یفتل بدخشان؛ شکاف در روایت طالبان و موج واکنش‌های سیاسی

تصرف چندساعته ولسوالی یفتل پایین بدخشان از سوی «جبهه سپاهیان میهن»، واکنش گسترده چهره‌های سیاسی پیشین را برانگیخت و بار دیگر بحث درباره وضعیت امنیتی و سیاسی افغانستان را داغ کرد.

حمله «جبهه سپاهیان میهن» به مرکز ولسوالی یفتل پایین ولایت بدخشان و خارج شدن کنترل این ولسوالی برای چند ساعت از دست طالبان، به یکی از رویدادهای مهم امنیتی اخیر در شمال‌شرق افغانستان تبدیل شده است. این رویداد، افزون بر ابعاد نظامی، بازتاب سیاسی گسترده‌ای داشته و شماری از مقام‌های پیشین افغانستان آن را نشانه‌ای از ادامه نارضایتی‌ها در برابر حاکمیت طالبان دانسته‌اند.

بر اساس گزارش‌ها، نیروهای این جبهه بامداد ۲۶ سرطان با حمله به مرکز یفتل پایین، ساختمان ولسوالی، فرماندهی امنیه و بخش‌هایی از ساختار امنیتی طالبان را برای چند ساعت در اختیار گرفتند. منابع محلی گفته‌اند که پس از این حمله، طالبان نیروهای کمکی اعزام کردند و فصیح‌الدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، نیز برای بررسی وضعیت به بدخشان رفت.

محمدفرید حمیدی، دادستان کل حکومت پیشین افغانستان، در واکنش به این رویداد گفته است که تصرف یفتل پایین، «افسانه شکست‌ناپذیری طالبان» را شکسته است. او ادعا کرده است که این رویداد نشان داد انحصار سیاسی، تبعیض، حق‌تلفی و تکیه بر زور نمی‌تواند برای همیشه ادامه یابد.

حمیدی همچنین گفته است که این رویداد سه پیام مهم دارد؛ نخست اینکه هیچ ساختاری نمی‌تواند بدون توجه به خواست مردم و عدالت اجتماعی دوام بیاورد؛ دوم اینکه شیوه برخورد نیروهای درگیر در جنگ اهمیت دارد و عملیات نظامی نباید به آسیب رساندن به غیرنظامیان و زیرساخت‌های عمومی منجر شود؛ و سوم اینکه سلطه مبتنی بر زور و حذف دیگران پایدار نخواهد بود.

نصیر احمد اندیشه، نماینده افغانستان در شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد، نیز از این رویداد حمایت کرده و آن را «فریاد شکستن سکوت در برابر ستم» خوانده است. او گفته است تحولات بدخشان نشان می‌دهد که بی‌عدالتی و سرکوب نمی‌تواند برای همیشه ادامه یابد.

اندیشه همچنین با انتقاد از تعامل با طالبان گفته است که پذیرش وضعیت موجود بدون تغییر رویکرد این گروه، راه‌حل بحران افغانستان نیست. او تأکید کرده است که تاریخ، مقاومت‌ها و اعتراض‌های مردم را ثبت خواهد کرد.

فوزیه کوفی، عضو پیشین مجلس نمایندگان افغانستان، نیز با اشاره به پیامدهای پس از این رویداد، بازداشت غیرنظامیان، از جمله کودکان، در بدخشان را نشانه ادامه سیاست‌های سرکوب‌گرانه طالبان دانسته است. او گفته است فشار بیشتر بر مردم، باعث تقویت خواست آنان برای آزادی خواهد شد.

ظاهر اغبر، سفیر افغانستان در تاجیکستان، نیز از ایستادگی باشندگان محل و مخالفان طالبان حمایت کرده و گفته است تحولات اخیر در بدخشان می‌تواند نشانه پایان شکیبایی مردم در برابر فشارها و آغاز مرحله تازه‌ای در این ولایت باشد.

در کنار این واکنش‌ها، برخی گزارش‌ها از افزایش توجه طالبان به وضعیت امنیتی بدخشان حکایت دارد. این ولایت در سال‌های اخیر یکی از مناطق حساس برای طالبان بوده و هم‌زمان با فعالیت گروه‌های مخالف، شاهد تنش‌های محلی، اختلافات درون‌گروهی و نارضایتی‌های اجتماعی نیز بوده است.

با این حال، طالبان تلاش کرده‌اند اهمیت این رویداد را کاهش دهند. فصیح‌الدین فطرت، رئیس ستاد ارتش طالبان، گفته است مهاجمان به هدف خود نرسیده‌اند و عملیات آنان خنثی شده است. طالبان همچنین مدعی شده‌اند که شماری از افراد وابسته به این جبهه را بازداشت کرده‌اند.

رویداد یفتل پایین، اگرچه از نظر زمانی کوتاه بود، اما از نظر سیاسی بازتاب گسترده‌ای یافت؛ زیرا نخستین مورد در سال‌های اخیر به شمار می‌رود که یک گروه مخالف طالبان توانست برای چند ساعت کنترل یک مرکز ولسوالی را در اختیار بگیرد. این موضوع بار دیگر پرسش‌هایی درباره میزان کنترل طالبان بر مناطق مختلف، آینده جریان‌های مخالف و مسیر تحولات سیاسی افغانستان مطرح کرده است.