آتش‌سوزی در معادن تخار؛ قیام علیه غارت منابع زیرزمینی

درگیری خونین میان باشندگان ولسوالی چاه‌آب تخار و نیروهای رژیم طالبان بر سر استخراج «بی‌رویه» معادن طلا، منجر به آتش کشیدن تجهیزات شرکت‌های استخراجی و کشته و زخمی شدن ۲۰ تن شد. معترضان در منطقه «سمتی» مدعی‌اند که فعالیت‌های این شرکت‌ها باعث تخریب محیط‌زیست و قطع منابع آب آشامیدنی شده است.

این رویارویی که منجر به کشته شدن سه غیرنظامی و یک عضو طالبان شده، نشان‌دهنده بن‌بست میان سیاست‌های اقتصادی رژیم طالبان و معیشت جوامع محلی است. هم‌زمان با فرار مسئولان شرکت‌های وابسته به «بشر نورزی» از ساحه، گزارش‌ها از تشدید تدابیر امنیتی در تخار حکایت دارد. این حادثه در کنار موارد مشابه در سایر ولایات، از افزایش مقاومت‌های مردمی در برابر واگذاری معادن به شرکت‌های حامی رژیم پرده برمی‌دارد.

ویدیوهای رسیده از چاه‌آب، ستون‌های دود برخاسته از ماشین‌آلات معدنی را نشان می‌دهد. منابع محلی تأکید می‌کنند که ۱۶ تن در این درگیری‌ها زخمی شده‌اند. اعتراضات زمانی به خشونت کشیده شد که اعضای رژیم برای پیشبرد عملیات استخراج در زمین‌های زراعتی و مناطق مسکونی با مقاومت مردم روبرو شدند. باشندگان محلی فعالیت این شرکت‌ها را عامل آلودگی منابع آبی و نابودی زیرساخت‌های محیط‌زیستی منطقه می‌دانند.

این نخستین بار نیست که استخراج معادن در شمال کشور به تنش‌های خونین منجر می‌شود. پیش از این در ولایت بدخشان نیز باشندگان ولسوالی‌های «ارگو» و «درایم» در اعتراض به تخریب مزارع و استخراج غیرقانونی معادن با نیروهای رژیم درگیر شده بودند که منجر به تلفات انسانی شد. همچنین در سرپل و بامیان، گزارش‌های متعددی از نارضایتی مردم نسبت به واگذاری معادن زغال‌سنگ و مس به شرکت‌های خارجی و داخلی بدون در نظر گرفتن سهم مردم محل منتشر شده است. رژیم طالبان در چهار سال اخیر، معادن را به عنوان منبع اصلی تأمین بودجه نظامی خود در اولویت قرار داده است.

تقابل فزاینده میان مردم و شرکت‌های معدنی وابسته به رژیم طالبان، نشان می‌دهد که مدیریت یک‌جانبه منابع طبیعی بدون جلب رضایت و در نظر گرفتن منافع باشندگان محلی، پتانسیل تبدیل شدن به کانون‌های جدید ناآرامی در سراسر افغانستان را دارد.