تاریخ معاصر Archives |خبرگزاری شانا|Shana News Agency|

کشتار هزاره‌ها؛ از طالبان تا عبدالرحمن

کشتار هزاره‌ها از مهم‌ترین رخدادهای تاریخ معاصر افغانستان است که آثار آن همچنان در حافظه جمعی این کشور باقی مانده است. این یادداشت با استناد به منابع تاریخی، سیاست‌های عبدالرحمن، نقش شکاف‌های داخلی جامعه هزاره و پیوند این تجربه با برخی تحولات معاصر را مورد بررسی قرار می‌دهد.

از ورود تا خروج؛ نه سالی که افغانستان را به ورطه فروپاشی کشاند

مداخله نظامی شوروی در ۶ جدی ۱۳۵۸ و خروج آن در ۲۶ دلو ۱۳۶۷، تنها جابه‌جایی یک قدرت خارجی نبود؛ آغاز دوره‌ای بود که ساختار سیاسی و اجتماعی افغانستان را به‌طور بنیادین دگرگون کرد. این نه سال، با وجود پایان حضور شوروی، نه به ثبات انجامید و نه به شکل‌گیری یک نظم سیاسی پایدار، بلکه کشور را وارد مسیری ساخت که پیامدهای آن تا امروز ادامه یافته است.

کالبدشکافی یک سقوط؛ چرا پروژه‌ «جمهوریت» در افغانستان به بن‌بست رسید؟

سقوط جمهوریت در افغانستان تنها یک شکست نظامی نبود، بلکه برآیند دو دهه انباشت فساد، تمرکزگرایی مفرط و وابستگی ساختاری به حمایت‌های خارجی بود. در حالی که میلیاردها دلار صرف دولت‌سازی شد، شکاف میان نخبگان کابل و واقعیت‌های اجتماعی، در کنار توافقات پشت‌پرده بین‌المللی، بستر را برای فروپاشی سریع فراهم کرد. این نوشتار به واکاوی ریشه‌های داخلی این شکست تاریخی می‌پردازد.

چرا تجدد «امان‌الله خان» در زمستان سنت یخ زد؟

امان‌الله خان بذر تجدد را در زمینی کاشت که هنوز گلخانه نداشت. نیت او رهایی از جهل بود، اما شتاب در تغییر، بدون آماده‌سازی اخلاق اجتماعی، پیشرفت را به بن‌بست کشاند. تراژدی تاریخ اینجاست که گاهی قهرمانان نه برای اشتباه بودن، بلکه برای جلوتر بودن از زمان خویش قربانی می‌شوند. تجدد پیش از آنکه قانون باشد، باید به یک فهم فرهنگی تبدیل شود.