هشدار جهانی: بیش از ۲۲ میلیون افغانستانی در آستانه فاجعه انسانی

بر اساس گزارش رسمی سازمان جهانی بهداشت، حدود ۱۶ میلیون تن از شهروندان افغانستان به‌طور مستقیم برای دریافت خدمات حیاتی هدف‌گذاری شده‌اند. با این حال، تنها ۲۴ درصد بودجه لازم برای تأمین این خدمات فراهم شده است. این کمبود مالی منجر به بسته‌شدن بیش از ۴۲۰ مرکز بهداشتی در سراسر کشور شده و دسترسی نزدیک به سه میلیون تن به خدمات اولیه درمانی را به‌شدت محدود کرده است.

پس از تسلط دوباره طالبان در سال ۲۰۲۱ و محدود شدن فعالیت نهادهای بین‌المللی، بسیاری از مراکز درمانی و بهداشتی با کمبود منابع، دارو و نیروی انسانی مواجه شدند. هم‌زمان، بازگشت گسترده مهاجران از کشورهای همسایه به‌ویژه پاکستان و ایران، فشار مضاعفی بر نظام بهداشتی وارد کرده است. طبق آمار نهادهای بین‌المللی، از آغاز سال ۲۰۲۵ تاکنون، بیش از یک میلیون تن از پاکستان و حدود دو میلیون تن دیگر از ایران به افغانستان بازگشته‌اند.

کارشناسان امور بشردوستانه هشدار داده‌اند که ادامه این روند می‌تواند به فروپاشی کامل نظام بهداشتی کشور منجر شود. داکتر فاطمه رضایی، متخصص سلامت عمومی، می‌گوید: «اگر جامعه جهانی به‌سرعت وارد عمل نشود، شاهد افزایش مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های قابل پیشگیری، سوءتغذیه شدید کودکان و بحران سلامت روان خواهیم بود.»

سازمان پزشکان بدون مرز نیز اعلام کرده است که در برخی مناطق، مادران برای زایمان مجبورند ساعت‌ها پیاده‌روی کنند تا به نزدیک‌ترین مرکز بهداشتی برسند، مرکزی که ممکن است حتی داروی اولیه نداشته باشد.

ادامه این وضعیت نه‌تنها جان میلیون‌ها تن را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند به بی‌ثباتی بیشتر در منطقه منجر شود. افزایش بیماری‌های واگیردار، مهاجرت‌های اجباری، و نارضایتی عمومی از حکومت طالبان، از جمله پیامدهای احتمالی این بحران هستند. نهادهای بین‌المللی هشدار داده‌اند که بی‌توجهی به این بحران، هزینه‌های انسانی و سیاسی سنگینی در پی خواهد داشت.

در حالی‌که افغانستان با یکی از بزرگ‌ترین بحران‌های انسانی در تاریخ معاصر خود روبه‌روست، سکوت و بی‌عملی جامعه جهانی می‌تواند به فاجعه‌ای غیرقابل جبران تبدیل شود. اکنون زمان آن است که نهادهای بین‌المللی، کشورهای کمک‌کننده و سازمان‌های بشردوستانه، با اقدام فوری و هماهنگ، از فروپاشی کامل خدمات بهداشتی در این کشور جلوگیری کنند.