آموزش به زبان مادری در غزنی و چالش‌های موجود

  هنوز هم در گوشه و کنار کشور زمینه تحصیل به زبان مادری که بخشی از حقوق شهروندی به شمار می‌رود مهیا نشده است. در ولایت غزنی نیز این مشکل وجود دارد و باعث شده است که بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان برای ادامه تحصیل با مشکلات فراوانی در راستای ارتقای ظرفیت‌های علمی‌ و کسب درجه عالی در مکتب‌ها و دانشگاه‌ها مواجه شوند.

تعدادی از دانش‌آموزان در ولایت غزنی با ابراز نگرانی از این مشکل، آن را بزرگ‌ترین چالش و مانع در فراگیری مضامین درسی عنوان می‌کنند. آن‌ها نمی‌توانند به خوبی درس‌هایشان را به زبان دوم فراگیرند.

  نعیم احمدی، یکی از دانش‌آموزان ساکن در ولایت غزنی می‌گوید: «با استفاده از زبان مادری به خوبی می‌توانم درس‌ها را یاد بگیریم و به حافظه بسپارم.» او می‌گوید اگر نتوان به زبان مادری تحصیل کرد، بسیاری از دانش‌آموزان و دانشجویان نمی‌توانند در افزایش دانش و مهارت‌های خود تلاش کنند.

 استادان نیز هنگام ارائه درس به دانش‌آموزان خود با مشکل افهام و تفهیم روبرو هستند؛ حتی  بعضی اوقات در جریان ارزیابی دانش‌آموزان احساس ناامیدی می‌کنند؛ زیرا به خوبی نمی‌توانند به زبان دوم  مطالب را به دانش‌آموزان و دانشجویان بفهمانند.

اجمل یاری یکی از استادان مکتب دولتی شهر غزنی می‌گوید: «به زبان مادری به خوبی می‌توان تدریس کرد؛ زیرا تعدادی از دانش‌آموزان فارسی‌زبان به زبان پشتو درس می‌خوانند و تعدادی از پشتوزبانان نیز به زبان فارسی درس‌هایشان را فرامی‌گیرند.»

آقای یاری می‌گوید فهم درس برای دانش‌آموزان به زبان دوم کار سخت و دشوار است.

گفته می‌شود که تعدادی از خانواده‌ها به علت مشکلات اقتصادی و ناامنی از ولسوالی‌ها به مرکز این ولایت مهاجر شده‌اند؛ یکی از مشکلات آنان درس دانش‌آموزان‌شان به زبان دوم‌شان است.

 زاهد، یکی از بیجاشدگان، می‌گوید: ‌«آنان (دانش‌آموزان) به زبان دیگری درس می‌خوانند و فهم مطالب را نیمه و یا هم کم‌تر از آن جذب می‌کنند و به زبان مادری خود هیچ‌ پیشرفتی نخواهند داشت.»

با آنکه مطابق منشور زبان مادری که سازمان یونسکو تهیه و تصویب کرده است، مطابق بندهای سه‌گانه این منشور «همه دانش‌آموزان باید تحصیلات رسمی خود را به زبان مادری خود آغاز کنند.»

دولت افغانستان باید برای تقویت آموزش به زبان مادری کلیه منابع، مواد و وسایل لازم را تولید و توزیع کند. برای تدریس به زبان مادری باید آموزگاران را به اندازه کافی آموزش دهد تا آنان مهارت‌های لازم را کسب کنند؛ زیرا تدریس به زبان مادری وسیله‌ای است برای دست‌یابی به برابری اجتماعی؛ اما تاکنون وزارت معارف افغانستان نتوانسته است مواد و زمینه تحصیل به زبان مادری را در کشور فراهم کند.

• میرویس اسلمی، خبرگزاری شانا، غزنی