«تغییر دین از اسلام به اسلام»؛ نگرانی از فشار بر شیعیان افغانستان

سید احمد موسوی مبلغ با اشاره به بازداشت دو روحانی شیعه در هرات، محدودیت‌های مذهبی و تصرف مجتمع خاتم‌النبیین، درباره فشار بر هویت مذهبی شیعیان افغانستان هشدار داده است.

سید احمد موسوی مبلغ، پژوهشگر و تحلیل‌گر مسائل افغانستان، در یادداشتی با عنوان «تغییر دین از اسلام به اسلام» نسبت به آنچه گسترش فشار بر هویت مذهبی شیعیان در افغانستان می‌خواند، هشدار داده است. او انتشار ویدیوی تغییر مذهب یک جوان در کابل و بازداشت دو روحانی شیعه در هرات را در کنار محدودیت‌های مذهبی و برخورد با مراکز دینی، نشانه‌هایی از یک روند نگران‌کننده ارزیابی می‌کند.

این یادداشت در حالی منتشر شده که رسانه کابل‌ناو روز دوشنبه، ۱۶ نوامبر، از بازداشت محمدجواد رجب‌زاده و محمد روحانی، دو روحانی شیعه و امامان جماعت در هرات، خبر داد. به گزارش این رسانه، بازداشت‌ها صبح شنبه، ۱۴ نوامبر، پس از برگزاری مراسم عزاداری به مناسبت سالروز وفات حضرت فاطمه زهرا در مسجد جامع محمدیه جغاره، در ولسوالی انجیل، انجام شده است. منبعی که با کابل‌ناو گفت‌وگو کرده، گفته است این دو روحانی همچنان در بازداشت طالبان هستند؛ مقام‌های طالبان تا زمان انتشار گزارش توضیح رسمی درباره این بازداشت ارائه نکرده‌اند.

موسوی مبلغ همچنین به انتشار ویدیویی در کابل اشاره کرده که در آن، به روایت او، یک جوان شیعه در حضور شماری از علمای وابسته به طالبان تغییر مذهب می‌دهد و شهادتین را تکرار می‌کند. شانانیوز مستقلاً به جزئیات و زمینه انتشار این ویدیو دسترسی نداشته است؛ ازاین‌رو، این بخش از موضوع در این گزارش به‌عنوان روایت نویسنده یادداشت بازتاب داده می‌شود.

محدودیت‌های مذهبی و حذف فقه جعفری

نگرانی درباره محدودیت‌های مذهبی شیعیان تنها به این دو رویداد محدود نیست. آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا در گزارش «افغانستان؛ تمرکز بر وضعیت کشور» که در فوریه ۲۰۲۶ منتشر شد، از محدودیت بر برگزاری مراسم محرم و عاشورا، نظارت بر مراسم، جلوگیری از برگزاری برخی آیین‌ها در فضاهای عمومی و حذف نمادهای مذهبی شیعیان در چند ولایت خبر داده است.

این گزارش همچنین می‌گوید فقه جعفری از ساختار قضایی تحت کنترل طالبان و برنامه‌های درسی مدارس و دانشگاه‌ها کنار گذاشته شده و فقه حنفی جای آن را گرفته است. بر اساس همین گزارش، در مارس ۲۰۲۵ در غزنی و در ژوئن همان سال در دایکندی، بازداشت شماری از عالمان شیعه در پی اختلاف بر سر زمان آغاز رمضان یا برگزاری نماز عید گزارش شده است.

در یکی دیگر از رویدادهای مرتبط، افغانستان اینترنشنال در ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ گزارش داد که نیروهای وابسته به وزیر عدلیه طالبان، مجتمع بزرگ دینی خاتم‌النبیین در کابل را تخلیه و تصرف کرده‌اند. این رسانه به نقل از منابع خود نوشت که مسئولان این مرکز نیز تخلیه آن را تأیید کرده‌اند؛ طالبان در آن زمان درباره این اقدام اظهارنظر نکرده بودند.

هشدار درباره پیامدهای اجتماعی و مذهبی

موسوی مبلغ در یادداشت خود تأکید می‌کند که تغییر مذهب، اگر آزادانه و بدون فشار صورت گیرد، حق فردی هر انسان است؛ اما نمایش عمومی چنین تغییری، به‌ویژه در حضور چهره‌های وابسته به قدرت، می‌تواند پرسش‌هایی درباره پیام و هدف آن ایجاد کند. او می‌پرسد آیا تشیع در نگاه طالبان به‌عنوان یکی از مذاهب اسلامی به رسمیت شناخته می‌شود یا با آن همچون باوری نیازمند «تصحیح» برخورد می‌شود.

به باور این پژوهشگر، عادی‌سازی چنین صحنه‌هایی در کنار محدودیت مناسک، بازداشت روحانیان و فشار بر مراکز دینی می‌تواند نگرانی از اجبار مذهبی، گسترش تکفیرگرایی و تضعیف همزیستی میان پیروان مذاهب اسلامی را افزایش دهد. او این تحولات را بخشی از روندی می‌داند که ممکن است به تضعیف هویت مذهبی شیعیان بینجامد؛ برداشتی که بیانگر تحلیل نویسنده است و برای اثبات آن به بررسی مستقل و اطلاعات بیشتر نیاز است.

نویسنده در بخش دیگری از یادداشت، سیاست‌های طالبان در قبال شیعیان را از زاویه معادلات سیاسی منطقه و جریان‌های مقاومت نیز نقد می‌کند. او می‌گوید ملاک ارزیابی مواضع سیاسی، پیامد عملی سیاست‌هاست، نه صرفاً شعارهای ضدآمریکایی. این بخش از یادداشت، تحلیل و موضع‌گیری سیاسی موسوی مبلغ است.

موسوی مبلغ در پایان می‌نویسد فشار بر شیعیان نمی‌تواند به حذف حضور تاریخی آنان از افغانستان بینجامد و تأکید می‌کند که جامعه شیعه این کشور، با وجود محدودیت‌ها و تجربه‌های سرکوب، برای حفظ هویت و موجودیت خود تلاش خواهد کرد.

منابع و گزارش‌های مرتبط: گزارش کابل‌ناو درباره بازداشت دو روحانی شیعه در هرات؛ گزارش آژانس پناهندگی اتحادیه اروپا درباره هزاره‌ها و دیگر گروه‌های شیعه؛ گزارش افغانستان اینترنشنال درباره مجتمع خاتم‌النبیین.

این گزارش بر پایه یادداشت سید احمد موسوی مبلغ، پژوهشگر و تحلیل‌گر مسائل افغانستان، تنظیم شده است.

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید:

هم‌رسانی این خبر: تلگرام واتس‌اپ فیسبوک ایکس
این مطلب را می‌پسندید؟ با پسند شما در «انتخاب مخاطبان» دیده می‌شود.
خبرها را زودتر از همه در تلگرام بخوانیدکانال رسمی خبرگزاری شانا؛ خبر فوری، گزارش و روایت مردمعضویت در کانال