زن امریکایی که عمرش را وقف افغانستان کرد

نانسی در سال ۱۳۴۱ خورشیدی همراه با همسرش لویس دوپری، باستان‌شناس و پژوهشگر نامدار، نخستین‌بار وارد افغانستان شد. لویس دوپری پیش‌تر در پاکستان و سپس افغانستان به پژوهش‌های میدانی پرداخته بود و همین حضور، زمینه‌ علاقه‌مندی عمیق نانسی به تاریخ و فرهنگ این سرزمین را فراهم کرد. ازدواج او با لویس دوپری نه‌تنها پیوندی خانوادگی، بلکه مسیری مشترک در راه شناخت و معرفی افغانستان به جهان شد.

نانسی دوپری به چند زبان از جمله انگلیسی، فرانسوی، فارسی و پشتو تسلط داشت و همین آشنایی زبانی او را قادر کرد تا به‌طور مستقیم با منابع، متون تاریخی و مردم افغانستان ارتباط برقرار کند.

مهم‌ترین دستاورد علمی و فرهنگی دوپری ایجاد «مرکز منبع معلومات افغانستان» در دانشگاه کابل بود؛ مرکزی که امروز بیش از ۱۵۰ هزار سند تاریخی، فرهنگی و آرشیوی را در خود جای داده است. این مرکز با هدف حفظ میراث مکتوب افغانستان در دوران جنگ و بحران تأسیس شد و به‌حق می‌توان آن را مهم‌ترین کار ماندگار او دانست.

او در کابل سال‌های دشوار و پرالتهابی را گذراند. نانسی زندگی ساده‌ای داشت و بیشتر هزینه‌هایش از طریق حمایت نهادهای دانشگاهی و بنیادهای بین‌المللی تأمین می‌شد. با وجود دشواری‌ها، او هیچ‌گاه افغانستان را ترک نکرد و خود را وقف گردآوری، نگارش و آموزش در حوزه‌ فرهنگ و تاریخ این کشور کرد.

درگذشت نانسی دوپری در ۲۱ سنبله ۱۳۹۶، در سن ۹۰ سالگی در کابل، موجی از واکنش‌ها را برانگیخت. دولت وقت افغانستان و مقامات فرهنگی کشور او را «دوست راستین افغانستان» خواندند و از تلاش‌های بی‌وقفه‌اش قدردانی کردند. خانواده‌اش نیز یاد او را به‌عنوان زنی فداکار که بخش بزرگی از زندگی خود را به دور از وطن و برای ملتی دیگر سپری کرد، گرامی داشتند. دولت ایالات متحده نیز با انتشار پیام‌هایی رسمی، از نقش نانسی در معرفی و حفاظت از فرهنگ افغانستان به جهان تمجید کرد.

میراث نانسی دوپری، چه در کتاب‌ها و راهنماهایی چون رهنمای تاریخ افغانستان، رهنمای تاریخ کابل و رهنمای موزه ملی و چه در مرکز منبع معلومات افغانستان، همچنان زنده است.

دوپری نه‌فقط یک پژوهشگر، بلکه پلی میان افغانستان و جهان بود؛ پلی که بر پایه‌ عشق، احترام و تعهد به فرهنگ و تاریخ ساخته شد. سالروز درگذشت او یادآور این حقیقت است که مرزهای جغرافیایی نمی‌توانند مانع از دلبستگی و خدمت به فرهنگی شوند که ارزش پاسداری دارد.