روایت دو دوره حضور خارجی در افغانستان از نگاه «حرکت فکری افغان‌ها»

در پانزدهم اوت ۲۰۲۵، حرکت فکری افغان‌ها با انتشار اعلامیه‌ای دو دوره متفاوت از حضور خارجی در افغانستان را با عنوان‌های «سپید» و «سیاه» مورد بررسی قرار داد. این اعلامیه با تمرکز بر تأثیرات اجتماعی، سیاسی و امنیتی هر دوره، بر ضرورت شناخت تجربه‌های گذشته برای ترسیم آینده‌ای روشن تأکید می‌کند.

در بخش نخست اعلامیه، به دوره‌ای اشاره شده که پس از کنفرانس بن در سال ۲۰۰۱ آغاز شد. این مرحله با تشکیل دولت موقت، تصویب قانون اساسی و برگزاری نخستین انتخابات همراه بود. به باور نویسندگان، این دوره که از سوی برخی شهروندان «اشغال سپید» نامیده می‌شود، با وجود حمایت‌های مالی و عمرانی، استقلال تصمیم‌گیری‌های کلان کشور را تحت تأثیر قرار داد.

در بخش دوم، اعلامیه به دوره پس از بازگشت طالبان در ۱۵ اوت ۲۰۲۱ می‌پردازد که با عنوان «اشغال سیاه» معرفی شده است. این مرحله با محدودیت‌های گسترده اجتماعی، توقف کمک‌های بین‌المللی، و تغییرات در ساختار سیاسی و امنیتی کشور همراه بوده است. اعلامیه تأکید می‌کند که این تحولات تأثیر مستقیمی بر وضعیت زنان، رسانه‌ها و جامعه مدنی داشته‌اند.

همچنین، توافق دوحه میان ایالات متحده و طالبان در سال ۲۰۲۰ به‌عنوان نقطه‌عطفی در تحولات سیاسی کشور مطرح شده است. در این توافق، خروج نیروهای خارجی برنامه‌ریزی شد، اما هم‌زمان، درگیری‌ها میان طالبان و نیروهای ملی افزایش یافت.

در پایان، حرکت فکری افغان‌ها از شهروندان کشور خواسته است که با بررسی دقیق تجربه‌های گذشته، برای آینده‌ای مبتنی بر استقلال، مشارکت و ثبات تلاش کنند. این حرکت بر اهمیت بیداری وجدان ملی و مسئولیت‌پذیری جمعی تأکید دارد.

• بهاره احمدی؛ خبرگزاری شانا