بازداشت چهره‌های هزاره و شیعه در کابل؛ ابهام در سرنوشت آنان

منابع محلی در کابل از بازداشت و ناپدید شدن سید صوفی گردیزی و سید حسن شریفی بلخابی، از چهره‌های متنفذ جامعه شیعه، خبر می‌دهند؛ رویدادی که هم‌زمان با محاصره حوزه علمیه خاتم‌النبیین و بسته شدن دفتر روابط مردمی بزرگان اهل تشیع و تلویزیون «راه فردا» در کابل رخ داده است.

این اقدامات که در بازه‌ای کوتاه و به‌گونه هم‌زمان گزارش شده‌اند، نگرانی گسترده‌ای را در میان جامعه شیعه کابل و نهادهای مدنی برانگیخته است. تاکنون هیچ مقام رسمی طالبان توضیحی درباره دلایل این اقدامات ارائه نکرده و ابهام درباره سرنوشت افراد بازداشت‌شده همچنان باقی است.

بازداشت و ناپدید شدن سید صوفی گردیزی

به گفته شاهدان عینی، سید صوفی گردیزی، مسئول دفتر روابط مردمی بزرگان هزاره و اهل تشیع، صبح روز رویداد، در جریان نشستی با حضور علما و بزرگان شیعه، به دفتر والی طالبان در کابل فراخوانده شده است. بر پایه این روایت، او سپس همراه با افراد مسلح وابسته به وزیر عدلیه طالبان، به این وزارت منتقل شده است.

شاهدان می‌گویند از زمان ورود گردیزی به دفتر وزیر عدلیه طالبان تاکنون، هیچ اطلاعی از وضعیت جسمی، روانی یا محل نگهداری او در دست نیست. این بی‌خبری، به گفته شاهدان، نمونه‌ای از رویه‌ای است که آنان آن را بازداشت افراد بدون صدور حکم قضایی یا ارائه دلیل روشن توصیف کرده و آن را منتسب به عملکرد وزیر عدلیه طالبان دانسته‌اند.

هم‌زمان با انتقال گردیزی، منابع محلی می‌گویند نیروهای طالبان دفتر روابط مردمی بزرگان و مسئولان اهل تشیع در غرب کابل را نیز محاصره کرده‌اند.

گفته می‌شود دفتر تلویزیون خصوصی «راه فردا» که در همان محدوده فعالیت داشته، هم‌زمان با این اقدام بسته شده است؛ رسانه‌ای که پیش‌تر نیز یک‌بار از سوی طالبان متوقف شده و پس از دریافت جواز جدید، فعالیت خود را از سر گرفته بود.

این ابهام درباره سرنوشت یک چهره شناخته‌شده اجتماعی، همراه با بسته شدن دفتر او و یک رسانه خصوصی، در نبود هرگونه اطلاع‌رسانی رسمی، از منظر حقوق بشری نگرانی‌های جدی درباره احتمال بازداشت خودسرانه، نقض حق دسترسی به روند قانونی منصفانه و محدودسازی فضای فعالیت مدنی و رسانه‌ای ایجاد می‌کند.

بازداشت سید حسن شریفی بلخابی

بر پایه اطلاعات منابع محلی، در ادامه همین رویداد، سید حسن شریفی بلخابی، وکیل پیشین شورای ملی و از دیگر چهره‌های شناخته‌شده اجتماعی جامعه شیعه کابل، نیز بازداشت شده است. جزئیات دقیق درباره محل و شرایط بازداشت او، مشابه پرونده گردیزی، تاکنون به‌روشنی مشخص نشده است.

بازداشت هم‌زمان دو چهره شناخته‌شده اجتماعی، در کنار گزارش‌های پیشین درباره بازداشت افراد دیگری از جمله محمدحسین سنگردوست و شماری از مراجعه‌کنندگان، کارکنان و محافظان دفتر روابط مردمی بزرگان هزاره و اهل تشیع، نشان می‌دهد که این اقدام از دامنه‌ای فراتر از یک بازداشت مشخص و منفرد برخوردار بوده است.

نبود اطلاعات رسمی درباره اتهامات مطرح‌شده علیه گردیزی، شریفی بلخابی یا سایر بازداشت‌شدگان، و همچنین بی‌خبری خانواده‌های آنان از محل نگهداری‌شان، این نگرانی را تقویت می‌کند که این بازداشت‌ها ممکن است بدون رعایت رویه‌های قانونی متعارف صورت گرفته باشند؛ موضوعی که در گزارش‌های پیشین نهادهای حقوق بشری درباره برخورد طالبان با فعالان و چهره‌های اجتماعی اقلیت‌های قومی و مذهبی، بارها مورد توجه قرار گرفته است.

محاصره حوزه علمیه خاتم‌النبیین

هم‌زمان با این بازداشت‌ها، منابع محلی می‌گویند نیروهای طالبان از شامگاه پیش از رویداد، حوزه علمیه خاتم‌النبیین در کابل را تحت محاصره و تدابیر شدید امنیتی قرار داده‌اند. بر پایه این گزارش‌ها، نیروهای طالبان شماری از استادان این حوزه را بازداشت کرده و طلاب و شاگردان آن را از محل بیرون رانده‌اند.

گفته می‌شود نیروهای طالبان با تجهیزات نظامی در اطراف این مرکز علمی مستقر شده و رفت‌وآمد به داخل آن به‌شدت محدود شده است.

این اقدام، هم‌زمانی خود با بازداشت گردیزی و شریفی بلخابی، به گفته برخی ناظران، نشان‌دهنده یک روند هماهنگ و گسترده‌تر علیه چهره‌ها و نهادهای مرتبط با جامعه شیعه کابل است، نه یک اقدام موردی و مجزا.

هشدار محمدجواد محسنی

محمدجواد محسنی، صاحب امتیاز دانشگاه خاتم‌النبیین، با اشاره به استقرار نیروهای مسلح طالبان در اطراف این حوزه، نسبت به احتمال وقوع اقدام مسلحانه هشدار داده است. او گفته است که مسئولیت حفظ جان استادان و طلاب این حوزه بر عهده مقامات طالبان است.

محسنی همچنین هشدار داده که هرگونه ورود مسلحانه به این مرکز آموزشی، واکنش گسترده جامعه شیعه را در پی خواهد داشت. او از طالبان خواسته است که پیش از وقوع هرگونه حادثه، از اقدام قهری خودداری کرده و موضوع، از جمله بازداشت گردیزی، شریفی بلخابی و دیگران، را از مسیر قانونی و مسالمت‌آمیز پیگیری کنند.

بازداشت هم‌زمان سید صوفی گردیزی و سید حسن شریفی بلخابی، در کنار محاصره حوزه علمیه خاتم‌النبیین و بسته شدن دفتر روابط مردمی بزرگان اهل تشیع و تلویزیون راه فردا، تصویری نگران‌کننده از وضعیت امنیتی و مدنی جامعه شیعه در کابل ترسیم می‌کند.

نبود هرگونه توضیح رسمی از سوی طالبان درباره دلایل این بازداشت‌ها و محل نگهداری بازداشت‌شدگان، همراه با هشدار محمدجواد محسنی نسبت به احتمال وقوع خشونت، این نگرانی را تقویت می‌کند که وضعیت کنونی می‌تواند به تنشی گسترده‌تر میان طالبان و جامعه شیعه کابل بینجامد.

ناظران حقوق بشری همچنان خواستار شفافیت طالبان درباره سرنوشت گردیزی، شریفی بلخابی و سایر بازداشت‌شدگان هستند.