۶۶ کشتار هدفمند در پنجشیر ثبت شد

شورای جهانی پنجشیریان، نهادی متشکل از پنجشیریان مقیم خارج از افغانستان، گزارشی یک‌ساله درباره وضعیت حقوق بشر در ولایت پنجشیر منتشر کرده و در آن، مواردی از کشتار، بازداشت، شکنجه، ناپدیدسازی، محدودیت‌های اجتماعی و فشار اقتصادی را که به گفته این شورا در این ولایت رخ داده، مستند کرده است.

روش‌شناسی گزارش

این گزارش که توسط کمیته حقوق بشر این شورا تهیه شده، دوره بین آگست ۲۰۲۵ تا سپتامبر ۲۰۲۶ را دربر می‌گیرد و در تاریخ ۱ سپتامبر ۲۰۲۶ منتشر شده است.

بر اساس توضیحات ارائه‌شده در این گزارش، یافته‌ها بر پایه تحقیقات میدانی این شورا، شهادت ادعایی قربانیان و خانواده‌های آنان، گفته‌های شاهدان عینی، اطلاعات منابع محلی، بررسی گزارش‌های رسانه‌ای و اسناد نهادهای حقوق بشری تهیه شده است.

شورای جهانی پنجشیریان در این گزارش تأکید کرده که تلاش کرده موارد مطرح‌شده را از طریق منابع متعدد راستی‌آزمایی کند، اما افزوده که به دلیل شرایط امنیتی، ترس قربانیان و محدودیت دسترسی به مناطق پنجشیر، بخشی از یافته‌ها هنوز امکان انتشار عمومی یا تأیید کامل مستقل نیافته‌اند.

این شورا همچنین تصریح کرده که گزارش حاضر، فهرستی کامل از همه موارد ادعایی نقض حقوق بشر نیست، بلکه بازتاب‌دهنده مواردی است که در این دوره مستند کرده است.

ارقام ارائه‌شده در گزارش

بر اساس جدول آماری این گزارش، شورای جهانی پنجشیریان مدعی شده که ۶۶ مورد کشتار هدفمند، محاکمه صحرایی و ناپدیدسازی، و ۳۴۰ مورد بازداشت، شکنجه و رفتار غیرانسانی را در جریان یک سال بررسی ثبت کرده است.

این شورا همچنین مدعی شده که ۱۵۰ خانواده از پنجشیر ناگزیر به کوچ اجباری شده‌اند و بیش از ۷۰۰ مرکز و پایگاه نظامی طالبان در این ولایت مستقر شده است. بر پایه برآورد این شورا، شمار جنگجویان طالبان در پنجشیر حدود ۲۱ هزار نفر است.

این گزارش همچنین مدعی شده که پنج باب مکتب سوزانده یا تصرف شده، دو مرکز آموزشی و دینی وابسته به طالبان با حدود ۱۱۰۰ دانش‌آموز در پنجشیر فعالیت دارند، بیش از ۱۰۰ مورد مصاحبه اجباری ثبت شده و حقوق اساسی زنان در هفت مورد به‌شدت محدود یا سلب شده است.

این شورا تأکید کرده که این ارقام، بر پایه یافته‌های خود شورا تهیه شده و الزاماً نشان‌دهنده شمار نهایی و کامل تمامی موارد رخ‌داده نیست.

موارد مطرح‌شده در گزارش

شورای جهانی پنجشیریان در این گزارش، ده محور اصلی را فهرست کرده است: قتل‌های هدفمند و ناپدیدسازی؛ بازداشت‌های خودسرانه و شکنجه؛ حذف سیستماتیک زنان و دختران از آموزش، اشتغال و مشارکت اجتماعی؛ کوچ اجباری و تغییر بافت جمعیتی؛ و تصرف و تخریب اموال باشندگان.

محورهای دیگر شامل این موارد است: محدودیت‌های اجتماعی تازه از جمله منع استفاده از تلفن‌های هوشمند و محدودیت شبگردی؛ گسترش مراکز آموزشی و دینی وابسته به طالبان؛ سرکوب فرهنگی و محدودسازی زبان فارسی؛ نقض حقوق مدنی از جمله وضعیت بازداشت‌شدگان در زندان بگرام؛ و فشار اقتصادی و بهره‌برداری از منابع طبیعی منطقه.

در بخشی از این گزارش آمده است که حدود ۴۰۰ تن از باشندگان پنجشیر در زندان بگرام به سر می‌برند و شورا خواستار بررسی مستقل وضعیت آنان شده است.

این گزارش همچنین به مواردی از ادعای اخذ اجباری زکات و عشر، استخراج معادن بدون رعایت استانداردهای فنی، و ساخت شهرکی برای اسکان افراد موسوم به «عودت‌کننده» به دستور رهبری طالبان اشاره کرده است.

چارچوب حقوقی گزارش

این گزارش، موارد مستندشده را با اسناد بین‌المللی از جمله اعلامیه جهانی حقوق بشر، میثاق حقوق مدنی و سیاسی، کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و کنوانسیون منع ناپدیدسازی قهری مقایسه کرده است.

با این حال، تهیه‌کنندگان گزارش تصریح کرده‌اند که تعیین عنوان نهایی یک اقدام به‌عنوان «جنایت جنگی» یا «جنایت علیه بشریت»، نیازمند احراز عناصر حقوقی مشخص است و تعیین مسئولیت کیفری در صلاحیت مراجع قضایی ذی‌صلاح قرار دارد، نه این گزارش.

محدودیت‌های اعلام‌شده گزارش

شورای جهانی پنجشیریان در بخش پایانی گزارش خود تصریح کرده که این سند در شرایطی تهیه شده که دسترسی مستقل و آزاد به بسیاری از مناطق پنجشیر، زندان‌ها و مراکز بازداشت محدود بوده است.

این شورا افزوده که مجموعه یافته‌های گزارش، تنها مواردی است که این نهاد توانسته در دوره بررسی گردآوری و مستند کند و به معنای پوشش کامل همه موارد ادعایی نیست.

خواسته‌های شورا

شورای جهانی پنجشیریان در پایان این گزارش، از جامعه جهانی، سازمان ملل متحد و نهادهای حقوق بشری خواسته است کمیته‌ای مستقل برای حقیقت‌یابی درباره وضعیت پنجشیر ایجاد کنند، شواهد نقض حقوق بشر را مستندسازی کنند، اقدامات هدفمند بین‌المللی علیه افراد و نهادهای مسئول نقض‌های ادعایی اعمال کنند، و سازوکاری مستقل برای نظارت بر زندان‌ها و مراکز بازداشت طالبان ایجاد شود.

این شورا همچنین خواستار بررسی فوری وضعیت زندانیان پنجشیری در بگرام و دسترسی برابر مردم این ولایت به آموزش، خدمات صحی و کمک‌های بشردوستانه شده است.

طالبان تاکنون واکنشی به این گزارش نشان نداده و ادعاهای مطرح‌شده در آن، به‌گونه مستقل از سوی نهاد بی‌طرفی تأیید نشده‌اند.

نویسنده مطلب

نرگس عزیزی خبرنگار، عکاس

نرگس عزیزی عکاس خبری است که تحصیلات دانشگاهی خود را در مقطع لیسانس از دانشگاه رنا به پایان رسانده است. او در سال‌های اخیر، همچون بسیاری دیگر از هم‌وطنانش، ناگزیر…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده ←