نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
در پنج سال گذشته، شماری از خبرنگاران افغانستانی بهدلیل هراس از بازداشت، شکنجه و تهدیدهای امنیتی، افغانستان را ترک کرده و به پاکستان پناه بردهاند؛ اما اکنون در کشوری که قرار بود برایشان پناهگاهی امن باشد، با خطر بازداشت، اخراج اجباری و بازگرداندهشدن به افغانستان روبهرو هستند؛ وضعیتی که زندگی و آینده حرفهای آنان را در هالهای از ترس و بلاتکلیفی فرو برده است.
پنج سال از سقوط جمهوریت و بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان سپری میشود؛ دورهای که برای خبرنگاران با محدودیت دسترسی به اطلاعات، سانسور، فشار روانی، تهدید، بازداشت و نظارتهای سختگیرانه همراه بوده است. پس از بازگشت طالبان به قدرت در آگست ۲۰۲۱، شمار زیادی از خبرنگاران، بهویژه کسانی که درباره حقوق زنان، نقض حقوق بشر و سیاستهای طالبان گزارش میدادند، ناگزیر از ترک افغانستان و پناهبردن به کشورهای همسایه، از جمله پاکستان و ایران، شدند.
این مهاجرت برای بسیاری از خبرنگاران تنها به معنای ترک خانه و محل کار نبود؛ آنان از جامعهای دور شدند که سالها کوشیده بودند صدای مردم آن را به گوش مسئولان و جامعه جهانی برسانند. با این حال، بسیاری از آنان در تبعید نیز به امنیت و ثبات دست نیافتهاند و اکنون میان خطر بازگشت به افغانستان و بلاتکلیفی در پاکستان گرفتار ماندهاند.
بر اساس گزارشهای سازمان گزارشگران بدون مرز (RSF)، شماری از خبرنگاران افغانستانی و اعضای خانوادههای آنان پس از بازگشت طالبان به قدرت، در پاکستان پناه گرفتهاند. این سازمان در گزارشهای خود نسبت به وضعیت خبرنگاران افغانستانی در پاکستان هشدار داده و گفته است که شماری از آنان بهگونه اجباری به افغانستان بازگردانده شدهاند؛ در حالی که تمدید ویزای اقامت برای بسیاری از خبرنگاران نیز با دشواری روبهرو شده است.
رویا هنردوست، نام مستعار خبرنگاری افغانستانی که سه سال است در پاکستان زندگی میکند، میگوید بهدلیل فعالیتهای خبرنگاری از سوی مسئولان طالبان در بخش اطلاعات و فرهنگ بازداشت و تهدید شده و سرانجام ناگزیر به ترک افغانستان و پناهبردن به پاکستان شده است.
او میگوید پاکستان را کشوری میدانست که میتواند در آن امنیت داشته باشد، اما با آغاز موجهای تازه اخراج مهاجران افغانستانی، ترس و نگرانی بار دیگر به زندگیاش بازگشته است.
هنردوست میگوید: «ما از اسلامآباد به شهرهای اطراف پناه آوردیم، اما هر بار که موج تازه اخراج آغاز میشود، ترس و نگرانی از دیپورتشدن دوباره بازمیگردد. شبها از نگرانی خواب نداریم و حتی برای خرید نیازهای روزمره نمیتوانیم با خیال راحت از خانه بیرون شویم.»
او از جامعه جهانی و نهادهای حامی خبرنگاران میخواهد وضعیت خبرنگاران افغانستانی در پاکستان را جدی بگیرند و برای فراهمکردن مسیرهای امن انتقال آنان به کشورهای دیگر اقدام کنند.
مصطفی زمانی، خبرنگار محلی افغانستانی که در پاکستان زندگی میکند، نیز میگوید چندین بار از سوی پولیس پاکستان بازداشت شده است. او مدعی است که در برخی موارد برای رهایی خود و جلوگیری از اخراج، ناگزیر به پرداخت پول شده است.
زمانی میگوید: «ما هیچ منبع درآمد ثابت نداریم، اما هر بار که پولیس ما را متوقف میکند، ناگزیر میشویم برای رهایی خود پول بپردازیم. این وضعیت فشار روانی زیادی بر من و خانوادهام وارد کرده است.»
او میافزاید که ترس از بازداشت و اخراج، دسترسی خانوادهاش به خدمات اولیه را نیز دشوار کرده است. به گفته او، در آخرین مورد، هنگامی که پسرش تب شدید داشت، خانواده بهدلیل ترس از بازداشت و اخراج نتوانستند با خیال راحت به شفاخانه مراجعه کنند.
زمانی از سفارتخانهها، جامعه جهانی و نهادهای حامی خبرنگاران میخواهد برای خبرنگاران افغانستانی گیرمانده در پاکستان توجه بیشتری نشان دهند و برای آنان راههای امن اقامت یا انتقال به کشورهای ثالث فراهم کنند.
