نام کاربری یا نشانی ایمیل
رمز عبور
مرا به خاطر بسپار
این نوشتار با نگاهی تحلیلی به دوران درانیها، فرآیند شکلگیری دولت متمرکز را در جغرافیای افغانستان امروزی واکاوی میکند. متن پیش رو تبیین میکند که چگونه تلاقیِ سازماندهی نظامی پشتونها و سنتِ دیرینهی دیوانسالاری زبان فارسی، شالودهی یک هویت سیاسی واحد را بنا نهاد. این جستار با عبور از قضاوتهای اخلاقی مدرن، منطق قدرت در قرن هجدهم را بررسی کرده و نشان میدهد که انتخاب زبان فارسی نه یک امتیاز قومی، بلکه ضرورتی راهبردی برای اداره قلمرو و اتصال به تمدن منطقه بوده است.
با تعطیلی اداره سرمفتش ویژه آمریکا برای بازسازی افغانستان، پرونده هفده سال نظارت بر میلیاردها دالر کمک خارجی بسته شد؛ نهادی که فسادهای بزرگ، پروژههای ناکام و هشدارهای نادیدهگرفتهشده را افشا کرد. اکنون پرسش اصلی این است که چه کسانی از خاموششدن این نهاد سود میبرند و پیامد آن برای مردم افغانستان چه خواهد بود.
طبق گزارش سلاموطندار، فقدان آگاهی و سنتهای حاکم، زنان افغانستان را در برابر سرطان دهانه رحم بیدفاع کرده است. بررسی وضعیت زنان در ۸ ولایت نشان میدهد که فقر، نبود مراکز تشخیص و شرم از مراجعه به پزشک، عامل اصلی مرگومیر ناشی از این بیماری است. پزشکان هشدار میدهند که کمبود تجهیزات درمانی مانند رادیوتراپی، منجر به جراحیهای تهاجمی و قطع عضو بیماران میشود.
سازمان بهداشت جهانی هشدار داد که بیش از ۱۴ میلیون افغان بهدلیل سوءمدیریت رژیم طالبان از خدمات درمانی محروم شدهاند. تعطیلی ۴۲۲ مرکز صحی در سال ۲۰۲۵، افزایش فلج اطفال و بحران سوءتغذیه ۱۷ میلیون نفر، محصول سیاستهای افراطی و محدودیتهای جنسیتی است که نظام سلامت را در آستانه فروپاشی کامل قرار داده است.
دادگاه جنایی وارویک بریتانیا پرونده تکاندهنده ربایش و تجاوز به یک دختر ۱۲ ساله در شهر نانیتون را بررسی میکند. متهمان، محمد کبیر و احمد ملاخیل، با مدارک دوربینهای مداربسته روبرو هستند. در حالی که ملاخیل به بخشی از اتهامات اعتراف کرده، کبیر تمامی جرایم را انکار میکند. این حادثه بازتاب گستردهای در رسانههای بریتانیا داشته است.
آیا در جهانی آمیخته از تضاد، تلاش برای عدالت بیهوده است؟ این نوشتار با نگاهی فلسفی به استعارههای مولانا، نشان میدهد که جهل و نابرابری نه بنبست، بلکه بستری برای شکوفایی فضیلتهای اخلاقی بشرند. با پذیرش مسئولیت فردی و انتخاب آگاهانه میان سره و ناسره، میتوان از دل رنجها و تضادهای هستی، مسیری روشن به سوی ساختن جامعهای متعالی و فضیلتمحور گشود.