هشدار سازمان بهداشت جهانی از فاجعه انسانی در افغانستان

سازمان بهداشت جهانی (WHO) در گزارشی تکان‌دهنده اعلام کرد که نظام سلامت افغانستان تحت کنترل رژیم طالبان با بحران بی‌سابقه‌ای روبروست و بیش از ۱۴.۴ میلیون شهروند از دسترسی به خدمات پایه درمانی محروم شده‌اند. این گزارش، سوءمدیریت ساختاری و محدودیت‌های جنسیتی را عامل اصلی فروپاشی کلینیک‌ها و تهدید جان میلیون‌ها انسان می‌داند.

پرسش اساسی اینجاست که چگونه سیاست‌های حذفی رژیم فعلی و فساد در منابع، مسیر بازگشت بیماری‌های محوشده‌ای چون فلج اطفال را هموار کرده و امنیت غذایی ۱۷.۴ میلیون نفر را به بن‌بست کشانده است؟

یافته‌های سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد که در سال جاری میلادی، نزدیک به ۳ میلیون نفر دسترسی مستقیم خود به درمان را به‌دلیل تعطیلی گسترده کلینیک‌ها از دست داده‌اند. این فروپاشی بیش از همه بر زنان و کودکان سایه افکنده است؛ چرا که محدودیت‌های وضع‌شده بر پزشکان زن و ممانعت از فعالیت آزادانه آن‌ها، دریافت مراقبت‌های پزشکی را در مناطق دورافتاده عملاً غیرممکن ساخته است.

در بخش دیگری از این گزارش به بازگشت تهدیدهای بیولوژیک اشاره شده است. ثبت ۹ مورد مثبت فلج اطفال تا اکتبر ۲۰۲۵ و ابتلای میلیون‌ها کودک به سوءتغذیه حاد، نشان‌دهنده شکست برنامه‌های وقایوی است. کارشناسان معتقدند که کاهش فعالیت سازمان‌های بین‌المللی به‌دلیل سیاست‌های افراطی رژیم طالبان، خلأ بزرگی ایجاد کرده که منابع محدود دولتی نه‌تنها قادر به پر کردن آن نیستند، بلکه خود درگیر سوءمدیریت و فساد شده‌اند.

پیش از سقوط نظام پیشین، بخش بزرگی از هزینه‌های صحی افغانستان توسط کمک‌های بین‌المللی تأمین می‌شد. با روی کار آمدن رژیم طالبان و قطع بودجه‌های توسعه‌ای، بسیاری از شفاخانه‌ها با کمبود دارو و تجهیزات مواجه شدند. رژیم فعلی به‌جای تقویت زیرساخت‌ها، با وضع قوانین سخت‌گیرانه بر کارکنان زن سلامت، عملاً نیمی از توان درمانی کشور را فلج کرده است.

هشدار سازمان بهداشت جهانی فراتر از یک آمار ساده، زنگ خطری برای نابودی نسل آینده است. تحلیل وضعیت نشان می‌دهد که رژیم طالبان با گروگان گرفتن سلامت عمومی در پای سیاست‌های ایدیولوژیک، افغانستان را به کانون بحران‌های صحی منطقه تبدیل کرده است؛ مسیری که تداوم آن هزینه‌ای جز مرگ‌ومیر جمعی و انزوای بهداشتی نخواهد داشت.