این نگرانیها تنها به روایت خبرنگاران محدود نمیشود. سازمان گزارشگران بدون مرز در گزارشهای خود بارها نسبت به وضعیت خبرنگاران افغانستانی در پاکستان هشدار داده است. این سازمان در دسامبر ۲۰۲۵ اعلام کرد که شماری از خبرنگاران افغانستانی که در پاکستان در تبعید بهسر میبردند، در همان سال بهگونه اجباری به افغانستان بازگردانده شدهاند و دهها خبرنگار دیگر همچنان با ترس از بازداشت و اخراج زندگی میکنند.
همچنین گفته است که روند اخراج گسترده مهاجران افغانستانی از سال ۲۰۲۳ آغاز شده و از تابستان ۲۰۲۵ تمدید ویزای اقامت برای بسیاری از افغانستانیهای در تبعید با دشواری بیشتری روبهرو شده است. این وضعیت شماری از خبرنگاران را در شرایط اقامتی نامعلوم قرار داده و نگرانی از بازداشت و اخراج آنان را افزایش داده است.
در گزارش RSF در مارچ ۲۰۲۶ نیز درباره بازداشت و بازگرداندن خبرنگاران افغانستانی از پاکستان هشدار داده شده است. این سازمان تأکید کرده است که بازگرداندن خبرنگاران به افغانستان میتواند آنان را در معرض خطر انتقامگیری طالبان قرار دهد.
گزارشهای RSF در سالهای گذشته نیز نشان میدهد که این بحران موضوع تازهای نیست. این سازمان در سال ۲۰۲۴ از حمایت خود از خبرنگاران افغانستانی در پاکستان و تلاش برای یافتن راههای امن انتقال آنان به کشورهای دیگر خبر داده بود؛ در حالی که شماری از خبرنگاران افغانستانی همچنان در انتظار دریافت ویزای بشردوستانه و انتقال به کشورهای ثالث بودند.
برای بسیاری از خبرنگاران افغانستانی، پاکستان اکنون نه مقصد نهایی مهاجرت، بلکه به ایستگاهی طولانی و ناامن در مسیر تبعید بدل شده است؛ جایی که آنان باید همزمان با ترس از اخراج، مشکلات اقتصادی و فشارهای روانی، منتظر تصمیم کشورهایی باشند که ممکن است آنان را برای اسکان مجدد بپذیرند.
برای خبرنگاران افغانستانی، پنج سال پس از سقوط جمهوریت، جغرافیای ترس تغییر کرده است؛ اما خود ترس پایان نیافته است. آنان از افغانستان گریختند تا از بازداشت، شکنجه و تهدید در امان بمانند، اما بخشی از آنان اکنون در پاکستان با ترس از بازداشت، اخراج اجباری، تمدیدنشدن ویزا و بازگرداندهشدن به همان کشوری زندگی میکنند که برای نجات جان خود از آن گریخته بودند.
نهادهای مدافع آزادی رسانهها، از جمله RSF، بارها درباره پیامدهای بازگرداندن خبرنگاران افغانستانی به افغانستان هشدار داده و خواستار فراهمشدن راههای امن و قانونی برای انتقال آنان به کشورهای ثالث شدهاند. به باور این نهادها، بازگرداندن خبرنگارانی که بهدلیل فعالیت رسانهای افغانستان را ترک کردهاند، میتواند آنان را در معرض خطر جدی قرار دهد.
در چنین شرایطی، مسئله خبرنگاران افغانستانی در پاکستان تنها یک پرونده مهاجرتی نیست؛ بلکه با امنیت خبرنگاران، آزادی بیان و حق مردم افغانستان برای شنیدن صدای مستقل پیوند دارد. خبرنگاری که بهدلیل کار رسانهای کشورش را ترک کرده است، در صورت بازگرداندهشدن، ممکن است با خطر از دستدادن آزادی، شغل و امنیت جانی خود روبهرو شود.
از این رو، خبرنگاران افغانستانی در پاکستان از جامعه جهانی، سفارتخانهها، نهادهای مدافع آزادی بیان و سازمانهای حامی خبرنگاران میخواهند روند بررسی پروندههای آنان را تسریع کنند، در برابر بازداشت و اخراج آنان موضع روشن بگیرند و برای اقامت موقت و انتقال امن خبرنگاران در معرض خطر به کشورهای ثالث، راهحلهای عملی فراهم کنند.
برای خبرنگارانی که پنج سال پیش از ترس خاموششدن صدایشان از افغانستان گریختند، اکنون پرسش تنها این نیست که کجا زندگی کنند؛ پرسش این است که آیا جهان اجازه خواهد داد دوباره به جایی بازگردانده شوند که صدای خبرنگار در آن میتواند بهای سنگینی داشته باشد.
📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش میماند…
خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان
ما را دنبال کنید:
سکینه ناصری، روزنامهنگار و گزارشگر اهل غزنی افغانستان است. وی تحصیلات متوسطه را در سال ۲۰۱۶ در غزنی به پایان رساند. او فارغالتحصیل رشته فیزیک، دانشکده علوم طبیعی دانشگاه تعلیم…
ارسال دیدگاه
قوانین ارسال دیدگاه
صفحه ما را دنبال کنید