«قاتل خاموش» در کمین زنان؛ بحران ناآگاهی و فقر در برابر سرطان

سرطان دهانه رحم، دومین بیماری کشنده میان زنان جهان، در افغانستان به‌علت دیوارهای بلند «ناآگاهی» و «شرم‌ پنداری»، به یک فاجعه پنهان تبدیل شده است. به نقل از سلام‌وطندار، گفت‌وگو با ۱۷ زن در هشت ولایت کشور نشان می‌دهد که هیچ‌یک از آنان شناختی از نشانه‌های این بیماری ندارند و زمانی به پزشک مراجعه می‌کنند که سرطان به مراحل بازگشت‌ناپذیر رسیده است.

بیمارانی نظیر عذرا در بامیان و حوری‌جان در هرات، ماه‌ها خون‌ریزی‌های شدید را نادیده گرفته یا با تشخیص‌های نادرست در مراکز درمانی محلی مواجه شده‌اند. حوری‌جان که به دلیل فقر شدید و نبود کادر متخصص در ولایت خود، ناچار به کابل آمده، می‌گوید: «یک سال خون‌ریزی داشتم اما داکترها می‌گفتند قندت بالا است یا مشکل گرده داری.» این سرگردانی میان تشخیص‌های غلط، شانس درمان زودهنگام را از این زنان ربوده است.

یافته‌های این گزارش حاکی از آن است که ازدواج‌های زیر سن و زایمان‌های متعدد، در کنار فقر مطلق، محرک‌های اصلی این بیماری هستند. قدرمن ۲۵ ساله که مادر ۶ فرزند است و در ۱۵ سالگی ازدواج کرده، نمونه‌ای از قربانیان سنت‌های سخت‌گیرانه است. همچنین شکریه از فاریاب به سلام‌وطندار می‌گوید: «در خانواده ما بیماری‌های زنانه شرم دانسته می‌شود؛ به همین خاطر حتی اگر درد داشته باشم، به کسی نمی‌گویم.»

پزشکان متخصص در تنها مرکز کنترل سرطان کابل هشدار می‌دهند که به دلیل نبود دستگاه‌های رادیوتراپی (شعاع) و ام‌آر‌آی، آن‌ها اغلب ناچار می‌شوند برای نجات جان بیمار، عضو بدن او را قطع کنند. سمیرا شهیر، جراح این مرکز، به سلام‌وطندار می‌گوید: «ما ماشین لاپاراسکوپی داریم اما کارمند مسلکی نداریم. بیمار سرطان سینه به شعاع نیاز دارد، ولی چون نداریم، مجبور به قطع عضو هستیم.»

در حالی که وزارت صحت عامه رژیم طالبان از برنامه‌هایی برای ساخت شفاخانه‌های تخصصی در پنج زون خبر می‌دهد، سازمان جهانی بهداشت هشدار داده است که بیماری‌های غیرواگیر از جمله سرطان، تا سال ۲۰۳۰ در افغانستان ۶۰ درصد افزایش خواهد یافت. بدون آگاهی‌دهی گسترده و تجهیز مراکز درمانی، سرطان دهانه رحم همچنان به شکاری بی‌صدا در میان زنان محروم ادامه خواهد داد.