واکاوی سی‌وپنج سال مبارزه مخفیانه «راوا» در گذار از خون و خاکستر

پانزدهم دلو یادآور ترور زنی است که نام او با جسارت و مبارزه بی‌امان علیه بنیادگرایی گره خورده است. مینا کشورکمال، بنیان‌گذار «جمعیت انقلابی زنان افغانستان»، سی‌وپنج سال پیش در کویته پاکستان به قتل رسید. سازمانی که او بنا نهاد، به صریح‌ترین صدای اعتراض زنان علیه حکومت‌های کمونیستی، گروه‌های جهادی و رژیم فعلی تبدیل شد.

مینا در سال یک‌هزاروسیصدوسی‌وسه در یک خانواده روشن‌فکر در کابل زاده شد. پدر او، کشورکمال، از شخصیت‌های با نفوذ و صاحب‌نام بود که نقشی کلیدی در شکل‌گیری دیدگاه‌های باز و انتقادی او داشت. او در محیطی پرورش یافت که بحث‌های سیاسی و اجتماعی بخشی از روزمرگی خانواده بود و همین فضا روحیه پرسش‌گری را در او زنده کرد.

او تحصیلات ابتدایی و ثانوی خود را در مکتب ملالی، یکی از معتبرترین مراکز آموزشی دخترانه آن زمان، به پایان رساند. مینا در سال یک‌هزاروسیصدوپنجاه‌ودو وارد دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه کابل شد. محیط دانشگاه کابل در آن سال‌ها کانون تضادهای فکری و جنبش‌های دانشجویی بود که تاثیر عمیقی بر گرایش‌های سیاسی او بر جای گذاشت.

عامل اصلی که مینا را به سمت مبارزه تشکیلاتی کشاند، لمس بی‌عدالتی عمیق ساختاری علیه زنان بود. او می‌دید که حقوق نیمی از جامعه در بازی‌های قدرت مردسالارانه قربانی می‌شود. او معتقد بود که سوادآموزی به تنهایی کافی نیست و زنان باید آگاهی سیاسی پیدا کنند تا بتوانند زنجیرهای استبداد مذهبی و سیاسی را از پای خود باز کنند.

در میان شخصیت‌های تاثیرگذار، او به شدت تحت تاثیر مبارزان آزادی‌خواه جهانی و متفکران عدالت‌طلب بود. او با مطالعه آثار انقلابی، به این باور رسید که آزادی زن از آزادی کل جامعه جدا نیست. همسر او نیز که از فعالان سیاسی پیشرو بود، در تقویت انگیزه‌های مبارزاتی مینا نقش داشت و آن‌ها با هم در مسیر نقد ساختار قدرت گام برداشتند.

او در سال یک‌هزاروسیصدوپنجاه‌وشش «جمعیت انقلابی زنان افغانستان» را تاسیس کرد. آغاز فعالیت‌های او مصادف با دوران خفقان سیاسی بود. مینا با سازمان‌دهی تظاهرات‌های زنانه و انتشار نشریه «پیام زن»، جبهه‌ای جدید گشود. او معتقد بود که سکولاریسم و دموکراسی تنها راه نجات از چرخه خشونت و بنیادگرایی است که کشور را تهدید می‌کرد.

حکومت‌های وقت، از رژیم‌های تحت حمایت شوروی تا گروه‌های تندرو، همگی با نگاهی خصمانه به او می‌نگریستند. کمونیست‌ها او را متمایل به جریان‌های مخالف می‌دانستند و بنیادگرایان فعالیت‌های او را کفرآمیز تلقی می‌کردند. این فشارهای دوجانبه باعث شد تا او در بیست‌وسه سالگی فعالیت‌های خود را به صورت کاملاً مخفیانه و زیرزمینی مدیریت کند.

تاثیرات جنبش مینا در افشای جنایات رژیم‌ها بی‌نظیر بود. اعضای راوا با دوربین‌های مخفی، نخستین تصاویر مستند از اعدام‌های صحرایی و شلاق زدن زنان در دوران اول رژیم فعلی را به جهان مخابره کردند. این تصاویر که لرزه بر پیکره رسانه‌ای سرکوبگران انداخت، محصول جسارتی بود که مینا در کالبد این سازمان دمیده بود.

میراث فکری مینا در نسل‌های بعدی مبارزان زن تبلور یافت. زنانی چون ملالی جویا و بلقیس روشن که علیه فساد نظام‌های حاکم و پروژه‌های ناکام صلح سخن گفتند، ریشه در آموزه‌های او داشتند. او ثابت کرد که فمنیسم در این سرزمین ریشه‌ای بومی و انقلابی دارد و حتی با تغییر رژیم‌ها، شعله این اعتراض خاموش نمی‌شود.

سرانجام در پانزدهم دلو یک‌هزاروسیصدوشصت‌وپنج، مزدوران رژیم‌های وقت با همکاری گروه‌های تندرو، مینا را در کویته پاکستان ترور کردند. مرگ او پایان راه نبود، بلکه نام او را به عنوان نخستین شهید راه آزادی زنان ثبت کرد. امروز پس از دهه‌ها، هنوز هم آرمان‌های او در ایستادگی زنان علیه محدودیت‌های جنسیتی در سراسر جهان طنین‌انداز است.

تلگرام | فیس‌بوک | واتس‌آپ | یوتیوب |صفحه هنر و ادبیات | اینستاگرام