروندی

«حزب شهروندان افغانستان» بیست‌وششمین نشست از سلسله‌نشست‌های «گفتمان شهروندی» را به جایگاه «هزاره‌ها» در ساختار قدرت افغانستان اختصاص داده است. نشست «هزاره‌ها و مناسبات قدرت در افغانستان؛ از تهدید بقا تا مطالبات شهروندی» پرسشی را دوباره پیش می‌کشد که در تاریخ معاصر افغانستان بارها بی‌پاسخ مانده است: جامعه‌ای که سال‌ها نگران بقای خود بوده، چگونه می‌تواند به مطالبه حقوق برابر شهروندی برسد؟

این نشست پنج‌شنبه، ۲۳ میزان، ساعت ۶ عصر به وقت اروپای مرکزی (۸:۳۰ شب به وقت کابل) به‌صورت آنلاین در «گوگل میت» برگزار می‌شود. «سردار محمد رحیمی»، پژوهشگر «مؤسسه ژئوپلیتیک افغانستان»، و «ذاکرحسین ارشاد»، رئیس حزب شهروندان افغانستان، سخنرانان نشست‌اند.

به اعلام برگزارکنندگان، نشست با رویکردی علمی و انتقادی به سه محور می‌پردازد: قواعد قدرت و الگوهای رفتاری برآمده از ساختار نابرابر، چالش‌های مشارکت سیاسی هزاره‌ها، و چشم‌انداز عدالت، برابری و شهروندی فراگیر در افغانستان.

حزب شهروندان در اطلاعیه خود نوشته است که تبعیض ساختاری، حذف سیاسی و تهدیدهای فزاینده علیه موجودیت و حقوق اساسی هزاره‌ها همچنان از چالش‌های جدی افغانستان است. به باور این حزب، بازاندیشی در مناسبات قدرت و گذار از دغدغه بقا به سوی مطالبات بنیادین شهروندی، «ضرورتی تاریخی و سیاسی» است.

حزب شهروندان افغانستان ۱۹ حوت ۱۴۰۱ از سوی گروهی از دانشگاهیان و فعالان اجتماعی و اقتصادی در تبعید بنیان گذاشته شد و اعلام موجودیت آن در «پارلمان فرانسه» صورت گرفت. این حزب در اروپا ثبت شده و شعارش «افغانستان برای همه شهروندان» است.

شهروندی محور اصلی دیدگاه این حزب است. حزب شهروندان می‌گوید هر شهروند، فارغ از جنسیت، قومیت، باور یا محل زندگی، باید مالک افغانستان و شریک برابر در روندهای دموکراتیک شناخته شود.

این حزب از نظامی غیرمتمرکز، مشارکتی و دموکراتیک پشتیبانی می‌کند و نظام فدرال یا پارلمانی، یا نظام ریاستی اصلاح‌شده با سه معاون بخشی را از گزینه‌های پیشنهادی خود برمی‌شمارد. رهبران حزب از آغاز گفته‌اند هدفشان جایگزین کردن اداره طالبان است و انحصار قدرت در دست یک گروه را ریشه بحران‌های سیاسی افغانستان می‌دانند.

نشست‌های «گفتمان شهروندی» از جمله برنامه‌های منظم این حزب است که در آن موضوع‌هایی چون عدالت سیاسی، حقوق شهروندی و آینده نظام سیاسی افغانستان با حضور پژوهشگران و فعالان سیاسی به بحث گذاشته می‌شود.

منتقدان احزاب سیاسی مستقر در خارج از افغانستان، آن‌ها را گاه «احزاب بی‌جغرافیا» می‌خوانند و توان اثرگذاری‌شان بر تحولات داخل کشور را زیر پرسش می‌برند. هواداران این احزاب اما می‌گویند در شرایطی که طالبان هرگونه فعالیت حزبی را در افغانستان ممنوع کرده‌اند، تبعید تنها فضای باقی‌مانده برای کنش سیاسی آزاد است.

موضوع این نشست حزب، در روزهایی مطرح می‌شود که بحث درباره وضعیت هزاره‌ها بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته است.

دو هفته پیش، فعالان هزاره یادبود ۱۳۴ سالگی ۲۵ سپتامبر را برگزار کردند؛ روزی که آن را یادآور نسل‌کشی هزاره‌ها در دوره «امیر عبدالرحمن خان» می‌دانند.

نهادهای حقوق بشری نیز در سال‌های اخیر از کوچ اجباری خانواده‌های هزاره در ولایت‌هایی مانند «دایکندی» و «ارزگان» و محدودیت بر مراسم مذهبی شیعیان گزارش داده‌اند. هزاره‌ها در ساختار قدرت طالبان نیز حضور چشمگیری ندارند. طالبان اما این اتهام‌ها را رد می‌کنند و می‌گویند همه اقوام در اداره آنان حضور دارند.

نویسنده مطلب

بهاره احمدی خبرنگار

بهاره احمدی در شهر هرات به دنیا آمد؛ شهری که هم زادگاه اوست و هم نخستین صحنه فعالیت‌های اجتماعی، آموزشی و مدنی‌اش. او پیش از گام‌نهادن به عرصه رسانه، سال‌ها…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده ←