تبعیض مذهبی در استخدام معارف سرپل

بر اساس روایت یک شاهد مستقیم، مولوی رحمت‌الله جابر، رئیس معارف طالبان در سرپل، مانع استخدام یک جوان تحصیل‌کرده هزاره و شیعه‌مذهب شد که با کسب نمره عالی در رقابت استخدامی موفق شده بود. به گفته شاهد، این مقام طالبان با اشاره به تعلق مذهبی داوطلب و افزایش حضور پیروان مذهب حنفی، از صدور موافقه تقرر او خودداری کرد.

گزارش‌های رسیده از ریاست معارف ولایت سرپل، تصویری نگران‌کننده از وضعیت استخدام و برخورد با جوانان تحصیل‌کرده در ادارات تحت کنترل طالبان ارائه می‌کند؛ روایتی که بر پایه آن، به گفته یک شاهد مستقیم، مذهب و قومیت می‌تواند بر نمره، تحصیلات و شایستگی داوطلبان اولویت یابد.

بر پایه اطلاعاتی که در اختیار ما قرار گرفته، یک جوان تحصیل‌کرده هزاره و شیعه‌مذهب در رقابت برای یکی از بست‌های ریاست معارف سرپل شرکت کرده و با کسب نمره عالی، در میان داوطلبان موفق قرار گرفته است. اما در مرحله نهایی استخدام، روند کار او متوقف شده و موافقه لازم برای تقرر وی صادر نشده است.

این رویداد را فردی روایت کرده که شخصاً در محل حضور داشته و برخورد صورت‌گرفته را از نزدیک مشاهده کرده است. این شاهد به دلیل نگرانی‌های امنیتی از افشای نام و مشخصات خود خودداری کرده است.

به گفته این شاهد، مولوی رحمت‌الله جابر، رئیس معارف طالبان در سرپل، هنگام مراجعه این جوان، به‌جای تمرکز بر نتیجه امتحان و شایستگی مسلکی وی، درباره تعلق مذهبی او صحبت کرده است. بر اساس این روایت، رئیس معارف طالبان در سرپل گفته است: «من نمی‌فهمم شما شیعه‌ها چرا دنبال وظیفه هستید؟ چند نفر تان در دولت است، کافی است.»

همچنین بر اساس روایت شاهد، در ادامه این برخورد درباره افزایش حضور پیروان مذهب حنفی در ساختار اداری سخن گفته شده و تأکید شده است که به دلیل بیشتر بودن نفوس حنفی‌ها، باید حضور آنان در اداره افزایش یابد. در پی این برخورد، به گفته شاهد، موافقه استخدام این جوان صادر نشده و وی بدون دریافت نتیجه مورد انتظار از شعبه خارج شده است.

شایستگی قربانی تعلق مذهبی

این رویداد نمونه‌ای آشکار از مشکلی است که بسیاری از جوانان تحصیل‌کرده افغانستان با آن روبه‌رو هستند: وقتی معیارهای تخصصی استخدام در برابر تعلقات قومی، مذهبی و روابط شخصی قرار می‌گیرد.

جوانی که سال‌ها برای تحصیل تلاش کرده، در امتحان رقابت کرده و نمره عالی به دست آورده است، حق دارد انتظار داشته باشد نتیجه بر اساس شایستگی او تعیین شود. اما زمانی که تعلق مذهبی در آخرین مرحله مانع استخدام می‌شود، فلسفه رقابت و امتحان زیر سؤال می‌رود.

این موضوع به‌ویژه در اداره معارف حساسیت بیشتری دارد؛ اداره‌ای که مستقیماً با آموزش و آینده نسل جوان افغانستان ارتباط دارد و باید بیش از هر نهاد دیگری نمونه‌ای از عدالت، تخصص و شایسته‌سالاری باشد.

چهره واقعی تبعیض در ساختار اداری طالبان

ماجرای سرپل تنها یک پرونده استخدامی نیست؛ بلکه بازتابی از نگرانی گسترده‌تر درباره نفوذ نگاه‌های قومی و مذهبی در ساختار اداری طالبان است.

وقتی یک مسئول دولتی درباره یک داوطلب نه بر اساس تخصص و نمره، بلکه بر اساس شیعه یا سنی بودن او تصمیم می‌گیرد، اداره دولتی از مسیر شایسته‌سالاری فاصله می‌گیرد. چنین رویکردی نه‌تنها فرصت‌های شغلی جوانان را محدود می‌کند، بلکه احساس بی‌عدالتی و بی‌اعتمادی را در میان بخش بزرگی از جامعه افزایش می‌دهد.

افغانستان برای خروج از بحران‌های تاریخی خود به اداره‌ای نیاز دارد که در آن قوم، مذهب و منطقه مانع پیشرفت یک شهروند نشود. اما روایت این شاهد از ریاست معارف سرپل، تصویری کاملاً متفاوت ارائه می‌کند؛ تصویری که در آن یک جوان موفق در امتحان، در مرحله استخدام با مسئله‌ای مواجه شده که ارتباطی با نمره و توانایی مسلکی او ندارد.

معارف؛ محل دانش یا محل اعمال تعصب؟

وقتی تعصب مذهبی وارد اداره معارف می‌شود، پیام آن تنها متوجه یک کارمند یا یک داوطلب نیست. این پیام به تمام جوانان داده می‌شود که شاید تحصیل، تخصص و موفقیت در امتحان برای ساختن آینده‌شان کافی نباشد.

چنین وضعیتی می‌تواند انگیزه نسل جوان برای تحصیل و رقابت سالم را تضعیف کند. جوانی که می‌بیند با نمره عالی موفق می‌شود اما به دلیل تعلق مذهبی با مانع روبه‌رو می‌شود، طبیعی است که نسبت به عدالت روند استخدام و آینده شغلی خود دچار ناامیدی شود.

مسئله اصلی، یک فرد نیست؛ مسئله یک فرهنگ اداری است

آنچه در سرپل روایت شده، باید به‌عنوان یک پرونده جدی در زمینه عدالت استخدامی و برخورد برابر با شهروندان مورد توجه قرار گیرد.

زمانی که در یک اداره دولتی، مذهب داوطلب می‌تواند جای نمره و تخصص او را بگیرد، این دیگر یک تصمیم ساده اداری نیست؛ بلکه نشانه خطرناکی از ورود تبعیض مذهبی به ساختار دولت است.

هویت شاهد این گزارش به دلیل نگرانی‌های امنیتی محفوظ می‌ماند؛ اما روایت وی بر اساس حضور مستقیم در محل و مشاهده شخصی رویداد ارائه شده است.

این گزارش درباره یک جوان و یک بست نیست؛ درباره آینده هزاران جوان تحصیل‌کرده‌ای است که می‌خواهند در افغانستان بر اساس توانایی خود زندگی و کار کنند، نه بر اساس قوم و مذهب. تبعیض، با هر نام و از سوی هر کسی، تبعیض است؛ و اداره دولتی زمانی اعتبار دارد که دروازه آن به روی شهروندان بر اساس شایستگی و قانون باز باشد، نه بر اساس تعلق مذهبی.

شاه‌پور نایب‌زاده، مدیرمسئول خبرگزاری حاما و مسئول کمیته مصونیت خبرنگاران در نهاد رسانه‌ای افغانستان است. او پس از یورش و شکنجه توسط طالبان در سال ۲۰۲۵، ناگزیر به مهاجرت اجباری از افغانستان شد.
📝 امتیاز شما به این نوشته:
(۴ از ۵)
⭐ امتیاز میانگین نویسنده:
(۴.۹ از ۵)

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید: