بازگشت ناممکن؛ روایت یک مهاجرت اجباری

احمد سعیدی، تحلیل‌گر سیاسی و دیپلمات پیشین افغانستان، در واکنش به موج انتقادها از سوی برخی کاربران داخل کشور می‌گوید مهاجرت او انتخابی احساسی نبوده، بلکه نتیجه شرایطی است که امنیت، آزادی و آینده را از استادان، دانشجویان و شهروندان گرفته است. او تأکید می‌کند تا زمانی که ساختارهای بنیادی اصلاح نشود، دعوت به بازگشت تنها یک شعار است.

در ماه‌های اخیر، شماری از کاربران داخل افغانستان مهاجران را متهم می‌کنند که «وطن را رها کرده‌اند» و باید به کشور بازگردند. اما روایت احمد سعیدی، تحلیل‌گر سیاسی و دیپلمات پیشین، تصویری متفاوت ارائه می‌دهد. او که اکنون در سوئیس پناهندگی سیاسی دارد و در دانشگاه تدریس می‌کند، می‌گوید مهاجرت برای بسیاری از مردم افغانستان انتخاب نبود؛ واکنشی بود به ناامنی، محدودیت و نبود آینده. سعیدی با طرح پرسشی صریح می‌گوید: اگر همین فرصت اقامت در یک کشور امن به منتقدان داده شود، آیا لحظه‌ای درنگ خواهند کرد؟ به باور او، بحث بر سر «رفتن یا ماندن» نیست؛ بلکه بر سر شرایطی است که ماندن را ناممکن کرده است.

سعیدی در پاسخ به دعوت‌های مکرر برای بازگشت، به چالش‌های بنیادی نظام آموزشی و اجتماعی افغانستان اشاره می‌کند: بسته‌بودن مکاتب دخترانه، نبود امنیت استادان، محدودیت آزادی دانشگاه‌ها و آینده‌ای که تحصیلات عالی را به بیکاری و مهاجرت ختم می‌کند. او می‌گوید چگونه می‌توان تدریس کرد وقتی هزاران دختر از ابتدایی‌ترین حق آموزش محروم‌اند و صدها جوان با مدارک بلند بیکارند. او همچنین از پدیده نگران‌کننده «مدارک تحصیلی بدون شایستگی» سخن می‌گوید؛ افرادی که بدون آموزش، تنها بر اساس معیارهای ایدئولوژیک صاحب لیسانس و ماستری می‌شوند. سعیدی این روند را «تمسخر مفهوم علم و دانشگاه» می‌خواند.

به باور سعیدی، مهاجرت خیانت نیست؛ بلکه نتیجه سیاست‌های ناکام و واقعیت‌های تلخی است که مردم را به ترک وطن وادار کرده است. او می‌گوید خیانت واقعی آن است که در امنیت و آسایش بنشینی و برای مردمی که زیر فشار نفس می‌کشند، نسخه وطن‌دوستی بپیچی. سعیدی از کسانی که در داخل کشور زندگی می‌کنند می‌خواهد به‌جای متهم‌کردن مهاجران، مسئولیت بپذیرند و از حاکمان بپرسند با کدام حق مکاتب دخترانه را بسته‌اند و آینده نسل‌ها را گروگان گرفته‌اند.

این گزارش نشان می‌دهد که مهاجرت برای بسیاری از مردم افغانستان انتخابی داوطلبانه نیست؛ واکنشی است به ساختارهایی که امید، امنیت و آینده را از آنان گرفته است. تا زمانی که این ساختارها اصلاح نشود، دعوت به بازگشت تنها یک شعار باقی می‌ماند و نه راه‌حل.

 ما را دنبال کنید:

تلگرام | فیس‌بوک | واتس‌آپ | یوتیوب |صفحه هنر و ادبیات | اینستاگرام