نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
«سازمان روزنه امید افغانستان» در «تهران» برنامه گفتمان علمی با عنوان «نسل‌کشی هزاره‌ها؛ از حذف تا همبستگی» را به مناسبت ۱۳۴ سالگی ۲۵ سپتامبر برگزار کرده است. برگزارکنندگان در بیانیه این برنامه تأکید کرده‌اند که «نسل‌کشی با فراموشی تکرار می‌شود»، اما با یادآوری، آگاهی و همبستگی می‌توان برای آینده‌ای عادلانه‌تر ایستاد.
این برنامه روز ۱۱ میزان (۳ اکتبر) برگزار شد. سازمان روزنه امید افغانستان در بیانیه خود نوشته است که نسل‌کشی «هزاره‌ها» تنها روایت چند حادثه خونین نیست، بلکه روایت سال‌ها تبعیض، محرومیت، کشتار و تلاش برای به حاشیه راندن مردمی است که با وجود این فشارها، هویت و صدای خود را حفظ کرده‌اند.
۲۵ سپتمابر را فعالان هزاره به‌عنوان روز یادبود نسل‌کشی هزاره‌ها گرامی می‌دارند؛ روزی که یادآور سرکوب گسترده هزاره‌ها در دوره «امیر عبدالرحمن خان» در دهه ۱۸۹۰ میلادی است.
در آن دوره، شمار زیادی از هزاره‌ها کشته، آواره یا به بردگی گرفته شدند و بخش بزرگی از زمین‌هایشان از دست رفت. فعالان هزاره این رویدادها را نقطه آغاز چرخه‌ای از تبعیض و خشونت می‌دانند که به باور آنان تا امروز ادامه یافته است.
به نوشته برگزارکنندگان، هزاره‌ها در دوره‌های مختلف تاریخ افغانستان به‌دلیل هویت قومی و مذهبی خود هدف خشونت و تبعیض قرار گرفته‌اند. آنان از کشتارهای تاریخی در مناطق مرکزی افغانستان تا رویدادهای «مزارشریف» و «یکاولنگ» و حملات سال‌های اخیر در «کابل»، مزارشریف، «دایکندی» و دیگر مناطق را نشانه‌هایی از هدف قرار گرفتن غیرنظامیان هزاره خوانده‌اند.
کشتارهای مزارشریف و یکاولنگ در سال‌های نخست حاکمیت طالبان در دهه ۱۳۷۰ خورشیدی رخ داد و نهادهای حقوق بشری در آن زمان گزارش‌هایی از کشته شدن صدها غیرنظامی هزاره منتشر کردند.
در دو دهه گذشته نیز مکاتب، مساجد، مراکز آموزشی و محله‌های عمدتاً هزاره‌نشین، به‌ویژه در غرب کابل، بارها هدف حملات مرگبار قرار گرفته‌اند که مسئولیت بسیاری از آن‌ها را شاخه خراسان گروه «داعش» بر عهده گرفته است.
سازمان روزنه امید افغانستان در بیانیه خود تأکید کرده است که داستان هزاره‌ها تنها داستان حذف نیست. به نوشته این سازمان، در برابر حذف، حضور، در برابر خاموشی، صدا، و در برابر پراکندگی، همبستگی شکل گرفته است.
برگزارکنندگان می‌گویند نسل جدید هزاره‌ها تلاش می‌کند حافظه تاریخی خود را زنده نگه دارد، درباره قربانیان سخن بگوید و برای حق آموزش و زندگی برابر مبارزه مدنی کند. به باور آنان، شعار «از حذف تا همبستگی» به معنای تبدیل درد به آگاهی، خاطره به مسئولیت و پراکندگی به صدای مشترک است.
این سازمان همچنین روشن کرده است که هدف از یادآوری گذشته، بازتولید نفرت نیست؛ بلکه این است که تاریخ فراموش نشود و خشونت علیه هیچ انسانی عادی شمرده نشود.
به نقل از این بیانیه، هزاره‌ها حق دارند در افغانستان و هر جای دیگر، بدون ترس از هویت قومی یا مذهبی خود زندگی کنند و از حق آموزش، کار، امنیت، مشارکت اجتماعی و برخورداری برابر از حقوق انسانی بهره‌مند باشند.
برگزاری این برنامه در تهران، جایی که شمار زیادی از مهاجران افغانستان زندگی می‌کنند، نشان می‌دهد که موضوع یادبود و دادخواهی برای هزاره‌ها از مرزهای افغانستان فراتر رفته و به بخشی از گفتمان جامعه مهاجر نیز تبدیل شده است. در سال‌های اخیر، برنامه‌های مشابهی به مناسبت ۲۵ سپتامبر در شهرهای مختلف جهان برگزار شده و فعالان هزاره خواستار به رسمیت شناختن این رویدادها به‌عنوان نسل‌کشی از سوی نهادهای بین‌المللی شده‌اند.
یادبود ۱۳۴ سالگی ۲۵ سپتامبر در حالی برگزار می‌شود که هزاره‌ها پس از بازگشت طالبان به قدرت، با نگرانی‌های تازه‌ای روبه‌رو شده‌اند. نهادهای حقوق بشری در سال‌های گذشته گزارش‌هایی از کوچ اجباری خانواده‌های هزاره از زمین‌هایشان در ولایت‌هایی مانند «دایکندی» و «ارزگان»، محدودیت‌ها بر برگزاری مراسم مذهبی شیعیان و بازداشت‌های خودسرانه منتشر کرده‌اند.
حملات بر محله‌ها و مراکز آموزشی هزاره‌ها نیز پس از به قدرت رسیدن طالبان متوقف نشد. حمله به مرکز آموزشی «کاج» در غرب کابل در سال ۱۴۰۱ که شماری از دانش‌آموزان در آن کشته شدند، از جمله این رویدادهاست. طالبان تأمین امنیت را یکی از دستاوردهای خود معرفی می‌کنند، اما فعالان هزاره می‌گویند این گروه حفاظت مؤثری از جوامع هدف فراهم نکرده است.
«ریچارد بنت»، گزارشگر ویژه سازمان ملل برای وضعیت حقوق بشر در افغانستان، نیز در گزارش‌های خود از تبعیض و آزار سیستماتیک علیه هزاره‌ها و دیگر اقلیت‌ها ابراز نگرانی کرده و خواستار بررسی دقیق‌تر این موارد شده است. هزاره‌ها همچنین در ساختار قدرت طالبان حضور چشمگیری ندارند. فعالان این را نشانه‌ای از ادامه به حاشیه رانده شدن این جامعه می‌دانند.
بیشتر مقام‌های طالبان این اتهام‌ها را رد کرده‌اند و می‌گویند همه اقوام افغانستان از حقوق برابر برخوردارند.
در چنین شرایطی، تأکید برگزارکنندگان بر «حافظه تاریخی» تنها نگاهی به گذشته نیست. برای جامعه‌ای که بخشی از آن در افغانستان با محدودیت روبه‌روست و بخشی دیگر در مهاجرت زندگی می‌کند، زنده نگه داشتن یاد قربانیان راهی برای دادخواهی امروز و پیشگیری از تکرار خشونت در آینده به شمار می‌رود.
📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…
خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان
ما را دنبال کنید:
بلخی، نام مستعار وی است؛ دانش‌آموخته روابط بین‌الملل و فعال رسانه‌ای که فعالیت خود در حوزه روزنامه‌نگاری را از سال ۲۰۱۸ در کابل آغاز کرد. علاقه به روزنامه‌نگاری و باور…
ارسال دیدگاه
قوانین ارسال دیدگاه
صفحه ما را دنبال کنید