طالبان سالروز استقلال افغانستان را بدون نام‌بردن از امان‌الله خان گرامی داشتند

در ۲۸ اسد، هم‌زمان با یک‌صدوششمین سالروز استرداد استقلال افغانستان از بریتانیا، رژیم طالبان با انتشار اعلامیه‌ای این روز را گرامی داشت، اما بدون اشاره به نقش تاریخی امان‌الله خان، پادشاه وقت کشور. در سخنرانی‌های رسمی، از اصلاحات اجتماعی او نیز انتقاد شد.

در سال ۱۲۹۸ خورشیدی، برابر با ۱۹۱۹ میلادی، افغانستان با رهبری امان‌الله خان و امضای توافق‌نامه راولپندی با بریتانیا، استقلال سیاسی خود را به‌دست آورد. این توافق‌نامه توسط علی احمد خان، وزیر خارجه وقت افغانستان، و سر همیلتون گرانت، نماینده بریتانیا در هند، امضا شد و به دخالت بریتانیا در امور داخلی و خارجی افغانستان پایان داد.

امان‌الله خان در دوره سلطنت خود اصلاحات گسترده‌ای را آغاز کرد؛ از جمله تأسیس مکاتب دخترانه، اعزام دانشجویان زن به خارج از کشور، و تلاش برای مدرنیزه‌سازی ساختارهای اجتماعی و حقوقی. این اقدامات، در تاریخ افغانستان به عنوان گام‌هایی نوگرایانه شناخته می‌شوند و از او با لقب‌هایی چون «شاه تجددخواه» و «غازی» یاد شده است.

با این حال، در اعلامیه رسمی طالبان به مناسبت سالروز استقلال، هیچ اشاره‌ای به نقش امان‌الله خان در این رویداد تاریخی نشده است. امیرخان متقی، وزیر امور خارجه طالبان، در سخنرانی خود ضمن انتقاد از اصلاحات اجتماعی دوران سلطنت امان‌الله خان، گفت که چنین رویکردهایی با ارزش‌های فرهنگی و دینی جامعه افغانستان هم‌خوانی نداشته‌اند.

در سال‌های گذشته، به‌ویژه در دوره حکومت جمهوری، روز استقلال با مراسم‌های رسمی و مردمی گرامی داشته می‌شد و نام امان‌الله خان در محور این بزرگداشت‌ها قرار داشت. اما پس از بازگشت طالبان به قدرت در سال ۱۴۰۰ خورشیدی، نحوه برگزاری این مراسم‌ها تغییر کرده و تمرکز بر روایت‌های متفاوت از گذشته تاریخی کشور قرار گرفته است.

عدم اشاره به امان‌الله خان در مراسم رسمی طالبان برای بزرگداشت روز استقلال، بازتابی از تغییر در روایت‌های تاریخی و اولویت‌های سیاسی حکومت فعلی افغانستان است. در حالی‌که این روز نماد استقلال سیاسی کشور محسوب می‌شود، حذف چهره‌ای که نقش محوری در آن ایفا کرده، پرسش‌هایی را درباره بازخوانی تاریخ و جایگاه اصلاحات اجتماعی در حافظه رسمی افغانستان مطرح کرده است.