حکم دادگاه مردمی؛ ابزاری تازه علیه ایدئولوژی طالبان

شهرزاد اکبر، رئیس نهاد حقوق بشری رواداری، در نشست نخستین سالگرد دادگاه مردمی برای زنان افغانستان در مادرید گفت که حکم این دادگاه به فعالان حقوق زنان اعتبار تازه‌ای داده و ابزاری برای دادخواهی فراهم کرده است. به گفته او، به چالش کشیدن ایدئولوژی طالبان درباره زنان باید در میان دانشگاهیان، جوامع اسلامی و جنبش‌های زنان دنبال شود.

شهرزاد اکبر، رئیس اجرایی نهاد حقوق بشری «رواداری»، می‌گوید حکم دادگاه مردمی برای زنان افغانستان ابزار تازه‌ای در اختیار فعالان حقوق زنان گذاشته است. به باور او، این حکم می‌تواند به تلاش‌ها برای مقابله با دیدگاه‌های طالبان درباره زنان کمک کند.

اکبر روز پنج‌شنبه، ۱۶ میزان، در نشست نخستین سالگرد برگزاری این دادگاه در مادرید سخن می‌گفت. او گفت که حکم دادگاه مردمی به فعالان حقوق زنان اعتبار بیشتری داده است. به گفته او، فعالان اکنون می‌توانند در روندهای دادخواهی و گفت‌وگوهای بین‌المللی به این حکم استناد کنند.

از شهادت تا سند دادخواهی

دادگاه مردمی برای زنان افغانستان سال گذشته در مادرید برگزار شد. در جریان آن، زنان افغانستان درباره تجربه‌های خود از محدودیت‌ها و نقض حقوق‌شان شهادت دادند. این دادگاه نهاد رسمی قضایی نیست و صلاحیت اجرایی ندارد. با این حال، برگزارکنندگان آن می‌گویند حکم صادرشده می‌تواند سندی برای دادخواهی و مستندسازی وضعیت زنان افغانستان باشد.

اهمیت این حکم بیش از هر چیز در جنبه نمادین و مستند آن است. دادگاه‌های مردمی در تاریخ معاصر معمولاً در جاهایی شکل گرفته‌اند که سازوکارهای رسمی قضایی کند بوده یا به نتیجه نرسیده‌اند. کارکرد اصلی آن‌ها ثبت روایت قربانیان و فشار بر افکار عمومی و نهادهای بین‌المللی است.

شهرزاد اکبر افزود که دادگاه مردمی زمینه یافتن متحدان تازه برای زنان افغانستان را نیز فراهم کرده است. به گفته او، این روند سازمان‌ها، دانشگاهیان و فعالان بیشتری را به حمایت از حقوق زنان افغانستان تشویق کرده است.

نبرد در عرصه اندیشه

اکبر تأکید کرد که یکی از مسیرهای مهم مبارزه، به چالش کشیدن ایدئولوژی طالبان درباره جایگاه زنان است. او گفت این دیدگاه باید در عرصه‌های مختلف، از جمله میان فعالان حقوق بشر، دانشگاهیان، جوامع اسلامی و جنبش‌های زنان، بحث و بررسی شود.

این تأکید نشان می‌دهد که فعالان حقوق زنان افغانستان تنها به فشار سیاسی و حقوقی بسنده نمی‌کنند.

طالبان محدودیت‌های خود بر زنان را با تفسیری دینی توجیه می‌کنند؛ از منع آموزش دختران بالاتر از صنف ششم تا ممنوعیت کار زنان در بسیاری از نهادها و محدودیت‌های قانون امر به معروف. از همین رو، به چالش کشیدن این تفسیر از درون جوامع اسلامی می‌تواند مشروعیت ادعای طالبان را بیش از هر فشار بیرونی زیر پرسش ببرد.

بر همین اساس، اکبر گفت حکم این دادگاه قرار است در اندونیزیا نیز مطرح شود.

هدف از این کار، گفت‌وگو و تبادل تجربه با افرادی است که در زمینه اسلام و حقوق زنان فعالیت دارند. اندونیزیا، به‌عنوان پرجمعیت‌ترین کشور مسلمان جهان، می‌تواند صدای مهمی در رد این ادعا باشد که محدودیت‌های طالبان برخاسته از آموزه‌های اسلامی است.

پاسخ‌گویی فراتر از دادگاه‌ها

اکبر خواستار گسترش حمایت‌های بین‌المللی از زنان افغانستان شد. او تأکید کرد که تلاش برای پاسخ‌گو کردن طالبان نباید تنها به نهادهای قضایی بین‌المللی محدود بماند.

این سخن در حالی مطرح می‌شود که روندهای رسمی حقوقی علیه طالبان آغاز شده، اما کند پیش می‌رود.

دیوان بین‌المللی کیفری برای رهبر طالبان و رئیس دادگاه عالی این گروه به اتهام آزار جنسیتی حکم بازداشت صادر کرده است. چند کشور نیز در پی کشاندن طالبان به دیوان بین‌المللی دادگستری بر پایه کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان هستند. با این حال، این روندها سال‌ها زمان می‌برند و ابزار اجرایی مؤثری در برابر حکومتی ندارند که به رسمیت شناخته نشده است.

در چنین شرایطی، حکم دادگاه مردمی می‌تواند حلقه‌ای میان روایت قربانیان و سازوکارهای رسمی باشد. این حکم گرچه الزام‌آور نیست، اما سندی در دسترس برای فعالان، رسانه‌ها و دیپلمات‌هاست تا وضعیت زنان افغانستان از دستور کار جهانی کنار نرود.

📢 وقتی صدای افغانستان خاموش شود، تاریخ خاموش می‌ماند…

خبرگزاری شانا؛ صدای افغانستان

ما را دنبال کنید:

نویسنده مطلب
محمدحفیظ فرملی
محمدحفیظ فرملی خبرنگار، گزارشگر

محمدحفیظ فرملی خبرنگار و گزارشگری است که اخیراً به خانواده خبرگزاری شانانیوز پیوسته است. او در حوزه‌های مرتبط با مسائل زنان، مهاجرت و تحولات بین‌المللی افغانستان فعالیت می‌کند و تلاش…

ادامه بیوگرافی و مطالب نویسنده
هم‌رسانی این خبر: تلگرام واتس‌اپ فیسبوک ایکس
این مطلب را می‌پسندید؟ با پسند شما در «انتخاب مخاطبان» دیده می‌شود.
خبرها را زودتر از همه در تلگرام بخوانیدکانال رسمی خبرگزاری شانا؛ خبر فوری، گزارش و روایت مردمعضویت در کانال