نگرانی‌ها از اخراج نیکبخت عارفی از پاکستان

بازداشت نیکبخت عارفی، فعال حقوق بشر افغانستانی، به همراه سه عضو خانواده‌اش در اسلام‌آباد پاکستان، نگرانی‌ها درباره سرنوشت و امنیت این خانواده را افزایش داده است. عارفی که پیش‌تر در زمینه دفاع از حقوق زنان و دختران فعالیت داشته، اکنون با خطر احتمالی اخراج از پاکستان و بازگردانده‌شدن به افغانستان روبه‌رو است؛ اقدامی که در صورت اجرا می‌تواند پیامدهای جدی برای امنیت شخصی و آزادی او به همراه داشته باشد.

بر اساس اطلاعات ارائه‌شده، پلیس پاکستان روز چهارشنبه، ۲۸ اکتبر، نیکبخت عارفی و سه عضو خانواده‌اش را به دلیل نداشتن مدارک معتبر اقامتی بازداشت کرده و آنان را به مرکز حاجی‌کمپ در اسلام‌آباد انتقال داده است. با این حال، تاکنون جزئیات مستقلی درباره شرایط نگهداری این خانواده، وضعیت حقوقی پرونده آنان و تصمیم نهایی مقام‌های پاکستانی منتشر نشده است.

خطر بازگشت برای یک فعال حقوق بشر

نیکبخت عارفی از فعالان حقوق بشر افغانستانی است که در سال‌های گذشته در زمینه دفاع از حقوق زنان و دختران فعالیت کرده است. فعالیت در این حوزه، به‌ویژه در شرایطی که حقوق اساسی زنان و دختران در افغانستان با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو شده، می‌تواند بازگشت او را با مخاطرات جدی همراه سازد.

نگرانی اصلی درباره پرونده عارفی صرفاً به بازداشت و احتمال اخراج او از پاکستان محدود نمی‌شود؛ بلکه پیامدهای احتمالی بازگرداندن او به افغانستان نیز باید مورد توجه قرار گیرد. با توجه به پیشینه فعالیت‌های حقوق بشری او، لازم است پیش از هرگونه تصمیم درباره اخراج، خطرهای احتمالی ناشی از بازگشت، از جمله احتمال بازداشت، تهدید، آزار و محدودشدن آزادی‌های فردی او، به‌صورت مستقل و دقیق ارزیابی شود.

این موضوع درباره سه عضو دیگر خانواده نیز اهمیت دارد؛ زیرا هرگونه تصمیم درباره سرنوشت آنان باید با درنظرگرفتن شرایط فردی، وضعیت حقوقی و خطرهای احتمالی پیش روی هر یک از اعضای خانواده اتخاذ شود.

مسئولیت پاکستان در قبال امنیت پناه‌جویان

در همین حال، درخواست‌هایی از دولت پاکستان و نهادهای بین‌المللی مطرح شده است تا از اخراج شتاب‌زده این خانواده جلوگیری کنند و پیش از هرگونه اقدام، پرونده آنان را با درنظرگرفتن ملاحظات حقوق بشری بررسی کنند.

بر اساس اصل حقوقی «عدم بازگرداندن اجباری» دولت‌ها نباید افرادی را به سرزمینی بازگردانند که در آن با خطر واقعی شکنجه، آزار و اذیت یا نقض جدی حقوق بنیادین خود روبه‌رو هستند. این اصل یکی از مهم‌ترین تضمین‌های حقوق بین‌المللی برای حمایت از افرادی است که در معرض خطر قرار دارند.

از این منظر، نداشتن مدارک معتبر اقامتی، به‌تنهایی نمی‌تواند جایگزین ارزیابی خطرهای احتمالی بازگشت شود. پرونده افرادی که به دلیل فعالیت‌های حقوق بشری یا مدنی ممکن است در معرض تهدید قرار گیرند، نیازمند بررسی دقیق و فردمحور است.

درخواست برای رسیدگی فوری و جلوگیری از اخراج

نهادهای مدافع حقوق بشر و حامیان حقوق زنان خواستار رسیدگی فوری به وضعیت نیکبخت عارفی و اعضای خانواده‌اش شده‌اند. آنان تأکید دارند که دولت پاکستان باید تا زمان بررسی کامل پرونده و ارزیابی خطرهای احتمالی بازگشت، از هرگونه اقدام برای اخراج این خانواده خودداری کند.

همچنین انتظار می‌رود نهادهای بین‌المللی مسئول در حوزه حمایت از پناه‌جویان و حقوق بشر، وضعیت این خانواده را پیگیری کرده و برای جلوگیری از قرارگرفتن آنان در معرض خطر احتمالی، اقدامات لازم را انجام دهند.

تا زمان تهیه این گزارش، اطلاعات مستقلی درباره آخرین وضعیت بازداشت‌شدگان، امکان دسترسی آنان به مشاوره حقوقی و تصمیم نهایی مقام‌های پاکستانی در دسترس نیست. همچنین واکنش رسمی مقام‌های پاکستان درباره این پرونده مشخص نشده است.

پرونده نیکبخت عارفی بار دیگر ضرورت توجه به وضعیت فعالان حقوق بشر افغانستانی در کشورهای میزبان را برجسته می‌کند؛ افرادی که به دلیل فعالیت‌های مدنی و حقوق بشری خود ممکن است در صورت بازگشت با خطرهای جدی روبه‌رو شوند. اکنون انتظار می‌رود دولت پاکستان و نهادهای بین‌المللی، پیش از هرگونه تصمیم درباره سرنوشت این خانواده، امنیت و حقوق بنیادین آنان را در اولویت قرار دهند.